centurio
centurio, to divide into centuries, assign to companies, organize
centurio2, a commander of a century, captain, centurion
- I Of land: agrum, Hyg. Lim. p. 195 Goes.; cf. Fest. p. 53 Müll.—
- II Of the army (only of infantry; cf. decurio), to arrange in centuries, assign to companies: cum homines in tribunali Aurelio palam conscribi centuriarique vidissem, Cic. Red. Quir. 5, 13: rem gerit palam (Octavius); centuriat Capuae; dinumerat. Jam jamque vides bellum, id. Att. 16, 9 fin.: juventutem, Liv. 25, 15, 9: seniores quoque, id. 6, 2, 6; 29, 1, 2: equites decuriati, centuriati pedites, id. 22, 38, 3; so id. 10, 21, 4: Juventus Romana... equis delapsa se ipsam centuriavit, i. e. reduced to infantry, Val. Max. 3, 2, n. 8: mulus centuriatus, for carrying provisions, Aur. ap. Vop. Aur. 7, 7.—
- B Facetiously: eripiam ego hodie concubinam militi, Si centuriati bene sunt maniplares mei, Plaut. Mil. 3, 2, 3 (815); cf. id. Curc. 4, 4, 29 (585).—
- III Of the people in the meeting of the council, only part. perf.: comitia centuriata, in which all the Roman people voted according to centuries (this was done in the choice of higher magistrates, in decisions in respect to war and peace, and, until Sulla's time, in questions affecting life or citizenship; cf. Messala ap. Gell. 13, 15, 4; Lael. Felix ib. 15, 27, 4Cic. Red. Sen. 11, 27), Cic. Leg. 3, 19, 44: quod ad populum centuriatis comitiis tulit, id. Phil. 1, 8, 19; Liv. 3, 55, 3; 8, 12, 15.—Facetiously: Pseudolus mihi centuriata capitis habuit comitia, i. e. has sentenced me to death, Plaut. Ps. 4, 7, 134 (1236) Lorenz ad loc.—Hence, P. a.: centŭrĭā-tus, a, um, of or belonging to the comitia centuriata: Centuriata lex, advised in the comitia centuriata, Cic. Agr. 2, 11, 26.
- the commander of a century, a captain, centurion, occupying a station below the tribunus, Caes. B. G. 1, 40; 2, 25; 6, 39; Cic. Balb. 15, 34; Sall. J. 59, 3; Liv. 2, 27, 6; 7, 41, 5; Hor. S. 1, 6, 73; cf. Dict. of Antiq.
vir ‥, videns statim morientem mulierem, ‥ cucurrit ad sanctum pontificem nostrum sicut ~o ad Dominum [cf. ]Luke vii 2
cum ~one illo evangelico [cf. ]Luke xxiii 47
David ‥ omnes principes Israel convocavit, tribunos etiam et ~ones [(cf. ]I Par. xxviii 1
~o,hundredes ealdor
Andegavensis comes ‥ habebat secum G. Pictavensem ducem ‥ et G. Pontivi comitem. ‥ hi ‥ aliique plures tribuni ac ~ones cum viribus suis Andegavensibus associati sunt
rex [Ric. I ] ‥ militum ~onibus ‥ ut equis armisque instructi atque ornati adsint edicit
hic ~o, qui habet centum milites
justiciarios ‥ quos possumus dicere ~ones vel centenarios, eo quod super centum friborgos judicabant(
- 1. de legioenen [iuventutem];
- 2. de Rom. burgers; vd. comitia centuriata vergadering v.d. centuriën (vergadering waarin het volk in centuriën verenigd stemde); lex centuriata een in de comitia centuriata aangenomen wet.
Centenæ, judicis loco, præest. Lex Bajwar. tit. 2. § 5 :
Et exinde curam habeat Comes in suo Comitatu. Ponat enim ordinationem suam super Centuriones et Decanos, ut unusquisque provideat quos regit, etc.Antiq. Fuld. lib. 2. Trad. 45 :
Tunc Centurio Sigifrid, qui Advocatus noster fuit, etc.
Populus advocatum nullum habeat nisi Centurionem, quem ibi constituit Tuitiensis abbas.
Singuli Comites ... denarios, qui per universas Hungariæ partes colliguntur, quantum super unoquoque Centurionatu fuerit collectum ... Strigonium mittant, neque prius Regii Comites, vel Centuriones partem accipiant, etc.Vide Thwrocz. in Petro Rege Hungar. cap. 35.
Tribunus, ac demum
Comes rerum nitentiumappellatus est. Ita H. Vasius.
Regalia, id est, civitates, Ducatus, Marchias, Comitatus, Monetas, teloneum, mercatum, advocatias Imperii, Jnra Centurionum, et Curtes, quæ manifeste Imperii erant.
Heimburge, Glossar. Germ. col. 856 :
- centuria, to divide into centuries, assign to companies, organize(of infantry): homines centuriari: iuventutem, L.: centuriati pedites, L.
- centuria, a commander of a century, captain, centurion(next in rank to the tribunes of the legion), C., S., L., H.: primi pili, of the first maniple(of the triarii), the first centurion of the legion, S.— Plur: primorum ordinum, i. e. the six centurions of the first cohort, Cs.
-
…totis castris testamenta obsignabantur. Horum vocibus ac timore paulatim etiam ii qui magnum in castris usum habebant, milites centurionesque quique equitatui praeerant, perturbabantur. Qui se ex his minus timidos existimari volebant, non se hostem vereri ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…signisque in unum locum conlatis duodecimae legionis confertos milites sibi ipsos ad pugnam esse impedimento vidit, quartae cohortis omnibus centurionibus occisis signiferoque interfecto, signo amisso, reliquarum cohortium omnibus fere centurionibus aut vulneratis aut occisis, in his primipilo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…pugnam inutiles viderentur in eum locum coniecisse quo propter paludes exercitui aditus non esset. His rebus cognitis, exploratores centurionesque praemittit qui locum castris idoneum deligant. Cum ex dediticiis Belgis reliquisque Gallis complures Caesarem secuti una iter facerent ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…audientes milites neque propter timorem signa laturos. Haec cum animadvertisset, convocato consilio omniumque ordinum ad id consilium adhibitis centurionibus, vehementer eos incusavit primum, quod aut quam in partem aut quo consilio ducerentur sibi quaerendum aut cogitandum putarent…
Julius Caesar, Gallic War
-
…pugnam esse impedimento vidit, quartae cohortis omnibus centurionibus occisis signiferoque interfecto, signo amisso, reliquarum cohortium omnibus fere centurionibus aut vulneratis aut occisis, in his primipilo P. ; Sextio Baculo, fortissimo viro, multis gravibusque vulneribus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…posset, scuto ab novissimis uni militi detracto, quod ipse eo sine scuto venerat, in primam aciem processit centurionibusque nominatim appellatis reliquos cohortatus milites signa inferre et manipulos laxare iussit, quo facilius gladiis uti possent. Cuius adventu…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iudicium fecisset, seque esse ad bellum gerendum paratissimam confirmavit. Deinde reliquae legiones cum tribunis militum et primorum ordinum centurionibus egerunt uti Caesari satis facerent se neque umquam dubitasse neque timuisse neque de summa belli suum iudicium sed imperatoris esse…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, alii ab suis abducuntur, adeo ut una castra iam facta ex binis viderentur ; compluresque tribuni militum et centuriones ad Caesarem veniunt seque ei commendant. idem hoc fit a principibus Hispaniae, quos illi evocaverant et secum in…
Julius Caesar, Civil War
-
…in Africam venerat, legionesque eas traduxerat Curio, quas superioribus temporibus Corfinio receperat Caesar, adeo ut paucis mutatis centurionibus idem ordines manipulique constarent. hanc nanctus appellationis causam Quintilius circumire aciem Curionis atque obsecrare milites coepit, ne primi…
Julius Caesar, Civil War
-
…eo senatu, quem maiore ex parte ipse cooptasset, in curia Pompeia, ante ipsius Pompei simulacrum, tot centurionibus suis inspectantibus, a nobilissimis civibus, partim etiam a se omnibus rebus ornatis, trucidatus ita iaceret ut ad…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
CENTU´RIO[EXERCITUS]
(ἑκατοντάρχης). See exercitus.