assuesco

assuesco, to accustom, habituate

adsuēscō, suēvī, suētus, 3, a. and n.: to accustom to, make familiar, habituate to; with dat., acc. and dat., and infin., to get or become accustomed, be wont, learn; with abl., 7.746; adsuēscere bella animīs, instead of adsuēscere animōs bellīs, to cherish war in the heart, 6.832.

as-sŭesco (ads-, B. and K., Rib., Halm, Weissenb.; ads- and ass-, Merk.), ēvi, ētum, 3 (adsuëtus, four syll., Phaedr. 3, prol. 14), v. a., to use or accustom one to something, to habituate; or, more freq., v. n., to accustom one's self to, to be wont, to be accustomed to.

I In gen.; constr. usu. with abl. or inf.; after the Aug. per. also with ad, in with acc., or dat.
- - - - α With abl. (a constr. unjustly censured by Wunder, Rhein. Mus. 1829, II. p. 288 sq. The idea of the ad, which would require the acc. or dat. case, is not, as at a later period, prominent in the word, but that of suesco; accordingly, pr., to adopt some custom, to addict or apply one's self to a custom or habit, to become accustomed to something; so that the abl. of specification, as in amore affici, pedibus laborare, etc., only designates more specifically the object which is the subject of that custom; cf. Gron. and Drak. ad Liv. 31, 35, 3; Kritz. ad Sall. C. 2, 9; Rudd. II. p. 137 sq.; Ramsh. p. 427; v. also assuefacio): homines labore adsiduo et cotidiano adsueti, Cic. de Or. 3, 15, 58; so, vicinitas non infuscata malevolentiā, non adsueta mendaciis, id. Planc. 9, 22: gens adsueta multo Venatu nemorum, Verg. A. 7, 746: Odrysius praedae assuetus amore, Ov. M. 13, 554: genus pugnae, quo adsuērant, Liv. 31, 35 Gron.: adsuetae sanguine et praedā aves, Flor. 1, 1, 7; 4, 12, 17: adsuetus imperio et inmoderatā licentiā militari, Just. 31, 1, 8: gentes alterius imperio ac nomine adsuetas, Curt. 6, 3, 8; Front. Princ. Hist. Fragm. 2, p. 341.—
      - β With inf.: fremitum voce vincere, Cic. Fin. 5, 2, 5: votis jam nunc adsuesce vocari, Verg. G. 1, 42: adsueti muros defendere, id. A. 9, 511: Candida de nigris et de candentibus atra Qui facere adsuērat, Ov. M. 11, 315; 10, 533; id. Tr. 2, 504; id. M. 8, 335: adsuetus graecari, Hor. S. 2, 2, 11: auditor adsuevit jam exigere laetitiam, Tac. Or. 20; 34; id. H. 4, 34; Vell. 2, 33: (polypus) adsuetus exire e mari in lacus, Plin. 9, 30, 48, § 92: reliquas (legiones) in hiberna dimittere assuerat, Suet. Aug. 49.—
      - γ With ad or in with acc.: uri adsuescere ad homines ne parvuli quidem possunt, Caes. B. G. 6, 28; Sall. H. Fragm. ap. Prisc. p. 707 P.: manus adsuetae ad sceptra, Sen. Troad. 152: jam inde a puero in omnia familiaria jura adsuetus, Liv. 24, 5; Flor. 4, 12, 43.—
      - δ With dat.: mensae adsuetus erili, Verg. A. 7, 490: Adsuescent Latio Partha tropaea Jovi, Prop. 4, 3, 6: caritas ipsius soli, cui longo tempore adsuescitur, to which one is accustomed, Liv. 2, 1: ex more, cui adsuerunt, Quint. 4, 2, 29: ut quieti et otio per voluptates adsuescerent, Tac. Agr. 21: adsuetus expeditionibus miles, id. ib. 16: adsueti juventae Neronis, id. H. 1, 7: quo celerius (libri senatorum) rei publicae assuescerent, Suet. Aug. 38: Jurationi non adsuescat os tuum, Vulg. Eccli. 23, 9.—Acc. to a rare constr.,
      - ε With acc. rei in the Gr. manner, εἴθισμαί τι: ne pueri, ne tanta animis adsuescite bella (for bellis), accustom not your minds to such great wars, Verg. A. 6, 833: Galli juxta invia ac devia adsueti, Liv. 21, 33: frigora atque inediam caelo solove adsuerunt, Tac. G. 4 Baumst.—
      - ζ With gen.: Romanis Gallici tumultūs adsuetis, Liv. 38, 17.—
II Esp.: alicui, in mal. part., Curt. 6, 5.— Hence, assŭētus (ads-), a, um, P. a., accustomed, customary, usual: Tempus et adsuetā ponere in arte juvat, Ov. P. 1, 5, 36: otium des corpori, adsueta vicis, Phaedr. 3, prol. 14: adsuetos potare fontes, Plin. 8, 43, 68, § 169: adsuetam sibi causam suscipit, Vell. 2, 120.—Hence with a comp. and abl.: longius adsueto lumina nostra vident, Ov. H. 6, 72: adsueto propior, Stat. Th. 12, 306.

as-suēsco (adsuēsco), suēvī, suētum, ere (*assueo), I) tr. an etw. gewöhnen, m. Dat. od. Abl., qui pluribus assuerit mentem corpusque superbum, Hor. sat. 2, 2, 109: contrahendo militi ac remigi navalibusque assuescendo certaminibus praefectus, Vell. 2, 79, 1: alqm ass. fatis, Lucan. 5, 776: Icariā Rhodopen umbrā, Stat. Theb. 4, 655. – m. in u. Akk., assueverat Armenios in hoc unum servitutis genus, ut etc., Flor. 4, 12, 43. – m. Infin., rem Quirini assuescit supero pollere in secula regno, Prud. c. Symm. 1, 540. – II) intr. an etw. sich gewöhnen, etw. gewohnt werden, durch Gewöhnung sich etw. aneignen, lernen, Perf. assuēvi = ich habe mich an etw. gewöhnt, ich bin etw. gewohnt, Partiz. Perf. Pass. assuētus = an etw. gewöhnt, eine Sache gewohnt, A) im allg., konstr. m. ad u. Akk., male assuetus ad omnes vis controversiarum, Sall. hist. fr. 3, 62 (84): non assuetae ad sceptra manus, Sen. Troad. 159 (152). – m. in u. Akk., in hoc assuescat (puer), huius rei naturam sibi faciat, Quint. 4, 2, 17: iam inde a puero in omnia familiaria iura assuetus, Liv. 24, 5, 9. – m. Abl. (vgl. Gronov u. Drak. Liv. 31, 35, 3. Freinsh. Flor. 1, 1, 7. Scheffer Iustin. 31, 1, 8), genus pugnae, quo assuerant, Liv.: ille barbarus (populus) et signis militaribus et disciplinā armis etiam Romanis assueverat, Flor.: homines labore assiduo et cotidiano assueti, Cic.: tot gentes alterius imperio ac nomine assuetae, Curt. – m. Dat. (vgl. Duker Liv. 10, 17, 10), quaestui, Liv.: sermoni, Quint.: quieti et otio per voluptates, Tac.: gens umori ac frigori assueta, Liv.: mensae assuetus erili, Verg.: ungewiß, ob m. Dat. od. Abl., ass. legibus, Cic.: scriptoribus, Quint.: vicinitas non assueta mendaciis, Cic.: assuetae ripis volucres et fluminis alveo, Verg.: assueta gymnasiis et oleo corpora, Quint.: u. Partic. im Compar., ea (Hispanorum legio) assuetior montibus, Liv. 22, 18, 3. – m. inter se, assueti inter se hostes, Liv. 10, 19, 16. – m. Acc., ne tanta animis assuescite bella, Verg. Aen. 6, 833: iuxta invia ac devia assueti, Liv. 21, 33, 4 (Wölffl. in invia). – m. Infin. (vgl. Gronov Liv. 21, 16, 5. Fabri Liv. 21, 33, 4. Mützell Curt. 3, 10 [25], 9. Benecke Iustin. 37, 2, 8), ut fremitum assuescat voce vincere, Cic.: assuescat iam a tenero non reformidare homines, Quint.: paulatim claram lucem pati assuesce, Sen.: assuevi non mihi respondere sed adversario, Sen. rhet.: assueti vinci, Liv.: rapto vivere assueti, Curt. – absol., sic enim assuevi (als Parenthese), Cic. ep. 9, 22, 5: ut assueverant, Curt. 9, 1 (6), 36. – B) insbes., sich an jmd. gewöhnen, seinen Umgang liebgewinnen, a) im guten Sinne, m. Dat. od. Abl., amici, quibus maxime assueverat, Curt.: pedites, quibus assueverat, Curt. – m. ad u. Akk., uri assuescere ad homines et mansuefieri ne parvuli quidem possunt, Caes. b. G. 6, 28, 4. – b) im üblen Sinne: spado, cui et Dareus assuetus fuerat et mox Alexander assuevit, Curt. 6, 5 (18), 23. – ➳ Über die synkop. Formen assuesti, assuerim, assueram, assuesse, s. Neue-Wagener Formenlehre³ Bd. 3. S. 484 f.

…multas laudando, Basse, puellas mutatum domina cogis abire mea quid me non pateris vitae quodcumque sequetur hoc magis assueto ducere servitio tu licet Antiopae formam Nycteidos, et tu Spartanae referas laudibus Hermionae, et quascumque tulit formosi temporis…

Propertius, Elegies
…, et nullo vacuus tempore defit Amor. hoc, moneo, vitate malum sua quemque moretur cura, neque assueto mutet amore locum. quod si quis monitis tardas adverterit auris, heu referet quanto verba dolore mea Quid iuvat…

Propertius, Elegies
…quam multa ex uno verbo tuo te adversus me omnia audere gratum est ; ego servo et servabo sic enim adsuevi Platonis verecundiam. itaque tectis verbis ea ad te scripsi, quae apertissimis agunt Stoici ; sed illi etiam crepitus…

Cicero, Epistulae ad Familiares
…esse datum dicit ad bellum, ut efficeret oratorem verborum actoremque rerum. Sed ut homines labore adsiduo et cotidiano adsueti, cum tempestatis causa opere prohibentur, ad pilam se aut ad talos aut ad tesseras conferunt aut etiam novum…

Cicero, de Oratore
…legatus, saepe vidi. Ergo ille Indus aut Poenus unam coercet beluam, et eam docilem et humanis moribus adsuetam ; at vero ea, quae latet in animis hominum quaeque pars animi mens vocatur, non unam aut facilem…

M. Tullius Cicero, De Republica
…idem ex aeternis tenebris contingeret ut subito lucem aspiceremus, quaenam species caeli videretur sed adsiduitate cotidiana et consuetudine oculorum adsuescunt animi, neque admirantur neque requirunt rationes earum rerum quas semper vident, proinde quasi novitas nos magis quam magnitudo…

M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
…plura, si vita suppetet ; et tamen, qui diligenter haec, quae de philosophia litteris mandamus, legere assueverit, iudicabit nulla ad legendum his esse potiora. quid est enim in vita tantopere quaerendum quam cum omnia in…

M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
…finitimi Atinatibus. laudanda est vel etiam amanda vicinitas retinens veterem illum offici morem, non infuscata malivolentia, non adsueta mendaciis, non fucosa, non fallax, non erudita artificio simulationis vel suburbano vel etiam urbano. nemo Arpinas…

Cicero, pro Plancio
…quaerere, qui in Phalericum etiam descenderim, quo in loco ad fluctum aiunt declamare solitum Demosthenem, ut fremitum assuesceret voce vincere. modo etiam paulum ad dexteram de via declinavi, ut ad Pericli sepulcrum accederem. quamquam id…

M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
…, et ad similitudines istas usus adhibendus est ut mater geminos. internoscit consuetudine oculorum, sic tu internosces si adsueveris. videsne ut in proverbio sit ovorum inter se similitudo tamen hoc accepimus, Deli fuisse complures salvis rebus illis…

M. Tullius Cicero, Lucullus

Frequency

2025th

most frequent word

Most used by

Propertius
Curtius Rufus, Quintus
Silius Italicus
Phaedrus
Tibullus

Collocations

iam 30
per 27
multus 23
cum 22
etiam 20
do 19
video 19
magnus 18
rex 15
animus 15

assuesco

Saved

Recent