aspiro
aspiro, to breathe at, blow upon
- I Neutr.
- A To breathe or blow upon; constr. with ad, the dat., or absol.: ad quae (granaria) nulla aura umida ex propinquis locis adspiret, Varr. R. R. 1, 57: ut ne ad eum frigus adspiret, Cels. 2, 17: pulmones se contrahunt adspirantes, exhaling, Cic. N. D. 2, 55, 136: Lenius aspirans aură, Cat. 68, 64: amaracus illum Floribus et dulci adspirans complectitur umbrā, Verg. A. 1, 694: adspirant aurae in noctem, rise at or toward night, id. ib. 7, 8: si minuma adspirat aura, Plin. 13, 22, 43, § 124: tibia adspirat choro, accompanies, Hor. A. P. 204 al.—
- 2 Trop.: alicui, to be favorable to, to favor, assist (the figure taken from a fair breeze): aspira mihi, Tib. 2, 1, 35: quibus aspirabat Amor, id. 2, 3, 71: adspirat primo fortuna labori, Verg. A. 2, 385: adspirate canenti, id. ib. 9, 525: di, coeptis adspirate meis, Ov. M. 1, 3.—Also absol.: magno se praedicat auxilio fuisse, quia paululum in rebus difficillimis aspiravit, Auct. ad Her. 4, 34 (cf. afflo).—
- B To aspire to a person or thing, to desire to reach or obtain, i. e. to approach, come near (esp. with the access. idea of striving to attain to); constr. with ad, in with acc., the dat., a local adv., or absol. (class.; freq. in Cic.): qui prope ad ostium adspiraverint, Lucil. ap. Non. p. 4, 142: quid enim quisquam ad meam pecuniam me invito aspirat? quid accedit? Cic. Verr. 2, 1, 54 fin.; so id. Div. in Caecil. 5 fin.: tu ad eum Ciceronem numquam aspirasti, id. Pis. 5 fin.; so id. Fam. 7, 10: omnes aditus tuos interclusi, ut ad me adspirare non posses, id. Tusc. 5, 9, 27: aspirare in curiam, id. Verr. 2, 2, 31: in campum, id. Sull. 18, 52: ne non modo intrare, verum etiam adspicere aut aspirare possim, id. Caecin. 14; Col. 8, 14, 9: nec equis adspirat Achillis, Verg. A. 12, 352: sed non incendia Colchis adspirare sinit, Val. Fl. 7, 584.— Trop.: sed haec ad eam laudem, quam volumus, aspirare non possunt, arrive at, attain to, Cic. Or. 41, 140: bellicā laude aspirare ad Africanum nemo potest, id. Brut. 21, 84: haec etiam in equuleum coniciuntur, quo vita non adspirat beata, id. Tusc. 5, 5, 13; Gell. 14, 3, 10.—
- C In gram., to give the h sound, to aspirate (cf. aspiratio, II. B.): consonantibus, Quint. 1, 5, 20: Graeci aspirare solent, id. 1, 4, 14; Nigid. ap. Gell. 13, 6, 3.—
- II Act.
- A To breathe or blow upon, to infuse, instil; lit. and trop. (poet. or in post-Aug. prose): Juno ventos adspirat eunti, sends favoring winds, Verg. A. 5, 607: adspiravit auram quandam salutis fortuna, Amm.19, 6: dictis divinum amorem, Verg. A. 8, 373: novam pectoribus fidem, Claud. Fesc. 14, 16: nobis tantum ingenii aspiret, Quint. 4, prooem. § 5.— *
- B To breathe or blow upon; trop. of the sea, to wash: insula adspiratur freto Gallico, is washed, Sol. 22.
I intr. ¶ 1 [au pr.] souffler vers : ad quæ (granaria) nulla aura umida ex propinquis locis adspiret Varro R. 1, 57, 1, [greniers disposés] pour que nʼy parvienne aucun souffle humide venu des alentours ; adspirant auræ in noctem Virg. En. 7, 8, une brise légère souffle aux approches de la nuit ; pulmones se contrahunt adspirantes Cic. Nat. 2, 136, les poumons se contractent en soufflant vers lʼextérieur (en expirant) || [poét.] tibia adspirare choris erat utilis Hor. P. 204, la flûte suffisait à donner le ton aux chœurs || [poét.] amaracus aspirans Virg. En. 1, 694, la marjolaine exhalant son parfum ¶ 2 [poét.] avoir un souffle favorable, favoriser : adspirat primo fortuna labori Virg. En. 2, 385, la fortune caresse (seconde) nos premiers efforts, cf. En. 9, 523 ; Tib. 2, 3, 71 ; Ov. M. 1, 3 ; Val. Max. 7, 4, 4 ; Sen. Ben. 3, 2, 2 ; Curt. 4, 14, 19 ¶ 3 [fig.] diriger son souffle vers, faire effort vers, aspirer à, approcher de : ad Cæsarem ceteri non propter superbiam ejus, sed propter occupationem adspirare non possunt Cic. Fam. 7, 10, 1, les autres ne peuvent prétendre approcher de César, non pas à cause de sa fierté, mais à cause de ses occupations, cf. Pis. 11 ; Tusc. 5, 27 ; quo Carthaginiensium gloriosissimæ classes numquam aspirare potuerunt Cic. Verr. 2, 5, 97, endroit où les flottes si glorieuses de Carthage nʼont jamais pu prétendre avoir accès, cf. Tusc. 5, 13 ; Att. 2, 24, 3 ; quando adspirabit in curiam Cic. Verr. 2, 2, 76, quand prétendra-t-il assister aux séances du sénat ? || ex bellica laude aspirare ad Africanum nemo potest Cic. Br. 84, sous le rapport des talents guerriers, personne ne peut songer à atteindre lʼAfricain ; ad eam laudem quam volumus aspirare non possunt Cic. Or. 140, on ne saurait aspirer à la gloire que nous ambitionnons || avec le dat. [poét.] : nec equis adspirat Achillis Virg. En. 12, 352, et il cesse dʼaspirer aux coursiers dʼAchille ; muris aspirare veto Sil. 6, 605, je défends quʼon aspire à sʼapprocher des murs.
II tr. ¶ 1 faire souffler : ventos aspirat eunti Virg. En. 5, 607, elle fait souffler les vents pour aider sa course ¶ 2 [fig.] inspirer : dictis divinum aspirat amorem Virg. En. 8, 373, elle pénètre ses paroles dʼun souffle dʼamour divin, cf. Quint. 4, pr. 5.
III intr. et tr., [en gramm.] aspirer, faire lʼaspiration : consonantibus non aspirant Quint. 1, 5, 20, ils ne font pas lʼaspiration sur (ils nʼaspirent pas) les consonnes ; huic nomini « heluo » aspiratur P. Fest. 99, 10, sur ce mot heluo on fait lʼaspiration ; rusticus fit sermo si adspires perperam Nigid. d. Gell. 13, 6, 3, on a un parler grossier, si on fait les aspirations de travers || r in Græcis aspiratur Prisc. Gramm. 1, 40, r est aspiré chez les Grecs.
- 1. ademen, waaien (naar); ➤ aspirant aurae in noctem tegen de avond waait een gunstige wind;
- 2. uitademen [pulmones aspirantes];
- 3. (postklass.) (gramm. t.t.) aan een klank een h toevoegen, met aspiratie uitspreken; II. tr. (poët.; postklass.)
- 1. doen waaien naar; ➤ Iuno ventos aspirat eunti;
- 2. toedienen, ingeven [divinum amorem dictis];
- 3. (v. muziekinstrumenten) begeleiden; ➤ tibia aspirat choris;
- 4. (metaf.) gunstig zijn voor, helpen, ondersteunen; ➤ aspirante fortuna; vos, Calliope, aspirate canenti (Verg.) help de zanger; Iuppiter ducum nostrorum consiliis aspiravit; aspirat primo fortuna labori; coeptis ~;
- 5. streven naar, proberen te bereiken, proberen te naderen [ad successionem; bellica laude ad Africanum; in curiam; equis Achillis begeren].
吹。助。順。出喉音。仰。圖。 Ne ad eum frigus aspiret 恐冷氣觸之。Aspirat fortuna labori 福隨勞苦。— ad consulatum 仰望總官。— in curiam 仰作議事廳。— ad Ciceronem 圖效西塞羅。— ingenium ei 助其才能。
Suggest a Translation
See an image
- ad + spiro, to breathe at, blow upon: adspirant aurae in noctem, freshen, V.: pulmones aspirantes, exhaling. — Poet.: ventos eunti, sends favorable breezes, V.: dictis amorem, imparts, V.: amaracus illum Floribus adspirans complectitur, breathing(odors) on him, V.: adspirare et adesse choris, accompany, H.— Fig., to strive for, seek to reach, aspire to, draw near: bellicā laude ad Africanum, to rival. ad alienam causam, to meddle: ad eum: in curiam: equis Achilles, V.—To favor, help(poet.): adspirat fortuna labori, V.: coeptis meis, O.