commendare

commendare [CL] 1 to hand over for safekeeping, grant in trust, ‘commend’: a (things); b (office); c (land etc.); d (eccl. benefice or sim.) cf. commenda. e (p. ppl. as sb. n.) thing entrusted, deposit. a 9‥ †~enda, to bebeodenne WW; cui ~avit equas silvaticas regis custodire DB I 36; si quis ~averit [AS: oðfæste] alterius monacho pecuniam ‥ ad custodiendum sine licentia praelati sui (Quad.) GAS 61; 1295 volo quod istud testamentum meum, quam cito plenarie fuerit executum, apud Saresbiriam in tesauria imperpetuum ~etur Test. Ep. Sal. 526.  b rex ‥ relictis regni negotiis et cognato suo E. ~atis Bede HE III 18.  c partem [insulae Vectae] ~avit cuidam de clericis suis Bede HE IV 14 p. 237; has ij villas habet abbas ij militibus suis ~atas DB I 166; s945 provincia que vocatur Cumberland regi Scotorum Malcolmo sub fidelitate jurisjurandi ~ata W. Malm. GR II 142 (cf. H. Hunt. HA V 21: ~avit eam Malculmo regi Scotie hoc pacto quod in auxilio sibi foret terra et mari); a1160 sciatis me ~asse R. episcopo Linc’ warennam meam (Ch. Hen. II) EHR XXIV 306; s1232 factum est quod expulsis castrorum custodibus rex omnia sub ipsius P. custodia ~aret Wend. III 48.  d c1115 sciatis me ~asse R. episcopo Linc’ ecclesiam Omnium Sanctorum et quicquid ad eam pertinet infra burgum et extra MonA VI 1275; s962 Dunstanus Lundoniensem ecclesiam ~atam habuit et intitulatam Diceto Chr. 150; s1176 Willelmus ‥ adhuc juvenis electus in episcopum Carnotensem ‥ ecclesiam Carnotensium indulgentia domini pape tempore longo ~atam obtinuit Id. YH I 412; 1279 nemo deinceps parochialem ecclesiam alicui non constituto in etate legitima et sacerdocio ~are presumat Conc. Syn. 842; in quibus [Constitucionibus Lugdun’, cf. Conc. Syn. 840] patet expresse quod licet unam ecclesiam habere intitulatam et aliam ~atam Lyndw. 137i; 1441 exorantes ut ‥ beneficia sua predicta sibi ~are dignetur ‥ apostolica celsitudo Bekynton I 72.  e 9‥ depositum, i. ~atum, læn WW; s1194 quicquid prius levius datum ‥ fuerat repeciit nomine †~ati [W. Newb. V 1: commodati] Higd. VII 28 p. 130. 2 to bequeath. c1120 G. de H. in infirmitate qua et mortuus est inter cetera sua quae ~avit ‥ Text. Roff. 201v. 3 (w. ref. to persons) to entrust. b to commit to prison, (p. ppl. as sb. m.) prisoner. c to commend to patronage. d to ‘commend’ as tenant to overlordship. e (p. ppl. as sb. m. or f.) tenant in ‘commendation’. Christus ‥ / virginem virgo virgini / commendabat tutamini (Vers.) Aldh. VirgP 7 (cf. GlC C 824: ~abat, trymide); vir Domini ‥ eos ubicumque poterat amicis per monasteria ‥ ~ans Bede HE IV 24 p. 267; s1396 (v. comitissa 3b).  b 12‥ arcte custodie carceris dyocesani ‥ tales clerici ~entur Conc. Scot. II 19 (= Reg. Aberd. II 14); custodes, ‥ reperto captivo letati, ‥ ad templum Dei cursum instituerunt et suum ~atum ‥ reducere proposuerunt V. Erkenwaldi 400.  c nemo ‥ alterius hominem sine ~ante vel plegiante recipiat (Leg. Hen. 8. 5) GAS 554.  d tenuerunt ‥ de abbate nec poterant alias ire absque licentia; et tamen ~averunt se Walterio sine abbatis praecepto DB I 59; hos [fratres] W. comes ~avit praeposito de B., ut eorum haberet servitium DB I 163; hanc terram tenuit unus sochmannus TRE, quem rex W. cum terra hac praedicto praefecto ~avit, ut quamdiu viveret victum et vestitum ei preberet DB I 218b; in B. iiij liberi homines Algari TRE ~ati tantum de xl acris de terra DB II 130; xiiij liberi homines sub abbatem ~ati DB I 221; v liberi homines ad socam tantum ~ati DB I 230; j liber homo S. Aldredae ~atus cum soca DB I 291; W. tenuit Aluuinus liber homo ~atus Edrico; et uxor illius erat ~ata abbati de S. Edmundo DB I 309.  e j libera femina ~ata Burchardi. ‥ iij liberi homines ~ati Burchardi DB II 301; liberi homines ~ati cuidam ~ato Edrici DB II 305b. 4 to commend (soul) to God or to the prayers of the faithful. b to commend to the Devil. quarum se ‥ precibus ‥ ~ans, obitum proxime suum ‥ non celavit esse futurum Bede HE III 8; benedicens eos ac Domino ~ans Ib. 15; cujus amore pio me tu commende [sic], rogamus, / commendet Christo ut me pater ore suo Alcuin Carm. 21. 35 (cf. ib. 113. 29: animam precibus commendite Christo); ~at animam defuncti regis in manu aeterni regis Osb. V. Dunst. 24 (cf. ib. 44: in manus Dei ‥ eos ~ans); 1478 quod ‥ dominum T. ‥ nominatim et expresse suis oracionibus ~are teneatur StatOx 290.  b Gir. GE II 27 (v. diabolus 1e); s1252 cui ait electus: “Domino Deo vos ~o.” at rex: “et ego te diabolo vivo.” M. Par. Maj. V 332. 5 to commend, commit (to memory or record). b to mention. 704 mendacia ‥ falsis ~ata cartulis (Pet. Wilfridi) Eddi 51; quasi verax historicus ‥ ea ‥ quae laude sunt digna ‥ ad utilitatem legentium memoriae ~ans Bede HE III 17; hunc [consensum] synodalibus litteris ‥ ~are curavit Ib. IV 15 p. 239; 786 [symbolum] omni vulgo praecipimus memoriae commandari Alcuin Ep. 3; quas omnes ‥ memorie fideliter ~ans ‥ Gir. TH II 39; StatOx 283 (v. demandare b).  b cum suo, quem supra ~avimus, eruditorum catalogo H. Bos. Thom. III 14 p. 225. 6 to commend (for attention or approval), recommend praise; b (w abstr. subj); c (w. de). d (w. ad) to recommend (to office). e (p. ppl.) highly approved. 790 ~ite [sic] nomen meum per ‥ amicos vestros Alcuin Ep. 10; quam [fidem] digna laude ~ans Bede HE II 1 p. 78; videsne quanta auctoritate divisionis suae originem ~at? Eriug. Per. 530A; plano sermone ~at nobis Dominus diem vocationis nostre Adel. Blandin. Dunst. 10; 1250 nos devotam intentionem suam in hac parte merito ~antes Cart. Bilsington 68; 1335 vestram ~abimus diligenciam in hac parte RScot 328a; 1335 ad Patrem transiens, Pacis Auctor ~avit suis multociens caritatem Lit. Cant. II 99.  b in hoc ‥ Thoma [archiep. Ebor.] ‥ ingenii naturalem vivacitatem litterarum scientia et sermonis facundia ~abant Ric. Hex. Hist. Hex. II 6; hanc tria commendant, etas, opulencia, sexus, / que tria formosis esse ruina solent A. Meaux Susanna 43.  c 1216 nos de eorum servicio plurimum ~amus Pat 13; de firmitate eos [apostolos] ~avit Lucas Ockham Dial. 478.  d 1517 Alexandrum S. sanctitati vestre per regias litteras ad prioratum ‥ nominavimus et ~avimus Mon. Hib. & Scot. 524a.  e sic [regula] magis auctenticaretur et redderetur ~acior Wycl. Compl. 90.