capio
capio, to take in hand, take hold of, lay hold of, take, seize, grasp
to take up arms
to seize the enemy camp
enamoured
- I Lit.
- A In gen., to take in hand, take hold of, lay hold of, take, seize, grasp (cf.: sumo, prehendo): si hodie hercule fustem cepero aut stimulum in manum, Plaut. Aul. 1, 1, 9 (48): cape hoc flabellum, Ter. Eun. 595: cepit manibus tympanum, Cat. 6, 3, 8: tu, genitor, cape sacra manu patriosque Penatis, Verg. A. 2, 717: cape saxa manu, cape robora, pastor, id. G. 3, 420: flammeum, Cat. 61, 8: acria pocula, Hor. S. 2, 6, 69: lora, Prop. 3 (4), 9, 57: baculum, Ov. M. 2, 789: colum cum calathis, id. ib. 12, 475: florem ternis digitis, Plin. 24, 10, 48, § 81: pignera, Liv. 3, 38, 12; Dig. 48, 13, 9, § 6; Gai Inst. 4, 29: ut is in caveā pignus capiatur togae, Plaut. Am. prol. 68: rem manu, Gai Inst. 1, 121: rem pignori, Dig. 42, 1, 15, § 7; cf. ib. 42, 1, 15, § 4: scutum laevā, Plin. 33, 1, 4, § 13: capias tu illius vestem, Ter. Eun. 370: cape vorsoriam, seize the sheet, i. e. take a tack, turn about, Plaut. Trin. 4, 3, 19 (1026).—Very freq. of arms (cf. sumo); so in gen.: arma, to take up arms, i. e. engage in war or battle, Cic. Rab. Perd. 7, 20 sq.; 9, 27; 11, 31; id. Planc. 36, 88; id. Phil. 4, 3, 7; Caes. B.G. 5, 26; 7, 4; Sall. C. 27, 4; 30, 1; 33, 2; 52, 27; id. J. 38, 5; 102, 12; Ov. M. 3, 115 sq.; 12, 91; 13, 221; and of particular weapons: ensem, Ov. M. 13, 435: tela, id. ib. 3, 307; 5, 366 et saep.—Of food, to take, partake of: quīcum una cibum Capere soleo, Plaut. Trin. 4, 2, 61 (903); Ter. Eun. 368; Sall. J. 91, 2: lauti cibum capiunt, Tac. G. 22.—
- B In partic.
- 1 Of living objects.
- a To take into possession, take captive, seize, make prisoner.
- α Of persons: oppidum expugnavimus, et legiones Teleboarum vi pugnando cepimus, Plaut. Am. 1, 1, 258 (410): summus ibi capitur meddix, occiditur alter, Enn. ap. Paul. ex Fest. p. 123 Müll. (Ann. v. 296 Vahl.): quoniam belli nefarios duces captos jam et comprehensos tenetis, Cic. Cat. 3, 7, 16: ibi Orgetorigis filia atque unus e filiis captus est, Caes. B. G. 1, 26: reges capiuntur, Lucr. 4, 1013; Tac. A. 4, 33: capta eo proelio tria milia peditum dicuntur, Liv. 22, 49, 18: quos Byzantii ceperat, Nep. Paus. 2, 3; id. Alcib. 9, 2; id. Dat. 2, 5; Quint. 6, 3, 61: captos ostendere civibus hostes, Hor. Ep. 1, 17, 33: captus Tarento Livius, Cic. Brut. 18, 72: servus ex hoste captus, Quint. 5, 10, 67.—Hence, P. a. as subst.: captus, i, m., = captivus, a prisoner, captive: in captos clementiā uti, Nep. Alcib. 5, 7: inludere capto, Verg. A. 2, 64: quae sit fiducia capto, id. ib. 2, 75: ex captorum numero, Liv. 28, 39, 10; Tac. A. 6, 1; 12, 37; 15, 1.—Also, capta, ae, f., a female captive: dicam hanc esse captam ex Cariā, Ditem ac nobilem, Ter. Heaut. 608.—
- β Of animals, birds, fish, etc., to catch, hunt down, take: quid hic venatu non cepit?Varr. ap. Non. p. 253, 31: si ab avibus capiundis auceps dicatur, debuisse ajunt ex piscibus capiundis, ut aucupem, sic piscicupem dici, Varr.id. L. L. 8, § 61 Müll.: hic jaculo pisces, illa capiuntur ab hamis, Ov. A. A. 1, 763: neque quicquam captum'st piscium, Plaut. Rud. 2, 1, 12 (301); cf.: nisi quid concharum capsimus, id. ib. (307) v. 18; Cic. Off. 3, 14, 58; Plin. 33, 1, 6, § 27: acipenserem, Cic. ap. Macr. S. 2, 12: cervum, Phaedr. 1, 5, 5; cf.: hic (Nereus) tibi prius vinclis capiendus, Verg. G. 4, 396.—
- b To win, captivate, charm, allure, enchain, enslave, fascinate; mostly with abl. of means: Ph. Amore ardeo. Pa. Quid agas? nisi ut te redimas captum quam queas Minumo, Ter. Eun. 74: quod insit in iis aliquid probi, quod capiat ignaros, Cic. Off. 3, 3, 15: animum adulescentis... pellexit eis omnibus rebus, quibus illa aetas capi ac deleniri potest, id. Clu. 5, 13: quamvis voluptate capiatur, id. Off. 1, 30, 105; Quint. 5, 11, 19: quem quidem adeo suā cepit humanitate, Nep. Alcib. 9, 3: secum habuit Pomponium, captus adulescentis et humanitate et doctrinā, id. Att. 4, 1: nec bene promeritis capitur (deus), nec tangitur irā, Lucr. 2, 651: ut pictura poësis; erit quae si propius stes Te capiat magis, et quaedam si longius abstes, Hor. A. P. 362: hunc capit argenti splendor, id. S. 1, 4, 28: te conjux aliena capit, id. ib. 2, 7, 46: Cynthia prima suis miserum me cepit ocellis, Prop. 1, 1, 1: carmine formosae, pretio capiuntur avarae, Tib. 3, 1, 7: munditiis capimur, Ov. A. A. 3, 133; id. M. 4, 170; 6, 465; 7, 802; 8, 124; 8, 435; 9, 511; 10, 529; 14, 373: amore captivae victor captus, Liv. 30, 12, 18: dulcedine vocis, Ov. M. 1, 709; 11, 170: voce novā, id. ib. 1, 678: temperie aquarum, id. ib. 4, 344: (bos) herbā captus viridi, Verg. E. 6, 59: amoenitate loci, Tac. A. 18, 52: auro, Hor. C. 2, 18, 36: neque honoris neque pecuniae dulcedine sum captus, Cic. Fam. 11, 28, 2: splendore hominis, id. Fin. 1, 13, 42: ne oculis quidem captis in hanc fraudem decidisti; nam id concupisti quod numquam videras, id. Verr. 2, 4, 45, § 102.—
- c To cheat, seduce, deceive, mislead, betray, delude, catch: sapientis hanc vim esse maximam, cavere ne capiatur, ne fallatur videre, Cic. Ac. 2 (Luc.), 20, 66: injurium autem'st ulcisci advorsarios? Aut quā viā te captent eādem ipsos capi? Ter. Hec. 73: uti ne propter te fidemque tuam captus fraudatusque sim, form. ap. Cic. Off. 3, 17, 70: eodem captus errore quo nos, involved in the same error, Cic. Phil. 12, 2, 6; id. ap. Non. p. 253, 25; cf.: ne quo errore milites caperentur, Liv. 8, 6, 16: capere ante dolis Reginam, Verg. A. 1, 673: captique dolis lacrimisque coactis (Sinonis), id. ib. 2, 196: ubi me eisdem dolis non quit capere, Sall. J. 14, 11: adulescentium animi molles et aetate fluxi dolis haud difficulter capiebantur, id. C. 14, 5: capi alicujus dolo, Nep. Dat. 10, 1: dolum ad capiendos eos conparant, Liv. 23, 35, 2: quas callida Colchis (i.e. Medea) amicitiae mendacis imagine cepit, Ov. M. 7, 301.—
- d To defeat, convict, overcome in a suit or dispute (rare): tu si me impudicitiae captas, non potes capere, Plaut. Am. 2, 2, 189 (821): tu caves ne tui consultores, ille ne urbes aut castra capiantur (cf. B. 2. b. infra), Cic. Mur. 9, 22: callidus et in capiendo adversario versutus (orator), id. Brut. 48, 178.—
- e To deprive one of his powers or faculties, to harm.
- α Of the physical powers, to lame, mutilate, maim, impair or weaken in the limbs, senses, etc. (only pass. capi, and esp. in part. perf. captus): mancus et membris omnibus captus ac debilis, Cic. Rab. Perd. 7, 21: ipse Hannibal ... altero oculo capitur, loses an eye, Liv. 22, 2, 11: captus omnibus membris, id. 2, 36, 8: capti auribus et oculis metu omnes torpere, id. 21, 58, 5: oculis membrisque captus, Plin. 33, 4, 24, § 83: congerantur in unum omnia, ut idem oculis et auribus captus sit, Cic. Tusc. 5, 40, 117: si captus oculis sit, ut Tiresias fuit, id. Div. 2, 3, 9; Verg. G. 1, 183: habuit filium captum altero oculo, Suet. Vit. 6: censorem Appium deum irā post aliquot annos luminibus captum, Liv. 9, 29, 11; Val. Max. 1, 1, 17: lumine, Ov. F. 6, 204: princeps pedibus captus, Liv. 43, 7, 5; cf.: captum leto posuit caput, Verg. A. 11, 830; and of the mole: aut oculis capti fodere cubilia talpae, id. G. 1, 183.—
- β Of the mental powers, to deprive of sense or intellect; only in part. perf. captus, usu. agreeing with pers. subj., and with abl. mente, silly, insane, crazy, crazed, lunatic, mad: labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum, Cic. Off. 1, 27, 94: vino aut somno oppressi aut mente capti, id. Ac. 2 (Luc.), 17, 53; Quint. 8, 3, 4; rarely mentibu’ capti, Lucr. 4, 1022; so, animo, Sen. Herc. Fur. 107; very rarely with gen.: captus animi, Tac. H. 3, 73.— Absol.: virgines captae furore, Liv. 24, 26, 12.—Less freq. agreeing with mens or animus: viros velut mente captā cum jactatione fanaticā corporis vaticinari, Liv. 39, 13, 12: captis magis mentibus, quam consceleratis similis visa, id. 8, 18, 11; cf.: capti et stupentes animi, id. 6, 36, 8.—
- f To choose, select, elect, take, pick out, adopt, accept a person for a particular purpose or to sustain a particular office or relation: de istac sum judex captus, Plaut. Merc. 4, 3, 33 (732): Aricini atque Ardeates de ambiguo agro... judicem populum Romanum cepere, Liv. 3, 71, 2: me cepere arbitrum, Ter. Heaut. 500: te mihi patronam capio, Thais, id. Eun. 887: quom illum generum cepimus, id. Hec. 537; cf.: non, si capiundos mihi sciam esse inimicos omnis homines, make them enemies thereby, id. And. 695: si quis magistrum cepit ad eam rem inprobum, id. ib. 192.—So the formula of the Pontifex Maximus, in the consecration of a vestal virgin: sacerdotem Vestalem, quae sacra faciat... ita te, Amata, capio, Fab. Pict. ap. Gell. 1, 12, 14; cf.: plerique autem capi virginem solam debere dici putant, sed flamines quoque Diales, item pontifices et augures capi dicebantur, Gell. 1, 12, 15: jam ne eā causā pontifex capiar?... ecquis me augurem capiat? Cat. ib. § 17: Amata inter capiendum a pontifice maximo appellatur, quoniam, quae prima capta est, hoc fuisse nomen traditum est, Gell. ib. § 19: rettulit Caesar capiendam virginem in locum Occiae, Tac. A. 2, 86; 4, 16; 15, 22: religio, quae in annos singulos Jovis sacerdotem sortito capi jubeat, Cic. Verr. 2, 2, 51, § 127: C. Flaccus flamen captus a P. Licinio pontifice maximo erat, Liv. 27, 8, 5 Weissenb. ad loc.—
- 2 Of places.
- a To occupy, choose, select, take possession of, enter into; mostly milit. t. t., to take up a position, select a place for a camp, etc.: loca capere, castra munire, Caes. B. G. 3, 23: castris locum capere, Liv. 9, 17, 15; Suet. Aug. 94 fin.: locum capere castris, Quint. 12, 2, 5: ut non fugiendi hostis, sed capiendi loci causā cessisse videar, Cic. de Or. 2, 72, 294: ad Thebanos transfugere velle, et locum extra urbem editum capere, Nep. Ages. 6, 2: nocte mediā profectus, ut locum quem vellet, priusquam hostes sentirent, caperet, Liv. 34, 14, 1: neminem elegantius loca cepisse, praesidia disposuisse, id. 35, 14, 9: erat autem Philopoemen praecipuae in ducendo agmine locisque capiendis solertiae atque usus, id. 35, 28, 1: locum cepere paulo quam alii editiorem, Sall. J. 58, 3: duces, ut quisque locum ceperat, cedere singulos, Dict. Cret. 2, 46; so, of position on the battle-field: quod mons suberat, eo se recipere coeperunt. Capto monte, etc., Caes. B. G. 1, 25: tenuit non solum ales captam semelsedem, sed, etc., Liv. 7, 26, 5: quem quis in pugnando ceperat locum, eum amissā animā corpore tegebat, Flor. 4, 1; Sall. C. 61, 2; rarely with dat. of pers.: tumulum suis cepit, Liv. 31, 41, 9, for a tomb: LOCVM SIBI MONVMENTO CEPIT. Inscr. Grut. 346, 6; for taking the auspices: se (Gracchum) cum legeret libros, recordatum esse, vitio sibi tabernaculum captum fuisse, Cic. N. D. 2, 4, 11; cf.: Palatium Romulus, Remus Aventinum ad inaugurandum templa capiunt, Liv. 1, 6, 4; for refuge: omnes Samnitium copiae montes proximos fugā capiunt, id. 9, 43, 20: Anchises natum Conventus trahit in medios... Et tumulum capit, Verg. A. 6, 753; 12, 562: ante locum capies oculis ( = eliges), Verg. G. 2, 230 Serv. ad loc.: nunc terras ordine longo Aut capere aut captas jam despectare videntur (cycni), to select places on which to light, or to be just settling down on places already selected, id. A. 1, 396 Forbig. ad loc.—
- b To take by force, capture, storm, reduce, conquer, seize: invadam extemplo in oppidum antiquom: Si id capso, etc., Plaut. Bacch. 4, 4, 61 (700): oppidum vi, Cat. ap. Charis. 2, p. 191 P.: MACELLAM OPPVGNANDO, Col. Rostr. Inscr. Orell. 549: CORSICAM, Inscr. Orell. 551: oppida, Enn. ap. Prisc. 9, p. 868 P. (Ann. v. 487 Vahl.): ad alia oppida pergit, pauca repugnantibus Numidis capit, Sall. J. 92, 3; Prop. 3, 4 (4, 3), 16: Trojā captā, Liv. 1, 1, 1; Hor. S. 2, 3, 191: Coriolos. Liv. 3, 71, 7: urbem opulentissimam, id. 5, 20, 1: ante oppidum Nolam fortissuma Samnitium castra cepit, Cic. Div. 1, 33, 72: castra hostium, Nep. Dat. 6, 7: concursu oppidanorum facto scalis vacua defensoribus moenia capi possent, Liv. 42, 63, 6: plurimas hostium vestrorum in Hispaniā urbes, id. 28, 39, 10: sedem belli, Vell. 2, 74, 3; cf. Cic. Mur. 9, 22 (B. 1. d. supra).—Trop.: oppressā captāque re publicā, Cic. Dom. 10, 26: qui, bello averso ab hostibus, patriam suam cepissent, Liv. 3, 50, 15.—
- c To reach, attain, arrive at, betake one’s self to (mostly by ships, etc.): insulam capere non potuerant, Caes. B. G. 4, 26 fin.: onerariae duae eosdem quos reliqui portus capere non potuerunt, id. ib. 4, 36: accidit uti, ex iis (navibus) perpaucae locum caperent, id. ib. 5, 23: nostrae naves, cum ignorarent, quem locum reliquae cepissent, id. B. C. 3, 28: praemiis magnis propositis, qui primus insulam cepisset, Auct. B. Alex. 17.—Trop.: qui... tenere cursum possint et capere otii illum portum et dignitatis, Cic. Sest. 46, 99.—
- 3 Of things of value, property, money, etc.
- a In gen., to take, seize, wrest, receive, obtain, acquire, get, etc.: AVRVM, ARGENTVM, Col. Rostr. Inscr. Orell. 549: de praedonibus praedam capere, Plaut. Truc. 1, 2, 14 (108): agros de hostibus, Cic. Dom. 49, 128: ut ager ex hostibus captus viritim divideretur, Liv. 4, 48, 2: quinqueremem una cum defensoribus remigibusque, Auct. B. Alex. 16, 7: naves, Nep. Con. 4, 4: classem, id. Cim. 2, 2: magnas praedas, id. Dat. 10, 2: ex hostibus pecuniam, Liv. 5, 20, 5; cf.: e nostris spolia cepit laudibus, Cic. poët. Tusc. 2, 9, 22: signum ex Macedoniā, id. Verr. 2, 4, 58, § 149: signum pulcherrimum Carthagine captum, id. ib. 2, 4, 38, § 82: sed eccam ipsa egreditur, nostri fundi calamitas: nam quod nos capere oportet, haec intercipit, Ter. Eun. 80: cape cedo, id. Phorm. 950: ut reliqui fures, earum rerum quas ceperunt, signa commutant, Cic. Fin. 5, 25, 74: majores nostri non solum id, quod de Campanis (agri) ceperant, non imminuerunt, etc., id. Agr. 2, 29, 81: te duce ut insigni capiam cum laude coronam, Lucr. 6, 95.—With abstr. objects: paupertatem adeo facile perpessus est, ut de republicā nihil praeter gloriam ceperit, Nep. Epam. 3, 4: ut ceteri, qui per eum aut honores aut divitias ceperant, id. Att. 7, 2: quoniam formam hujus cepi in me et statum, assumed, Plaut. Am. 1, 1, 110 (262): quare non committeret, ut is locus ex calamitate populi Romani nomen caperet, Caes. B. G. 1, 13: regnum Tiberinus ab illis Cepit, succeeded to, Ov. M. 14, 615.—
- b In particular connections.
- α With pecuniam (freq. joined with concilio; v. infra), to take illegally, exact, extort, accept a bribe. take blackmail, etc., esp. of magistrates who were accused de pecuniis repetundis: his ego judicibus non probabo C. Verrem contra leges pecuniam cepisse? Cic. Verr. 2, 1, 4, § 10: HS. quadringentiens cepisse te arguo contra leges, id. ib. 2, 2, 10, § 26; cf.: quicquid ab horum quopiam captum est, id. ib. § 27: tamen hae pecuniae per vim atque injuriam tuam captae et conciliatae tibi fraudi et damnationi esse deberent, id. ib. 2, 3, 40, § 91: utrum (potestis), cum judices sitis de pecuniā captā conciliatā, tantam pecuniam captam neglegere? id. ib. 2, 3, 94, § 218: quid est aliud capere conciliare pecunias. si hoc non est vi atque imperio cogere invitos lucrum dare alteri? id. ib. 2, 3, 30, § 71: sequitur de captis pecuniis et de ambitu, id. Leg. 3, 20, 46: ita aperte cepit pecunias ob rem judicandam, ut, etc., id. Fin. 2, 16, 54: quos censores furti et captarum pecuniarum nomine notaverunt, id. Clu. 42, 120: nondum commemoro rapinas, non exactas pecunias, non captas, non imperatas, id. Pis. 16, 38: si quis ob rem judicandam pecuniam cepisset... neque solum hoc genus pecuniae capiendae turpe, sed etiam nefarium esse arbitrabantur, id. Rab. Post. 7, 16; id. N. D. 3, 30, 70; Sall. J. 32, 1: ab regibus Illyriorum, Liv. 42, 45, 8: saevitiae captarumque pecuniarum teneri reum, Tac. A. 3, 67; 4, 31.—
- β Of inheritance and bequest, to take, inherit, obtain, acquire, get, accept: si ex hereditate nihil ceperit, Cic. Off, 3, 24, 93: qui morte testamentove ejus tantundem capiat quantum omnes heredes, id. Leg. 2, 19, 48: abdicatus ne quid de bonis patris capiat, Quint. 3, 6, 96: aut non justum testamentum est, aut capere non potes, id. 5, 14, 16: si capiendi Jus nullum uxori, Juv. 1, 55: qui testamentum faciebat, ei, qui usque ad certum modum capere potuerat, legavit, etc., Dig. 22, 3, 27: quod ille plus capere non poterat, ib. fin.: qui ex bonis testatoris solidum capere non possit, ib. 28, 6, 6; 39, 6, 30.—
- γ Of regular income, revenue, etc., rents, tolls, profits, etc., to collect, receive, obtain: nam ex eis praediis talenta argenti bina Capiebat statim, Ter. Phorm. 790: capit ille ex suis praediis sexcenta sestertia, ego centena ex meis, Cic. Par. 6, 3, 49: stipendium jure belli, Caes. B. G. 1, 28: quinquagena talenta vectigalis ex castro, Nep. Alcib. 9, 4: vectigal ex agro eorum capimus, Liv. 28, 39, 13: quadragena annua ex scholā, Suet. Gram. 23: si recte habitaveris... fundus melior erit... fructūs plus capies, Cato R. R. 4, 2.—
- C Trop.
- 1 Of profit, benefit, advantage, to take, seize, obtain, get, enjoy, reap (mostly in phrase fructum capere): metuit semper, quem ipsa nunc capit Fructum, nequando iratus tu alio conferas, Ter. Eun. 449: honeste acta superior aetas fructus capit auctoritatis extremos, Cic. Sen. 18, 62: ex iis etiam fructum capio laboris mei, id. Div. 2, 5: ex quibus (litteris) cepi fructum duplicem, id. Fam. 10, 5, 1: multo majorem fructum ex populi existimatione illo damnato cepimus, quam ex ipsius, si absolutus esset, gratiā cepissemus, id. Att. 1, 4, 2: fructum immortalem vestri in me et amoris et judicii, id. Pis. 14, 31: aliquem fructum dulcedinis almae, Lucr. 2, 971; 5, 1410; Luc. 7, 32.—In other connections: quid ex eā re tandem ut caperes commodi? Ter. Eun. 573: utilitates ex amicitiā maximas, Cic. Lael. 9, 32: usuram alicujus corporis, Plaut. Am. prol. 108.—
- 2 Of external characteristics, form, figure, appearance, etc., to take, assume, acquire, put on: gestum atque voltum novom, Ter. Phorm. 890: faciem aliquam cepere morando, Ov. M. 1, 421; 13, 605: figuras Datque capitque novas, id. ib. 15, 309: formam capit quam lilia, id. ib. 10, 212; cf.: duritiam ab aëre, id. ib. 4, 751.— Transf., of plants, etc.: radicem capere, to take root, Cato R. R. 51: cum pali defixi radices cepissent, Plin. 17, 17, 27, § 123: siliculam capere, Varr. R. R. 1, 23, 3: maturitatem capere, Col. 4, 23, 1: radix libere capit viris, Plin. 17, 21, 35, § 161: vires cepisse nocendi, Ov. M. 7, 417: (telinum) rursus refrigeratum odorem suum capit, Plin. 13, 1, 2, § 13.—
- 3 Of mental characteristics, habits, etc., to take, assume, adopt, cultivate, cherish, possess: cape sis virtutem animo et corde expelle desidiam tuo, Plaut. Trin. 3, 2, 24 (650): quā re si Glabrionis patris vim et acrimoniam ceperis ad resistendum hominibus audacissimis, si avi prudentiam ad prospiciendas insidias, etc., Cic. Verr. 1, 17, 52: aliquando, patres conscripti, patrium animum virtutemque capiamus, id. Phil. 3, 11, 29: consuetudinem exercitationemque, id. Off. 1, 18, 59: misericordiam, id. Quint. 31, 97: quam (adsuetudinem) tu dum capias, taedia nulla fuge, Ov. A. A. 2, 346: disciplinam principum, Plin. Pan. 46. —With dat.: quorum animis avidis... neque lex neque tutor capere est qui possit modum, Plaut. Aul. 3, 5, 14 (488) Wagn. ad loc.—
- 4 Of offices, employments, duties, etc., = suscipio, to undertake, assume, enter upon, accept, take upon one’s self, etc.: nam olim populi prius honorem capiebat suffragio, Quam magistro desinebat esse dicto oboediens, Plaut. Bacch. 3, 3, 34 (438): o Geta, provinciam Cepisti duram, Ter. Phorm. 73: in te cepi Capuam, non quo munus illud defugerem, took command at Capua, Cic. Att. 8. 3, 4: consulatum, id. Pis. 2, 3; Sall. J. 63, 2: honores, Nep. Att. 7, 2; Suet. Aug. 26: imperium, id. Claud. 10: magistratum, Cic. Imp. Pomp. 21, 62; Liv. 2, 33, 1; Suet. Aug. 2: magistratus, Sall. H. 1, 41, 21 Dietsch; Nep. Phoc. 1, 1; Suet. Caes. 75: capiatque aliquis moderamina (navis), Ov. M. 3, 644: rerum moderamen, id. ib. 6, 677: pontificatum maximum, Suet. Vit. 11: rem publicam, Sall. C. 5, 6: neve cui patrum capere eum magistratum liceret, Liv. 2, 33, 1: ut ceperat haud tumultuose magistratum majore gaudio plebis, etc., id. 5, 13, 2.—Rarely with dat. of pers., to obtain for, secure for: patres praeturam Sp. Furio Camillo gratiā campestri ceperunt, Liv. 7, 1, 2.—
- 5 In gen., of any occupation, work, or undertaking, to begin, enter upon, take, undertake, etc.: augurium ex arce, Liv. 10, 7, 10: augurium capienti duodecim se vultures ostenderunt, Suet. Aug. 95; id. Vesp. 11: omen, Cic. Div. 1, 46, 104: in castris Romanis cum frustra multi conatus ad erumpendum capti essent, Liv. 9, 4, 1: rursus impetu capto enituntur, id. 2, 65, 5; Quint. 6, 1, 28; Suet. Aug. 42; id. Calig. 43: cursum, id. Oth. 6: a quibus temporibus scribendi capiatur exordium, Cic. Leg. 1, 3, 8: experimentum eorum inversā manu capitur, Plin. 13, 2, 3, § 19 (poet.): nec vestra capit discordia finem, Verg. A. 10, 106: fugam, to take to flight, flee, Caes. B. G. 7, 26; so, capere impetum, to take a start, gather momentum: ad impetum capiundum modicum erat spatium, Liv. 10, 5, 6; cf.: expeditionis Germanicae impetum cepit, suddenly resolved to make, Suet. Calig. 43: capere initium, to begin: ea pars artis, ex quā capere initium solent, Quint. 2, 11, 1.— Transf., of place: eorum (finium) una pars, quam Gallos optinere dictum est, initium capit a flumine Rhodano, Caes. B. G. 1, 1: a dis inmortalibus sunt nobis agendi capienda primordia, Cic. Leg. 2, 3, 7.—
- 6 Of an opportunity or occasion, to seize, embrace, take: si occassionem capsit, Plaut. Ps. 4, 3, 6 (1022): si lubitum fuerit, causam ceperit, Ter. And. 213: quod tempus conveniundi patris me capere suadeat, Ter. Phorm. 828: si satis commode tempus ad te cepit adeundi, Cic. Fam. 11, 16, 1.—
- 7 Of operations of the mind, resolutions, purposes, plans, thoughts, etc., to form, conceive, entertain, come to, reach: quantum ex ipsā re conjecturam cepimus, Ter. Heaut. 266 MSS. (Fleck. al. ex conj. fecimus); Varr. R. R. 3, 16, 32: cum jam ex diei tempore conjecturam ceperat, Caes. B. G. 7, 35: hujusce rei conjecturam de tuo ipsius studio, Servi, facillime ceperis, Cic. Mur. 4, 9.— Absol.: conjecturam capere, Cic. Div. 1, 57, 130: nec quid corde nunc consili capere possim, Scio, Plaut. Merc. 2, 3, 12 (346): capti consili memorem mones, id. Stich. 4, 1, 72 (576): quo pacto porro possim Potiri consilium volo capere unā tecum, Ter. Eun. 614; 867: temerarium consilium, Liv. 25, 34, 7: tale capit consilium, Nep. Eum. 9, 3.— With inf.: confitendum... eādem te horā consilium cepisse hominis propinqui fortunas funditus evertere, Cic. Quint. 16, 53; Caes. B. G. 7, 71 init.—With ut: subito consilium cepi, ut exirem, Cic. Att. 7, 10 init. —With gen. gerund. (freq.): legionis opprimendae consilium capere, Caes. B. G. 3, 2: obprimundae reipublicae consilium cepit, Sall. C. 16, 4.—With sibi: si id non fecisset, sibi consilium facturos, Caes. B. C. 2, 20: ut ego rationem oculis capio, Plaut. Ps. 2, 2, 2 (595): cepi rationem ut, etc., Ter. Heaut. 964.—
- 8 Of examples, instances, proofs, etc., to take, derive, draw, obtain: ex quo documentum nos capere fortuna voluit quid esset victis extimescendum, Cic. Phil. 11, 2, 5: quid istuc tam mirum'st, de te si exemplum capit? Ter. And. 650: exemplum ex aliquā re, Cic. Lael. 10, 33: praesagia a sole, Plin. 18, 35, 78, § 341: illud num dubitas quin specimen naturae capi deceat ex optimā quāque naturā? Cic. Tusc. 1, 14, 32.—
- 9 Of impressions, feelings, etc., to take, entertain, conceive, receive, be subjected to, suffer, experience, etc.: tantum laborem capere ob talem filium? Ter. And. 870: omnes mihi labores fuere quos cepi leves, id. Heaut. 399: laborem inanem ipsus capit, id. Hec. 344: ex eo nunc misera quem capit Laborem! id. And. 719: miseriam omnem ego capio; hic potitur gaudia, id. Ad. 876: satietatem dum capiet pater Illius quam amat, Plaut. Am. 1, 2, 10 (472): plus aegri ex abitu viri quam ex adventu voluptatis cepi, id. ib. 2, 2, 9 (641): cum illā quācum volt voluptatem capit, id. ib. prol. 114: angor iste, qui pro amico saepe capiendus est, Cic. Lael. 13, 48: quae (benevolentia) quidem capitur beneficiis maxime, id. Off. 2, 9, 32: laetitiam quam capiebam memoriā rationum inventorumque nostrorum, id. Fin. 2, 30, 96: lenire desiderium quod capiebat e filio, id. Sen. 15, 54: opinione omnium majorem animo cepi dolorem, id. Brut. 1, 1: itaque cepi voluptatem, tam ornatum virum fuisse in re publicā, id. ib. 40, 147: ex civibus victis gaudium meritum capiam, Liv. 27, 40, 9: ne quam... invidiam apud patres ex prodigā largitione caperet, id. 5, 20, 2: ad summam laetitiam meam, quam ex tuo reditu capio, magnus illius adventu cumulus accedet, Cic. Att. 4, 19, 2(4, 18, 3): laetitia, quam oculis cepi justo interitu tyranni, id. ib. 14, 14, 4: ex praealto tecto lapsus matris et adfinium cepit oblivionem, lost his memory, Plin. 7, 24, 24, § 90: virtutis opinionem, Auct. B. G. 8, 8, 2: somnum, Cic. Tusc. 4, 19, 44: taedium vitae, Nep. ap. Gell. 6 (7), 18, 11: maria aspera juro Non ullum pro me tantum (me) cepisse timorem, Quam, etc., Verg. A. 6, 352 Forbig. ad loc.: et in futurum etiam metum ceperunt, Liv. 33, 27, 10: voluptatem animi, Cic. Planc. 1, 1: malis alienis voluptatem capere laetitiae (cum sit), id. Tusc. 4, 31, 66: quaeque mihi solā capitur nunc mente voluptas, Ov. P. 4, 9, 37.—
- 10 Transf., with the feelings, experience, etc., as subj., to seize, overcome, possess, occupy, affect, take possession of, move, etc. (cf. λαμβάνω, in this sense and like 9. supra): nutrix: Cupido cepit miseram nunc me, proloqui Caelo atque terrae Medeaï miserias, Enn. ap. Cic. Tusc. 3, 26, 63 (Trag. Rel. v. 291 Vahl.): edepol te desiderium Athenarum arbitror cepisse saepe, Ter. Hec. 89: numquam commerui merito ut caperet odium illam mei, id. ib. 580: sicubi eum satietas Hominum aut negoti odium ceperat, id. Eun. 404: nos post reges exactos servitutis oblivio ceperat, Cic. Phil. 3, 4, 9: te cepisse odium regni videbatur, id. ib. 2, 36, 91: Romulum Remumque cupido cepit urbis condendae, Liv. 1, 6, 3: cupido eum ceperat in verticem montis ascendendi, id. 40, 21, 2: etiam victores sanguinis caedisque ceperat satietas, id. 27, 49, 8; Mel. 3, 5, 2: qui pavor hic, qui terror, quae repente oblivio animos cepit? Liv. 27, 13, 2: oblivio deorum capiat pectora vestra, id. 38, 46, 12: tantane te cepere oblivia nostri? Ov. Tr. 1, 8, 11: ut animum ejus cura sacrorum cepit, Liv. 27, 8, 6: hostis primum admiratio cepit, quidnam, etc., id. 44, 12, 1: tanta meae si te ceperunt taedia laudis, Verg. G. 4, 332; cf. Anthol. Lat. I. p. 178; I. p. 196 Burm.: ignarosque loci passim et formidine captos Sternimus, Verg. A. 2, 384: infelix, quae tanta animum dementia cepit! id. ib. 5, 465; id. E. 6, 47: cum subita incautum dementia cepit amantem, id. G. 4, 488; cf. Anthol. Lat. I. p. 170, 15; I. p. 168, 14 Burm.: Tarquinium mala libido Lucretiae stuprandae cepit, Liv. 1, 57, 10: ingens quidem et luctus et pavor civitatem cepit, id. 25, 22, 1: tantus repente maeror pavorque senatum eorum cepit, id. 23, 20, 7: senatum metus cepit, id. 23, 14, 8: si me... misericordia capsit.Att. ap. Non. p. 483, 11 (Trag. Rel. v. 454 Rib.): nec tuendi capere satietas potest, Pac. ap. Cic. Div. 1, 14, 24 (Trag. Rel. v. 410 ib.): quantus timor socios populi Romani cepisset, Liv. 43, 11, 9.—
- 11 Of injury, damage, loss, etc., to suffer, take, be subjected to: calamitatem, Cic. Div. 1, 16, 29: detrimenti aliquid in aliquā re, Col. 1, 8, 2.—Esp., in the legal formula, by which dictatorial powers were conferred by the senate upon the consuls or the entire magistracy in times of extreme danger to the state; videant ne quid res publica detrimenti capiat: decrevit quondam senatus, ut L. Opimius consul videret ne quid res publica detrimenti caperet, Cic. Cat. 1, 2, 4: Hernici tantum terrorem incussere patribus, ut, quae forma senatūs consulti ultimae semper necessitatis habita est, Postumio, alteri consulum, negotium daretur, videret, ne, etc., Liv. 3, 4, 9; cf. id. 6, 19, 2 sqq.: quod plerumque in atroci negotio solet, senatus decrevit, darent operam consules, ne quid, etc.... Ea potestas per senatum more Romano magistratui maxuma permittitur, exercitum parare, bellum gerere, coërcere omnibus modis socios atque civis, domi militiaeque inperium atque judicium summum habere, Sall. C. 29, 2 sq.
- II To take in, receive, hold, contain, be large enough for.
- A Lit.
- 1 In gen.: Ph. Sitit haec anus. Pa. Quantillum sitit? Ph. Modica'st, capit quadrantal, Plaut. Curc. 1, 2, 8 (103): parte quod ex unā spatium vacat et capit in se (ferrum), Lucr. 6, 1030: jam mare litus habet, plenos capit alveus amnes, Ov. M. 1, 344; cf.: terra feras cepit, volucres agitabilis aër, id. ib. 1, 75: dum tenues capiat suus alveus undas, id. ib. 8, 558: cunctosque (deos) dedisse Terga fugae, donec fessos Aegyptia tellus Ceperit, id. ib. 5, 324.—
- 2 Esp., with negatives, not to hold, to be too small for, etc.; cf.: di boni, quid turba est! Aedes nostrae vix capient, scio, Ter. Heaut. 254: qui cum unā domo jam capi non possunt, in alias domos exeunt, Cic. Off. 1, 17, 54: nec jam se capit unda; volat vapor ater ad auras, Verg. A. 7, 466: non tuus hoc capiet venter plus ac meus, Hor. S. 1, 1, 46: non capit se mare, Sen. Agam. 487: neque enim capiebant funera portae, Ov. M. 7, 607: officium populi vix capiente domo, id. P. 4, 4, 42: si di habitum corporis tui aviditati animi parem esse voluissent, orbis te non caperet, Curt. 7, 8, 12: ut non immerito proditum sit... Graeciam omnem vix capere exercitum ejus (Xerxis) potuisse, Just. 2, 10, 19.—
- B Trop.
- 1 To swallow up, ingulf, take in (rare): tot domus locupletissimas istius domus una capiet? Cic. Verr. 2, 2, 4, § 7.—
- 2 To contain, hold, be large or strong enough for, bear.
- a Affirmatively (rare): quidquid mortalitas capere poterat, implevimus, Curt. 9, 3, 7: si puer omni curā et summo, quantum illa aetas capit, labore, scripserit, Quint. 2, 4, 17: dummodo ejus aetatis sit, ut dolum capiat, Dig. 40, 12, 15.—
- b With negatives: non capiunt angustiae pectoris tui (tantam personam), Cic. Pis. 11, 24: leones, qui... nec capere irarum fluctus in pectore possunt, Lucr. 3, 298: nec capiunt inclusas pectora flammas, Ov. M. 6, 466: vix spes ipse suas animo capit, id. ib. 11, 118: ardet et iram Non capit ipsa suam Progne, id. ib. 6, 610; cf.: sic quoque concupiscis quae non capis, Curt. 7, 8, 13: majora quam capit spirat, id. 6, 9, 11: ad ultimum magnitudinem ejus (fortunae) non capit, id. 3, 12, 20: infirma aetas majora non capiet, Quint. 1, 11, 13.—
- 3 Transf., of things, to admit of, be capable of, undergo (post-Aug. and rare): rimam fissuramque non capit sponte cedrus, Plin. 16, 40, 78, § 212: molluscum... si magnitudinem mensarum caperet, id. 16, 16, 27, § 68: res non capit restitutionem, cum statum mutat, Dig. 4, 4, 19.—
- 4 With inf., to be susceptible of, to be of a nature to, etc., = ἐνδέχεται (late Lat.): nec capit humanis angoribus excruciari (Deus), Prud. Apoth. 154: crimina, quae non capiunt indulgeri, Tert. Pud. 1 fin.; id. Apol. 17; id. adv. Haer. 44 fin.; Paul. Nol. Carm. 9, 22.—
- 5 Of the mind, to take, receive into the mind, comprehend, grasp, embrace (cf. intellego, to penetrate mentally, have insight into): sitque nonnumquam summittenda et contrahenda oratio, ne judex eam vel intellegere vel capere non possit, Quint. 11, 1, 45: nullam esse gratiam tantam, quam non vel capere animus meus in accipiendo... posset, id. 2, 6, 2: quae quidem ego nisi tam magna esse fatear, ut ea vix cujusquam mens aut cogitatio capere possit, Cic. Marcell. 2, 6; id. N. D. 1, 19, 49: senatus ille, quem qui ex regibus constare dixit, unus veram speciem Romani senatus cepit, Liv. 9, 17, 14: somnium laetius, quam quod mentes eorum capere possent, id. 9, 9, 14.—P. a. as subst.: Capta, ae, f., a surname of Minerva, as worshipped on the Caelian Mount, but for what reason is not known, Ov. F. 3, 837 sq.
- A taking: dominii, Dig. 39, 2, 18; Gell. 6 (7), 10, 3.—
- II = usu capio or usucapio, the right of property acquired by prescription, Dig. 41, 1, 48, § 1; 41, 3, 21; 41, 5, 4; v. 1. usucapio.
2) übtr.: a) eine Tätigkeit, ein Beginnen usw. gleichs. in od. vor die Hand nehmen, α) übh., ein Beginnen usw. nehmen, ergreifen, in Angriff nehmen = vornehmen, anstellen u. dgl., impetum, s. impetus no. II, A, 1 u. B, 2: fugam, die Flucht ergreifen, Caes.: conatus ad erumpendum, Liv.: initium ex alqa re, Quint.: primordia agendi ab alqo, Cic.: finem, Verg. – augurium, Liv.: orgia cum alqo, Verg. – consilium (Entschluß), coniecturam, s. cōnsilium, coniectūra. – β) eine leitende, bes. öffentliche Tätigkeit in die Hand nehmen, antreten, übernehmen, provinciam duram, Ter.: moderamina (navis), Ov. – magistratum, consulatum, Cic.: pontificatum maximum, Suet. – b) eine Gelegenheit usw. gleichs. in Beschlag nehmen, abpassen, ablauern, ersehen, causam, Ter.: occasionem mittendae ad Syphacem legationis, Frontin.: u. bes. tempus (den günstigen Zeitpunkt, den günstigen Augenblick), Liv.: satis scite et commode tempus ad alqm abeundi, Cic. – c) einen Beweis, ein Beispiel woher entnehmen, documentum ex alqo, Cic.: specimen alcis rei ex alqa re, Cic.: exemplum de alqo u. ex alqa re, Ter. u. Cic. – d) eine Eigenschaft, Gesinnung, Gewohnheit usw. sich aneignen, virtutem animo, Plaut.: modum, Plaut.: avi prudentiam, Cic.: patrium animum virtutemque, Cic.: consuetudinem exercitationemque, Cic. – e) eine Pers. nehmen, d.i. α) zu einem Zwecke zuziehen, magistrum ad eam rem improbum, Ter. Andr. 192. – m. Ang. als wen? durch Prädikats-Acc., alqm fatorum comitem, Verg.: alqm consiliis socium, Verg. – β) aus einer Menge nehmen, ausersehen, wählen, virginem Vestalem, Suet.: in locum demortuae (virginis Vestalis) aliam, Suet. – in singulos annos sacerdotem Iovis sortito (durchs Los), Cic. – u. m. Ang. als wen? durch Prädikats-Acc., alqm iudicem, Plaut. u. Liv.: alqm arbitrum, Ter.: alqm flaminem, Liv.: alqam sibi patronam, Ter.
B) als Feind nehmen, wegnehmen, sich eines Ggstds. bemeistern, etw. in seinen Besitz-, in seine Gewalt bringen, 1) eig.: a) übh.: fures earum rerum, quas ceperunt, signa commutant, Cic.: lubido rei publicae capiundae, Sall.: oppressā captāque re publicā, Cic. – b) im Kriege, im Kampfe nehmen, α) bewegl. Ggstde. u. Ländereien = erbeuten, erobern, magnas praedas, Nep.: iuncta vehicula mille, Liv.: naves, Nep. – pecuniam ex hostibus, Liv.: agros de hostibus, Cic.: signum ex Macedonia, Cic. – signum Carthagine (zu K.), Cic. – β) eine Örtl. u. dgl. nehmen, einnehmen, erobern, oppidum, Sall.: urbem, castra hostium, Cic.: calles, Cic. – moenia scalis, Liv.: oppidum vi, Cato fr.: oppidum vi oppugnando, Vatin. in Cic.
ep.: Sassula urbs ex Tiburtibus capta, Liv.: post captam Troiam atque deletam, Augustin.: ager Etruscus de Tarquiniensibus quondam captus, Liv. – u. als Zeitbestimmung, post Troiam captam, Vell.: post urbem captam, Eutr.: ab condita urbe Roma ad captam candem urbem, Liv. – γ) Menschen gefangen nehmen, fangen, belli nefarios duces, Cic.: quattuor milia hostium cum multis militaribus signis, Liv.: vivum (lebendig) Thuyn cum uxore et liberis, Nep.: u. (im Bilde) numquam erit... tam captus equester ordo, so unterjocht, so unfrei, Cic. Sest. 52. – servus ex hoste captus, Quint.: capta ex Caria, Ter. – Livium captum Tarenti, Cic. – Partiz. subst., captus, ī, m. = captivus, ī, m., der Gefangene, in Prosa gew. nur im Plur., zB. in captos clementiā uti, Nep.; u. capta, ae, f., die Gefangene, Sen. rhet. – c) Tiere (bes. auf der Jagd, beim Vogelstellen, beim Fischen) erlegen, fangen, einfangen, prolapsorum equitum vacuos equos, Liv.: cervum, Phaedr.: aves, Varr. LL.: murem, Val. Max.: pisces, Cic.: ista fera periculose capta, Sen.: illa quidem pro lepusculis capiebantur, patellae, paterae, Cic.
2) übtr.: a) übh. jmd. ergreifen, sich jmds. bemächtigen, v. äußern Zuständen, ubi periculum quemque ceperat, ibi resistere, Sall. Iug. 51, 1. – v. innern = befallen, anwandeln, admiratio, metus capit alqm, Liv.: capit alcis animum cura sacrorum, Liv.: nos post reges exactos servitutis oblivio ceperat, Cic.: non prius sum conatus misericordiam commovere quam misericordiā sum ipse captus, Cic. – b) jmd. gleichs. einnehmen, α) übh. physisch od. geistig, Passiv capi, physisch od. geistig eingenommen, gelähmt werden, m. Ang. wodurch? (deutsch woran?) im Abl. (vgl. Fabri Liv. 21, 58, 5), altero oculo capi, auf einem Auge blind werden, Liv.: luminibus capi, erblinden, Liv.: oculis et auribus captus, blind u. taub, Cic.: captus pedibus, Sall. fr. u. pedibus captus, Liv.: membris omnibus captus ac debilis, an a. Gl. gänzlich gelähmt, Cic.: caput captum leto, das vom Tode befallene, todumnachtete Haupt, Verg. – captus mente, geistig umnachtet, verrückt, Cic.: velut captus animi, Tac., od. velut mente captā, Liv., als hätte er den Kopf verloren, wie verrückt: capti et stupentes animi, befangene, Liv. – β) jmds. Willenskraft, jmd. bestricken, überlisten, betrügen, adversarium, Cic.: aures, Cic. – adulescentium animos dolis, Sall.: capi dolo alcis, Nep.: capi errore, Liv. – γ) jmds. Neigung u. Gemüt, jmd. fangen, fesseln, für sich einnehmen, gewinnen, bestechen, verlocken, betören, berücken, ut etiam adversantem ac repugnantem uti imperator fortis ac bonus capere possit, Cic.: quod insit in his aliquid probi, quod capit ignaros, Cic.: capior et scire cupio quomodo etc., lasse mich verlocken, Cic.: captus est, er hat sich fangen lassen (v. einem Verliebten), Ter. – capere alqm suā humanitate, Nep.: u. capi voluptate, Cic.: amore captivae captus, Liv.: captus adulescentis et humanitate et doctrinā, Nep. – δ) vor Gericht u. übh. jmd. überführen (wie αἱρειν τινά τινος), alqm impudicitiai, Plaut. Amph. 821.
II) empfangend nehmen, fassen, A) im allg.: 1) eig.: a) mit der Hand usw. nehmen, sich geben lassen, empfangen (Ggstz. dare), praemia, Verg.: tantum praemium, Plin. pan.: nitidam praemia (als Belohnung) vaccam, Ov.: essedum aliquod capias suadeo et ad nos quam primum recurras, Cic. – per alqm aut honores aut divitias, Cic. – ex calamitate alcis nomen, Caes.: de re publica nihil praeter gloriam, Cic.: u. poenam de alqo, Liv. – regnum ab alqo, Ov. – So nun bes.: α) als publiz. t. t., pecuniam (pecunias) capere, Geld nehmen, sich geben lassen, sich aneignen, sowohl auf dem Wege der Erpressung als auf dem Wege der Bestechung (v. Magistraten in den Provinzen, die dann de pecuniis repetundis belangt wurden; vgl. Madvig Cic. de fin. 1, 24. p. 532. Dietsch Sall. Iug. 32, 1), Cic. u.a.: contra leges, Cic.: per vim atque iniuriam, Cic.: ob rem iudicandam od. iudicatam, Cic.: captarum pecuniarum ab regibus Illyriorum suspicione infamis, sich habe bestechen lassen von usw., Liv. – β) als jurist. t. t., rechtlich erwerben, an etw. Eigentumsrecht erlangen, oft bei ICt. – bes. als Erbe erwerben, bekommen, erben, ex hereditate nihil, Cic.: qui morte testamentoque capiat quantum omnes heredes, Cic.: abdicatus, ne quid de bonis patris capiat, Quint.: si capiendi ius nullum uxori, Iuven. – absol., capere = erbfähig sein, perzipieren, Valens dig. 49, 14, 42 in. – γ) als t. t. der Geschäftsspr., eine Abgabe, einen Ertrag usw. einnehmen, beziehen, lösen, stipendium iure belli, Caes.: plus fructi (alt = fructus) capies, si etc., Cato: vix auctione totā quinquagensiens, Plaut.: vectigal ex agro, Liv.: quinquagena talenta vectigalis ex castro, Nep.: ex eis praediis talenta argenti bina, Ter.: ex praediis sescenta sestertia, Cic.: u. bes. (im Bilde) fructum u. fructum duplicem ex alqa re, Phaedr. u. Cic.: (im Bilde) utilitates ex amicitia maximas, ernten, Cic. – δ) eine andere Beschaffenheit, Gestalt usw. bekommen, annehmen, duritiem tacto ab aëre, Ov.: faciem aliquam morando, Ov.: vultus priores, Ov. – b) in od. an seinen Körper aufnehmen, α) lebl. Objj., in sich aufnehmen, zu sich nehmen, eindringen lassen, durchlassen, plenos capit alveus amnes, Ov.: fauces cibum et potum capiunt, Cels.: u. v. Pers., cibum, Komik., Sall. u.a.: potionis quantum volet capiat, Cels.: quae gloria est capere multum? Sen. – β) (poet.) leb. Objj.: alter ab undecimo tum me iam ceperat annus, ich war schon ins zwölfte J. getreten, Verg. – u. bes. v. Örtl., jmd. gastlich aufnehmen, donec fessos Aegyptia tellus ceperit, Ov.
2) übtr.: a) einen äußern od. innern Zustand, eine äußere od. innere Empfindung u. dgl. bekommen, gewinnen, erwerben, schöpfen, ernten, tragen od. ertragen müssen, empfinden, erleiden, erdulden (vgl. Burmann Ov. art. am. 2, 346), somnum capere non posse, Cic.: non partem ullam quietis, Cic.: ex suo propinquo rure hoc commodi, Ter.: aliquid commodi ex ea re, Ter.: aliquid detrimenti (bes. in der publiz. Formel dent operam od. curent od. videant consules, ne quid res publica detrimenti capiat), Cic.: maximam calamitatem, Cic.: inimicitias, Ter.: miseriam omnem (Ggstz. potiri gaudia), Ter.: laborem inanem, Ter.: laborem ex alqo u. ob alqm, Ter.: desiderium ex filio, Cic.: magnum dolorem animo, Cic.: dolorem od. dolorem magnum ex alqa re, Cic.: gaudium ex civibus victis, Liv.: animi laetitiam memoriā alcis rei, Cic.: summam laetitiam ex reditu alcis, Cic.: veram laudem, Ter.: u. maximam laudem ex alqa re, Cic.: gloriam egregiam ex hoste, Liv. – maximam gloriam ob alqd, Cic.: voluptatem non mediocrem animo, quod etc., Cic. – voluptatem malis alienis, Cic.: voluptatem ex alqa re, Plaut. – b) jmd. bekommen zu usw., m. dopp. Acc., inimicos omnes homines, Ter. Andr. 695.
B) prägn., räumlich etwas fassen, d.i. für etwas Raum haben od. bieten, etw. in sich fassen od. begreifen, enthalten, 1) eig., v. räuml. Ggstdn., tot domus locupletissimas istius domus una capiet? Cic.: armarium, quod non legendos, sed lectitandos libros capit, Plin. ep.: lapis excisus sic, ut pedes capiat, Cels.: portus ingentem vim navium capit, Liv.: populi, quos dives Achaia cepit, Ov.: aptius hae capiant vadimonia garrula cerae, Ov. – mit einer Negation, non (vix u. dgl.) capere, nicht (kaum) fassen (können), nicht Raum genug haben für usw. = zu klein sein für usw., aedes nostrae vix capient, Ter.: pons fugientes non capiebat, Curt.: unā domo capi non possunt, Cic.: nec iam se capit unda, faßt (hält) sich nicht mehr in sich, Verg.: u. im Bilde, capere eius amentiam civitas, Italia, provinciae, regna non poterant, hatten nicht Raum genug für seinen Wahnsinn, d.i. konnten ihn nicht befriedigen, Cic.: nec te Troia capit, ist für dich zu klein, Verg.: ebenso orbis te non caperet, Curt.; vgl. Mützell Curt. 3, 4 (11), 12. p. 62.
2) übtr.: a) übh., etw. zu tun od. zu ertragen nicht zu groß finden, d.i. zu etwas (körperlich od. geistig) tüchtig-, fähig-, reif sein, etw. zulassen, vertragen, gestatten, nicht ausschließen, quicquid mortalitas capere poterat (was der Menschheit möglich war), explevimus, Curt.: summo, quantum capit aetas illa, labore, Quint.: capere id rerum naturam, Quint.: contio capit omnem vim orationis, Cic. de or. 2, 334: si aliquam superlationem res capit, Arnob. 1, 51. – u. mit der Negation, concupiscis quae non capis, was für dich zu groß ist, Curt.: iram non capit ipsa suam Procne, ist ihres Zorns nicht mächtig, Ov.: aetates nondum rhetorem capientes, noch nicht reif für usw., Quint.: rimam fissuramque non capit cedrus, Plin. – dah. (= ἐνδέχεται) es ist zulässig, es geht an, es ist möglich, m. folg. Infin., Eccl. (s. Rönsch Itala p. 351). – b) geistig in sich aufnehmen, α) mit dem Gefühl = die Größe od. hohe Bedeutung von etw. fühlen, gew. mit einer Negation, non capiunt angustiae pectoris tui, non recipit levitas ista... tantam personam, Cic.: nullam esse gratiam tantam, quam non capere animus meus posset, Cic.: v. Pers., vix spes ipse suas animo capit, fühlt kaum im Herzen die Größe dessen, was er hofft, Ov. – β) mit dem Verstande = etw. in seiner Totalität fassen od. auffafsen, in seinem ganzen Umfange verstehen, sich eine richtige Vorstellung von etw. machen (während intellegere = geistig durchdringen, s. Spalding Quint. 11, 1, 45), mens nostra intelligentiaque capit, quae sit et beata natura et aeterna, Cic.: quod mentes eorum capere possent, Liv. – v. Pers., ne iudex eam orationem vel intellegere vel capere possit, Quint.: u. quem (senatum) qui ex regibus constare dixit, unus veram speciem Romani senatus cepit, Liv.: quantum capio, soviel ich verstehe, Augustin. serm. 311, 2. – ➳ Archaist. Form capso = cepero, Plaut. Bacch. 712: capsis = ceperis, Cic. or. 154 (wo falsch erklärt): capsit = ceperit, Plaut. Pseud. 1022. Acc. tr. 454 (vgl. Paul. ex Fest. 57, 15): capsimus = ceperimus, Plaut. rud. 304: cepet = cepit, Column. rostr. Duil. a. 167 a. Chr. im Corp. inscr. Lat. 3, 1420322: Imperf. capebat, Commodian. apol. 120.
terra capiatur in manum domini regis, et dies ~onis etc.
I ¶ 1 prendre, saisir : cape saxa manu Virg. G. 3, 420, prends des pierres dans ta main ; clipeum Virg. En. 10, 242, prendre son bouclier ; cibum potionemque Liv. 24, 16, 13, prendre la nourriture et la boisson (= manger et boire) ; ab igne ignem Cic. Off. 1, 52, prendre du feu au feu || collem Cæs. G. 7, 62, 8, prendre, occuper une colline ; montem Cæs. G. 1, 25, 6, une montagne || atteindre : insulam Cæs. G. 4, 26, 5 ; portus Cæs. G. 4, 36, 4, atteindre lʼîle, les ports ; locum Cæs. G. 5, 23, 4, prendre terre ; terras capere videntur (cycni) Virg. En. 1, 395, (ces cygnes) vous les voyez gagner la terre ¶ 2 [fig.] : eum sonitum aures hominum capere non possunt Cic. Rep. 6, 1, ce bruit, les oreilles humaines ne peuvent le percevoir ; misericordiam Cic. Quinct. 97, prendre pitié [se laisser attendrir] ; patrium animum virtutemque capiamus Cic. Phil. 3, 29, prenons (ressaisissons) le courage et la vertu de nos pères ; deorum cognitionem Cic. Nat. 2, 140, prendre une connaissance de la divinité || fugam Cæs. G. 7, 26, 3, prendre la fuite ; tempus ad te adeundi capere Cic. Fam. 11, 16, 1, saisir lʼoccasion de tʼaborder, cf. Liv. 3, 9, 7 ; 26, 12, 15 ; Tac. H. 4, 34 ; augurium ex arce Liv. 10, 7, 10, prendre les augures du haut de la citadelle ; consilium Cic. Verr. 1, 1, 32, adopter un conseil [mais aussi « prendre une résolution », v. consilium ] ; ex aliqua re documentum capere Cic. Phil. 11, 5, tirer dʼune chose un enseignement ; specimen naturæ ex optima quaque natura Cic. Tusc. 1, 32, prendre (tirer) le type dʼun être dans (de) ce quʼil y a de plus parfait parmi ces êtres ; conjecturam ex facto ipso Cic. Inv. 2, 16, tirer la conjecture du fait lui-même ; a Bruto exordium Cic. Phil. 5, 35, commencer par Brutus || consulatum Cic. Pis. 3, gagner, obtenir le consulat ; cepi et gessi maxima imperia Cic. Fam. 3, 7, 5, jʼai obtenu et exercé les plus hautes fonctions ; honores Nep. Att. 6, 2 ( Sall. J. 85, 18 ), obtenir les magistratures [mais lubido rei publicæ capiundæ Sall. C. 5, 6, désir de sʼemparer du gouvernement] ; rursus militiam capere Tac. H. 2, 97, reprendre du service ¶ 3 prendre, choisir : locum castris idoneum Cæs. G. 5, 9, 1, choisir un emplacement favorable pour camper ; anfractum longiorem Nep. Eum. 9, 6, choisir (prendre) le détour plus long ; tabernaculum vitio captum Cic. Nat. 2, 11, emplacement de la tente augurale mal choisi ; Veios sedem belli capere Liv. 4, 31, 8, choisir Véies comme siège des opérations ; sedem ipsi sibi circa Halyn flumen cepere Liv. 38, 16, 13, ils choisirent eux-mêmes pour sʼinstaller les bords du fleuve Halys ¶ 4 prendre, sʼemparer de, sʼapproprier : [avec abl., question unde ] signum Carthagine captum Cic. Verr. 2, 4, 82, statue prise à Carthage (sur les Carthaginois) || [av. prépositions] ex Macedonia Cic. Verr. 2, 4, 129, prendre en Macédoine ; de præda hostium Cic. Verr. 2, 4, 88, prendre sur le butin des ennemis ; capere aliquid ex hostibus Cic. Inv. 1, 85 ; Liv. 5, 20, 5 ; de hostibus Cato Orat. 2, l. 11 ; Liv. 26, 34, 12, prendre qqch. aux ennemis (sur les ennemis) ; agros ex hostibus Cæs. C. 3, 59, 2 ; Cænonem ab Antiatibus Liv. 2, 63, 6, prendre des champs aux ennemis, Cénon aux Antiates ; (tabula picta) ab hostibus victis capta atque deportata Cic. Verr. 2, 5, 127, (tableau) pris et enlevé aux ennemis vaincus [mais classis a prædonibus capta et incensa est Cic. Verr. 2, 5, 137, la flotte fut prise et incendiée par les pirates] ; urbem vi copiisque capere Cic. Verr. 2, 4, 120, prendre une ville de vive force, avec des troupes [vi, copiis, consilio, virtute Cic. Verr. 2, 1, 56, par la force, avec une armée, en même temps que par lʼhabileté tactique et la valeur personnelle] || cotidie capitur urbs nostra Liv. 29, 17, 16, cʼest chaque jour comme une prise de notre ville (= on la traite en ville prise) ; sexennio post Veios captos Cic. Div. 1, 100, six ans après la prise de Véies || prendre, capturer, faire prisonnier qqn : a prædonibus capti Cic. Verr. 2, 5, 72, pris par les pirates ; [avec abl. question unde ] Corfinio captus Cæs. C. 1, 34, 1 ; captus Tarento Cic. Br. 72, fait prisonnier à Corfinium, à Tarente || in acie capere aliquem Cic. Off. 3, 114, faire prisonnier qqn dans la bataille || [fig.] oppressa captaque re publica Cic. Domo 26, en opprimant et asservissant la république, cf. Sest. 52 ; 112 || dʼoù le part. pris substt captus, ī, = captivus, prisonnier : Cic. Off. 2, 63 ; Cæs. C. 2, 32, 9 ; Nep. Alc. 5, 6 ; Liv. 9, 7, 10, etc. || [prendre des oiseaux] Cic. Nat. 2, 129 ; [des poissons] Cic. Off. 3, 58 ; [les urus au moyen de fosses, de trappes] Cæs. G. 6, 28, 3 || prendre, dérober qqch. : fures earum rerum quas ceperunt signa commutant Cic. Fin. 5, 74, les voleurs changent les marques des objets quʼils ont dérobés || [fig.] prendre qqn, le surprendre, avoir raison de lui, le battre : cum obsignes tabulas clientis tui, quibus in tabellis id sit scriptum quo ille capiatur Cic. de Or. 1, 174, du moment que tu signes des actes pour ton client, des actes où figure une clause bonne pour le faire battre ; in capiendo adversario versutus Cic. Br. 178, habile à envelopper lʼadversaire || prendre, captiver, gagner : magis specie capiebat homines quam dicendi copia Cic. Br. 224, par lʼallure extérieure il avait prise sur la foule plutôt que par la richesse de son éloquence ; nomine nos capis summi viri Cic. Br. 295, cʼest par le nom dʼun homme éminent que tu forces notre assentiment ; aures capere Cic. Or. 170, captiver les oreilles ; sensus Cic. Nat. 2, 146, captiver les sens ¶ 5 qqch. sʼempare de qqn : [affection] qui (eo animo) esse poteris nisi te amor ipse ceperit ? Cic. Fin. 2, 78, comment pourras-tu avoir ces sentiments, si lʼaffection elle-même ne sʼest pas dʼabord emparée de toi ; [crainte] Sall. J. 85, 47 ; Liv. 10, 35, 3 ; [colère, pitié] Liv. 21, 16, 2 ; [honte] Liv. 24, 42, 9 ; [crainte religieuse] Liv. 28, 15, 11 || [lʼoubli] Cic. Mil. 99 ; [le sommeil] Sall. J. 71, 2 ¶ 6 au pass., être pris (saisi) par qqch. : misericordia captus Cic. de Or. 2, 195, saisi de pitié ; pravis cupidinibus Sall. J. 1, 4, possédé par des passions mauvaises ; formidine Virg. En. 2, 384, en proie à lʼeffroi ; vana religione Curt. 4, 10, 7, en proie à de vaines craintes religieuses ; somno Sall. J. 99, 2, saisi par le sommeil || être séduit, charmé : facetiis Cic. Fam. 9, 15, 2, par les plaisanteries (cf. oculis captus Cic. Verr. 2, 4, 101, séduit par le moyen des yeux, par la vue, mais v. plus loin oculis captus, privé de la vue) ; voluptate Cic. Leg. 1, 31, par le plaisir ; dignitate hujus sententiæ capitur Cic. Tusc. 5, 31, la beauté de cette pensée le séduit || être gagné, entraîné, abusé : eodem errore captus Cic. Phil. 12, 6, abusé par la même erreur ; hac ratione capi Cæs. G. 1, 40, 9, être abusé par ce calcul ; dolis capiebantur Sall. C. 14, 5, ils étaient gagnés par ses artifices || [abst ] : cavere, ne capiatur Cic. Ac. 2, 66, [la supériorité du sage est] de prendre garde de se laisser surprendre ; uti ne propter te fidemve tuam captus fraudatusve sim Cic. Off. 3, 70, pour que ni par toi ni par ta garantie je ne sois abusé ni fraudé || mente captus, pris du côté de lʼintelligence, aliéné, en délire : Cic. Cat. 3, 21 ; Pis. 47 ; Off. 1, 94 ; captus animi Tac. H. 3, 73, hébété ; velut mente captā vaticinari Liv. 39, 13, 12, rendre des oracles comme en proie au délire prophétique || membris omnibus captus Cic. Rab. perd. 21, pris de tous ses membres (paralysé) ; oculis et auribus Cic. Tusc. 5, 117, privé de la vue et de lʼouïe ¶ 7 obtenir, recueillir, recevoir : Olympionicarum præmia Cic. Inv. 2, 144, recevoir la récompense des vainqueurs aux jeux olympiques ; donum Cic. Leg. 3, 11, recevoir un présent (hereditatem Cic. Cæc. 102, un héritage) ; capit ex suis prædiis sescena sestertia Cic. Par. 49, il retire 600 000 sesterces de ses domaines ; stipendium jure belli Cæs. G. 1, 44, 2, percevoir un tribut par le droit de la guerre ; benevolentia capitur beneficiis Cic. Off. 2, 32, la bienveillance se gagne par les bienfaits ; gloriam Cic. Læl. 25, recueillir de la gloire ; lætitiam memoria rei Cic. Fin. 2, 96, trouver de la joie dans le souvenir dʼune chose ; utilitatem ex belua Cic. Nat. 1, 101, tirer parti dʼune bête || dolorem Cic. Att. 11, 21, 1, éprouver de la douleur ; infamiam Cic. Verr. 2, 5, 40, encourir le discrédit ; molestiam ex aliqua re Cic. Sulla 1, éprouver de la peine de qqch. ; calamitatem Cic. Div. 1, 29, éprouver un malheur [un désastre] ; desiderium e filio Cic. CM 54, ressentir du regret de lʼabsence de son fils || [jurisc.] recevoir qqch. légalement, avoir la capacité juridique pour recevoir : Pætus mihi libros donavit ; cum mihi per legem Cinciam licere capere Cincius diceret, libenter dixi me accepturum Cic. Att. 1, 20, 7, Pétus mʼa offert en cadeau des livres ; Cincius me déclarant que la loi Cincia me permettait de les prendre, jʼai répondu que je les recevrais avec plaisir ; [en part. pour les héritages] : Leg. 2, 48 ; 2, 49 ; 2, 51 ; 2, 52 ; [abst ] capere non potes Quint. 5, 14, 16, tu nʼas pas capacité dʼhériter || usu capere, v. usus.
II ¶ 1 contenir, renfermer : tabulæ nomina illorum capere non potuerunt Cic. Phil. 2, 16, les registres ne purent contenir leurs noms, cf. Agr. 2, 59 ; Verr. 2, 4, 7 ; Off. 1, 54 ; capere ejus amentiam provinciæ, regna non poterant Cic. Mil. 87, les provinces, les royaumes étrangers ne pouvaient contenir sa démence (fournir à sa démence un théâtre suffisant) ; gloriam, quæ vix cælo capi posse videatur Cic. Phil. 2, 114, une gloire telle que le ciel semble à peine pouvoir la contenir ; est ille plus quam capit Sen. Ep. 47, 2, celui-là mange au-delà de sa capacité ; itaque orientem (fortunam) tam moderate tulit, ad ultimum magnitudinem ejus non cepit Curt. 3, 12, 20, aussi, après avoir supporté avec tant de modération sa fortune naissante, à la fin il nʼen put contenir la grandeur [il en fut grisé] || nec te Troja capit Virg. En. 9, 644, Troie ne peut plus te contenir [= ne te suffit plus]; vires populi Romani, quas vix terrarum capit orbis Liv. 7, 25, 9, la puissance romaine, que lʼunivers suffit à peine à contenir ¶ 2 renfermer dans sa capacité, comporter : capit hoc natura, quod nondum ulla ætas tulit Sen. Ben. 3, 32, 6, la nature renferme dans ses possibilités ce fait, quʼaucun âge encore nʼa produit ; metire ætatem tuam ; tam multa non capit Sen. Ep. 88, 41, mesure la durée de ton existence ; elle nʼest pas faite pour tenir tant de choses ; dum, quicquid mortalitas capiebat, impleret Curt. 8, 3, 7, jusquʼà ce quʼil eût accompli tout ce dont un mortel était capable ; temet ipsum ad ea serva, quæ magnitudinem tuam capiunt Curt. 9, 6, 14, conserve-toi toi-même en vue des actions qui sont à la mesure de ta grandeur ; (promissa) quanta ipsius fortuna capiebat Curt. 5, 4, 12, (des promesses) aussi grandes que la position de cet homme les comportait ; ætates nondum rhetorem capientes Quint. 1, 9, 2, les âges qui ne sont pas encore faits pour lʼenseignement du rhéteur || contio capit omnem vim orationis Cic. de Or. 2, 334, lʼassemblée du peuple comporte (admet) tout le déploiement de lʼéloquence ¶ 3 embrasser, concevoir : (ista) non capiunt angustiæ pectoris tui Cic. Pis. 24, ton âme étroite nʼest pas à la mesure de ces sentiments ; tam magna, ut ea vix cujusquam mens capere possit Cic. Marc. 6, de si grandes choses que lʼintelligence dʼun homme peut à peine les concevoir ; (docet) nostram intellegentiam capere, quæ sit et beata natura et æterna Cic. Nat. 1, 49, (il montre) que notre intelligence conçoit lʼidée dʼun être à la fois heureux et éternel ; majus lætiusque quam quod mente capere possent Liv. 27, 50, 7, [succès] trop important et trop réjouissant pour que lʼon pût sʼen faire lʼidée ; qui ex regibus (senatum) constare dixit, unus veram speciem Romani senatus cepit Liv. 9, 17, 14, celui qui a dit du sénat romain que cʼétait une assemblée de rois en a par excellence embrassé la véritable image.
➳ arch. capso = cepero Pl. Bacch. 712 ; capsit = ceperit Pl. Ps. 1022 ; Acc. Tr. 454 (v. P. Fest. 57, 15 ) ; capsimus = ceperimus Pl. Rud. 304 || capsis est expliqué par cape si vis Cic. Or. 154 (v. Quint. 1, 5, 66 ) || cepet = cepit CIL 3, 14203, 22.
- 1. grijpen, nemen, pakken [arma naar de wapens grijpen; cibum tot zich nemen; flammeum; baculum];
- 2. (plaatsen) (a) innemen, bezetten, gaan zitten op [montem; oppidum]; (b) bereiken, aankomen bij [portum];
- 3. (metaf.) grijpen, nemen, vatten [occasionem de gelegenheid aangrijpen; consilium een besluit nemen; conatum een poging ondernemen];
- 4. (ambten, taken) aanvaarden, op zich nemen [consulatum; honores];
- 5. (v. toestanden, emoties) iem. bevangen, aangrijpen, bekruipen; ➤ senatum metus cepit; animum capit cura;
- 6. (met geweld) wegnemen, zich toe-eigenen [rem publicam de macht (in de staat) grijpen];
- 7. gevangennemen [regis filiam; duces];
- 8. veroveren [impedimenta; praedam buit maken; naves kapen; classem; ex hostibus pecuniam];
- 9. innemen, veroveren [hostium castra];
- 10. (dieren) vangen [cervos; pisces];
- 11. (uit)kiezen, uitzoeken [locum castris idoneum];
- 12. voor zich innemen, boeien, aantrekken; ➤ captus eius humanitate; oculos ~;
- 13. verlokken, verleiden, inpakken [blanditiis]; pass. zich laten verleiden [novitate rei];
- 14. pass. verliezen, beroofd worden van (bv. van gezichtsvermogen) (m. abl.); ➤ luminibus capi blind worden; auribus captus doof; pedibus captus verlamd; mente captus zwakzinnig;
- 15. (als ontvanger) aannemen, ontvangen, (ver)krijgen [praemium; nihil ex hereditate; ex bonis testatoris solidum];
- 16. zich op de hals halen [infamiam];
- 17. vinden, genieten [quietem];
- 18. (inkomsten) ontvangen, incasseren [stipendium iure belli; vectigal ex agro];
- 19. (poët.) iem. opnemen; ➤ Italia fessos cepit;
- 20. (een gestalte e.d.) aannemen [gestum atque vultum novum; formam];
- 21. (vreugde e.d.) voelen, ondervinden [laetitiam; voluptatem];
- 22. (verdriet, onaangename dingen) lijden, ondergaan [molestiam; dolorem];
- 23. verkrijgen, verwerven [gloriam];
- 24. begrijpen, (be)vatten [orationem; gratiam beseffen];
- 25. (v. plaats) bevatten, in zich (kunnen) opnemen; ➤ portus ingentem vim navium capit;
- 26. geschikt, passend zijn voor, toelaten, verdragen; ➤ vix dolor frenos capit (Sen.);
- 27. pecuniam ~ ab alqo zich door iem. laten omkopen;
- 28. (eccl.) (onpers.) non capit (m. aci.) het is onmogelijk.
取。受。拿。明白。容。— eum bello 打仗擄人。— bellum 打仗。動干戈。— locum castris 揀地插營。— desiderium ex eo 甚仰望彼。— voluptatem cum eo 與人玩以散心。— dolis 騙人。— duram provinciam 承當難事。Non me capis 汝不曉我意。Multos capit musica 音樂中多人之意。Annus alter ab undecimo ceperat me 時吾已有十二歲。Orbis te non caperet 若是普世不容爾。Iram suam non capit 其不禁怒。Ceperat eum admiratio viri 彼不得不訝此人。
Suggest a Translation
See an image
- CAP-, to take in hand, take hold of, lay hold of, take, seize, grasp: flabellum, T.: sacra manu, V.: pocula, H.: baculum, O.: pignera, L.: manibus tympanum, Ct.: lora, Pr.: arma capere alii, seized their arms, S.: ensem, O.: tela, O.: omnia arma contra illam pestem, i. e. contend in every way: Manlium arma cepisse, had begun hostilities, S.: capere arma parabat, was on the point of attacking, O.—Of food, to take, partake of: Cibum cum eā, T.: lauti cibum capiunt, Ta.— To take captive, seize, make prisoner: belli duces captos tenetis: unus e filiis captus est, Cs.: capta tria milia peditum, L.: alquos Byzantii, N.: captos ostendere civibus hostes, H.: Num capti (Phryges) potuere capi?could they not, when taken, be taken(once for all)? V.: casus est enim in capiendo (sc. praedones).—To catch, hunt down, take: pro se quisque quod ceperat adferebat: cervum, Ph.: illa pro lepusculis capiebantur, patellae, etc.—To win, captivate, charm, allure, enchain, enslave, fascinate: ut te redimas captum (i. e. amore), T.: quibus (rebus) illa aetas capi ac deleniri potest: te pecuniā captum: quem suā cepit humanitate, N.: hunc capit argenti splendor, H.: dulcedine vocis, O.: (bos) herbā captus viridi, V.: oculis captis.— To cheat, seduce, deceive, mislead, betray, delude, catch: Aut quā viā te captent eādem ipsos capi?T.: eodem captus errore, involved in: suis miserum me cepit ocellis, Pr.: carmine formosae capiuntur, Tb.: me dolis, S.: capi alcuius dolo, N.: alqm amicitiae mendacis imagine, O.—To defeat, convict, cast, overcome(in a suit or dispute): ne tui consultores capiantur: in capiendo adversario versutus (orator).—To harm, lame, mutilate, maim, disable, impair, weaken: oculis et auribus captus, blind and deaf: membris omnibus captus: altero oculo capitur, loses an eye, L.: capti auribus metu, L.: lumine, O.: numquam erit tam captus equester ordo: captā re p. — P. pass., of the mind, deprived of sense, silly, insane, crazed, lunatic, mad: mente esse captum: virgines captae furore, L.: capti et stupentes animi, L.— To choose, select, elect, take, pick out, adopt, accept: iudicem populumR., L.: Me arbitrum, T.: inimicos homines, make enemies, T.: sacerdotem sortito: Flaccus flamen captus a Licinio erat, L.— Of places, to occupy, choose, select, take possession of, enter into: loca capere, to take up a position, Cs.: castris locum capere: locum extra urbem editum capere, N.: locum editiorem, S.: capto monte, Cs.: Aventinum ad inaugurandum templa, L.: montes fugā, for refuge, L.: tumulum, V.: terras captas despectare videntur (cycni), to be settling down on places selected, V.— To take by force, capture, storm, reduce, conquer, seize: pauca (oppida), S.: Troiā captā, L.: quod (agri) de Campanis ceperant: castra hostium, N.: oppida manu, V.; cf. oppressā captāque re p.: patriam suam, L.—To reach, attain, arrive at, betake oneself to: insulam, Cs.: oti illum portum.—Of property or money, to take, seize, wrest, receive, obtain, acquire, get: agros de hostibus: ager ex hostibus captus, L.: praedas, N.: ex hostibus pecuniam, L.: cape cedo, give and take, T.: de re p. nihil praeter gloriam, N.: ex calamitate populiR.nomen capere, Cs.: regnum Tiberinus ab illis Cepit, succeeded to, O.— With pecuniam, to take illegally, exact, extort, accept a bribe, take blackmail: contra leges pecuniam cepisse?: pecuniae per vim atque iniuriam captae: aperte pecunias ob rem iudicandam: alqm pecuniae captae arcessere, S.—To take, inherit, obtain, acquire, get, accept: morte testamentove alcuius alqd capere: a civibus Romanis hereditates: si capiendi Ius nullum uxori, Iu.—To collect, receive, obtain: ex eis praediis talenta argenti, T.: stipendium iure belli, Cs.: ex quo (castro) talenta, N.— Fig., to take, seize, obtain, get, enjoy, reap: Fructum, T.: fructūs auctoritatis: fructum vestri in me amoris: alquid ex eā re commodi? T.: utilitates ex amicitiā.—To take, assume, acquire, put on: gestūs voltūsque novos, T.: figuras, O.—To take, assume, adopt, cultivate, cherish, possess: petitoris personam: patris vim: patrium animum.— To undertake, assume, enter upon, accept, take up: provinciam duram, T.: consulatum: honores, N.: rerum moderamen, O.: rem p., S.: magistratum, L.—With dat.of person, to obtain for, secure for: patres praeturam Camillo ceperunt, L.—To begin, enter upon, undertake: bellum: labores, T.: augurium ex arce, L.: aliud initium belli, i. e. war on a new plan, Cs.: conatūs ad erumpendum, L.: nec vestra capit discordia finem, V.: ad impetum capiundum spatium, to take a start, L.: somnum, fall asleep.—Poet.: Unde nova ingressūs experientia cepit? i. e. was devised, V.—To seize, embrace, take(an opportunity): si quam causam ceperit, T.: tempus ad te adeundi.—To form, conceive, entertain, come to, reach: sensum verae gloriae: ex lucri magnitudine coniecturam furti: consilium unā tecum, T.: consilium hominis fortunas evertere: consilium equitatum demittere, Cs.: consilium ut exirem: legionis opprimendae consilium, Cs.—To take, derive, draw, obtain: de te exemplum, T.: exemplum ex aliquā re. — To take, entertain, conceive, receive, be subjected to, suffer, experience: miseriam omnem, T.: angorem pro amico: ex huius incommodis molestiam: infamiam sine voluptate: invidiam apud patres ex largitione, L.: timorem, V.: voluptatem animi.— With a feeling as subj, to seize, overcome, possess, occupy, affect, take possession of, move: Cupido cepit miseram nunc me, proloqui, etc.: ut caperet odium illam mei, T.: nos oblivio ceperat: Romulum cupido cepit urbis condendae, L.: animum cura cepit, L.: meae si te ceperunt taeda laudis, V.: dementia cepit amantem, V.—Of injury or loss, to suffer, take, be subjected to: calamitatem: incommodi nihil.—Esp., in the formula by which the senate, in great emergencies, gave absolute power to magistrates: videant ne quid res p. detrimenti capiat: senatus decrevit, darent operam consules, ne quid, etc., S.—To take in, receive, hold, contain, be large enough for: capit alveus amnesO.: terra feras cepit, O.: quid turbae est! Aedes nostrae vix capient, scio, T.: unā domo iam capi non possunt: Nec iam se capit unda, V.: Non tuus hoc capiet venter plus ac meus, H.: tot domūs locupletissimas istius domus una capiet?will swallow up.—To contain, hold, suffice for, be strong enough for, bear: eam amentiam: nec capiunt inclusas pectora flammas, O.: iram Non capit ipsa suam, O.: Nec te Troia capit, is too small for your glory, V.—To take, receive, hold, comprehend, grasp, embrace: gratia, quantam maximam animi nostri capere possunt: ille unus veram speciem senatūs cepit, L.
-
…dico aperte, consules desumus. decrevit quondam senatus uti L. Opimius consul videret ne quid res publica detrimenti caperet nox nulla intercessit interfectus est propter quasdam seditionum suspiciones C. Gracchus, clarissimo patre, avo, maioribus ,…
Cicero, in Catilinam
-
…aut ipsi in eorum finibus bellum gerunt. Eorum una, pars, quam Gallos obtinere dictum est, initium capit a flumine Rhodano, continetur Garumna flumine, Oceano, finibus Belgarum, attingit etiam ab Sequanis et Helvetiis flumen…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quam in Gallia duxerat a fratre missam utraque in ea fuga periit ; duae filiae harum altera occisa, altera capta est. C. Valerius Procillus, cum a custodibus in fuga trinis catenis vinctus traheretur, in ipsum Caesarem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…magnisque praemiis domum propinquosque reliquisse ; sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos ; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse omnes Galliae civitates…
Julius Caesar, Gallic War
-
…aut insidiis niterentur. Quare ne committeret ut is locus ubi constitissent ex calamitate populi Romani et internecione exercitus nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit eo sibi minus dubitationis dari, quod eas res quas legati Helvetii…
Julius Caesar, Gallic War
-
…; nam neque ab eo divelli possunt et pereant sane in latrocinio, quoniam sunt ita multi ut eos carcer capere non possit. postremum autem genus est non solum numero verum etiam genere ipso atque vita quod proprium Catilinae est…
Cicero, in Catilinam
-
…vulnerabant. Diu cum esset pugnatum, impedimentis castrisque nostri potiti sunt. Ibi Orgetorigis filia atque unus e filiis captus est. Ex eo proelio circiter hominum milia CXXX superfuerunt eaque tota nocte continenter ierunt nullam partem noctis itinere intermisso…
Julius Caesar, Gallic War
-
…coniurationem tuam non vides quid proxima, quid superiore nocte egeris, ubi fueris, quos convocaveris, quid consili ceperis quem nostrum ignorare arbitraris O tempora, o mores senatus haec intellegit, consul videt ; hic tamen vivit .…
Cicero, in Catilinam
-
…referre et, quod mons suberat circiter mille passuum ; spatio ;, eo se recipere coeperunt. Capto monte et succedentibus nostris, Boii et Tulingi, qui hominum milibus circiter XV agmen hostium claudebant et novissimis praesidio…
Julius Caesar, Gallic War
-
…virtute vicisse. Cui rationi contra homines barbaros atque imperitos locus fuisset, hac ne ipsum quidem sperare nostros exercitus capi posse. Qui suum timorem in rei frumentariae simulationem angustiasque itineris conferrent, facere arroganter, cum aut de officio…
Julius Caesar, Gallic War