commodus
commodus, with due measure, full, complete, of full weight
BWL
no law is sufficiently suitable for all
Could not find commodissime in Logeion dictionaries.
commodissime Adverb: superlative, Adjective: masculine vocative singular superlative, Adjective: neuter vocative singular superlative of commodus
- I Object., complete, perfect, of full weight or measure, fit, suitable, due, proper, etc. (mostly poet. or in post-Aug. prose; most freq. in Plaut.): statura, a tall stature, Plaut. As. 2, 3, 21 (401): capillus, id. Most. 1, 3, 98 (254): viginti argenti minae, full twenty, id. As. 3, 3, 134 (724) (cf. id. ib. 3, 3, 144 (734): minae bonae); id. Merc. 2, 3, 101 (435): talentum argenti, id. Rud. 5, 2, 31 (1318); Lucil. ap. Non. p. 266, 27: novem cyathis commodis miscentur pocula, Hor. C. 3, 19, 12: alimenta, Dig. 34, 1, 16, § 1: capitis valetudo commodior, more firm, Cels. 8, 1; Quint. 6, 3, 77; and transf. to the person: vivere filium atque etiam commodiorem esse, to be better, Plin. Ep. 3, 16, 4.—
- II Subject., suitable, fit, convenient, opportune, commodious, easy, appropriate for some one or something, favorable, friendly to (in every period and species of composition); constr. with dat. or absol., rarely with ad (v. the foll.).
- A Of things.
- 1 With dat.
- a Of the purpose or use: curationi omnia commodiora, Liv. 30, 19, 5: nec pecori opportuna seges nec commoda Baccho, Verg. G. 4, 129.—
- b Of the person: hoc et vobis et meae commodum famae arbitror, Ter. Hec. 585: quod erit mihi bonum et commodum, id. Phorm. 131: nulla lex satis commoda omnibus est (corresp. with prodesse), Liv. 34, 3, 5: primordia eloquentiae mortalibus, Tac. Or. 12: hanc sibi commodissimam belli rationem judicavit, Caes. B. C. 3, 85: quae sit stella homini commoda, quaeque mala, Prop. 2 (3), 27, 4.—
- 2 Absol.: hiberna, Liv. 42, 67, 8: longius ceterum commodius iter, id. 22, 2, 2; cf.: commodissimus in Britanniam transjectus, Caes. B. G. 5, 2: commodius anni tempus, Cic. Att. 9, 3, 1; cf. Ter. And. 844: faciliore ac commodiore judicio, Cic. Caecin. 3, 8: litterae satis commodae de Britannicis rebus, id. Q. Fr. 3, 1, 7, § 25: mores, id. Lael. 15, 54: commodissimum esse statuit, omnes naves subduci, etc., Caes. B. G. 5, 11.—
- 3 With or without dat. pers. in the phrase commodum est, it pleases, is agreeable, = libet: proinde ut commodum est, Plaut. Am. 2, 1, 8 (558); 3, 1, 2 (862): dum erit commodum, Ter. Ad. 118: si id non commodum est, id. Eun. 502; id. Phorm. 1026; Cic. Verr. 2, 2, 13, § 33 Ascon.; 2, 2, 16, § 39; 2, 1, 26, § 65; 2, 3, 70, § 165; id. Div. 1, 49, 111; id. de Or. 3, 23, 87; Plin. Pan. 48, 1: id si tibi erit commodum, cures velim, Cic. Att. 13, 48, 2; Cels. 4, 4; 4, 22.—
- 4 With ad and acc. of purpose (very rare): nec satis ad cursus commoda vestis Erat, Ov. F. 2, 288.—
- 5 With sup. in u (rare): hoc exornationis genus ... commodum est auditu, Auct. Her. 4, 18, 26.—
- B Of persons, serving a neighbor or (more freq.) accommodating one’s self to his wishes, useful, serviceable, pleasant, agreeable, obliging, neighborly, friendly, polite, affable, gentle, etc.: mihi commodus uni, Hor. Ep. 1, 9, 9; cf. id. ib. 2, 1, 227: quemquamne existimas Catone commodiorem, communiorem, moderatiorem fuisse ad omnem rationem humanitatis? Cic. Mur. 31, 66: commodior mitiorque, id. Q. Fr. 1, 1, 13, § 39: Apronius, qui aliis inhumanus ac barbarus, isti uni commodus ac disertus, id. Verr. 2, 3, 9, § 23: convivae, Plaut. Poen. 3, 3, 2 (616); cf.: commodus comissator, Ter. Ad. 783; and: commodus meis sodalibus, Hor. C. 4, 8, 1: homines, Plaut. Ps. 1, 5, 28 (442): mulier commoda, Faceta, Ter. Heaut. 521; cf. id. And. 844.—In a double sense with I. supra: ubi tu commoda's, capillum commodum esse credito, Plaut. Most. 1, 3, 98 (254).—Poet., of the measure of iambic verse: spondeos in jura paterna recepit Commodus et patiens, sharing the paternal rights with them, in a fraternal manner, Hor. A. P. 257.—Hence,
- III Subst.: commŏdum, i, n.
- 1 A convenient opportunity, favorable condition, convenience (rare, but in good prose): nostrum exspectare, Cic. Att. 16, 2, 1: cum tamdiu sedens meum commodum exspectet, id. ib. 14, 2, 3; 12, 38, 1: velim aliquando, cum erit tuum commodum, Lentulum puerum visas, when it shall be convenient for you, id. ib. 12, 28, 3.—More freq.,
- b In the connection commodo meo, tuo, etc., per commodum, ex commodo, at, or according to my, thy, etc., convenience, conveniently, at one’s leisure: etiamsi spatium ad dicendum nostro commodo vacuosque dies habuissemus, according to our convenience, Cic. Verr. 1, 18, 56: quod commodo tuo fiat, id. Fam. 4, 2, 4; 1, 1, 3; id. Att. 13, 48, 1: suo commodo me convenire, Caes. ap. Cic. ib. 14, 1, 2: ubi consul copias per commodum exponere posset, Liv. 42, 18, 3: tamquam lecturus ex commodo, Sen. Ep. 46, 1; Col. 12, 19, 3; so opp. festinanter, id. 6, 2, 14.—
- 2 Advantage, profit (very freq. in all periods and species of composition): commodum est, quod plus usus habet quam molestiae: bonum sincerum debet esse et ab omni parte innoxium, Sen. Ep. 87, 36 sq.: ut malis gaudeant atque ex incommodis Alterius sua ut comparent commoda, Ter. And. 628: ut ex illius commodo meum compararem commodum, id. Heaut. 397; cf. id. Hec. 840; Cic. N. D. 1, 9, 23: cui tam subito tot congruerint commoda, Ter. Eun. 1033: (honestatem) ipsam suo splendore ad se animos ducere, nullo prorsus commodo extrinsecus posito, Cic. Ac. Fragm. ap. Aug. contr. Ac. 3, 7, 15 (IV. 2, p. 470 Orell.): sequi matris commodum, Ter. Hec. 481: pacis, Cic. de Or. 2, 82, 335: contra valetudinis commodum laborare, to the injury of health, id. Mur. 23, 47: mea, Hor. Ep. 1, 14, 37: in publica peccem, id. ib. 2, 1, 3; cf.: populi commoda, Nep. Phoc. 4, 1.—
- b Specif., a reward, pay, stipend, salary, wages for public service: veteranorum, Brut. et Cass. ap. Cic. Fam. 11, 2, 3: omnibus provincialibus ornamentis commodisque depositis, emoluments, id. Red. in Sen. 14, 35; Suet. Ner. 32; cf.: emeritae militiae, id. Calig. 44; id. Aug. 49; cf. also id. Vit. 15; id. Galb. 12: militibus commoda dare, Ov. A. A. 1, 131 sq.: tribunatus, Cic. Fam. 7, 8, 1: missionum, Suet. Aug. 49.—
- c A favor, privilege, immunity, Suet. Aug. 31; id. Claud. 19.—
- d A useful thing, a good: commoda vitae, Cic. Tusc. 1, 36, 87; Lucr. 3, 2; cf.: cetera opinione bona sunt... proprietas in illis boni non est. Itaque commoda vocentur, Sen. Ep. 74, 17: inter commoda illas (divitias) numeratis: atqui eādem ratione ne commodum quidem erunt, id. ib. 87, 29. —
- e Sometimes commodo or per commodum, adverb. antith. to that which is injurious, without injury or detriment: ut regem reducas, quod commodo rei publicae facere possis, Cic. Fam. 1, 1, 3: si per commodum reipublicae posset, Romam venisset, Liv. 10, 25, 17.—
- 3 Concr., = commodatum, that which is lent, a loan: qui forum et basilicas commodis hospitum, non furtis nocentium ornarent, Cic. Verr. 2, 4, 3, § 6; cf. Isid. Orig. 5, 25, 16.—
- B Advv.:
- 1 commŏdum, adv. temp. (only in colloquial lang. and post-class. prose writers).
- a At a fit time, just in time, at the very nick, at the very moment, opportunely, seasonably ( = opportune, εὐκαίρως): ecce autem commodum aperitur foris, Plaut. Mil. 4, 4, 61 (1197): commodum adveni domum, id. Am. 2, 2, 37 (669): orditur loqui, id. Trin. 5, 2, 12 (1136): ipse exit Lesbonicus, id. ib. 2, 3, 9 (400): εὐκαίρως ad me venit, cum haberem Dolabellam, Torquatus... commodum egeram diligentissime, Cic. Att. 13, 9, 1; Symm. Ep. 2, 47. —
- b To designate a point of time that corresponds with another, or that just precedes it, just, just then, just now.
- α Absol.: ad te hercle ibam commodum, Plaut. Cas. 3, 4, 3 (593); Ter. Phorm. 614: Taurus, sectatoribus commodum dimissis, sedebat, etc., Gell. 2, 2, 2: si istac ibis, commodum obviam venies patri, just meet, Plaut. Merc. 1, 2, 107 (217). —
- β With postquam or (more freq.) with cum in a parallel clause: postquam me misisti ad portum cum luci simul, Commodum radiosus ecce sol superabat ex mari, Plaut. Stich. 2, 2, 41 (365): quom huc respicio ad virginem, Illa sese interea commodum huc advorterat, Ter. Eun. 343: commodum discesseras heri, cum Trebatius venit, Cic. Att. 13, 9, 1: emerseram commodum ex Antiati in Appiam, cum in me incurrit Curio, id. ib. 2, 12, 2 B. and K. (al. commode); so with the pluperf. and a foll. cum, id. ib. 13, 19, 1; 13, 30, 2; 10, 16, 1; Ap. Met. 1, 11, 15; adducitur a Veneriis Lollius commodum cum Apronius e palaestrā redisset, Cic. Verr. 2, 3, 25, § 61 B. and K. (Zumpt, commode): cum jam filiae nostrae dies natalis appeteret, commodum aderant, quae muneri miseratis, Symm. Ep. 3, 50. —
- 2 commŏdŏ, adv. temp., = commodum, a., just in time, seasonably, just at this time (ante-class. and very rare): commodo eccum exit, Titin. ap. Charis. p. 177 P. (i. e. in tempore, Charis.): commodo de parte superiore descendebat, Sisenn. ib.: commodo dictitemus, Plaut. Fragm. ap. Charis. p. 174; cf. id. ib. p. 177.—
- 3 commŏdē, adv.
- a (Acc. to commodus, I.) Duly, properly, completely, rightly, well, skilfully, neatly, etc. (class.): suo quique loco viden' capillus satis compositu'st commode? Plaut. Most. 1, 3, 97 (253): commode amictus non sum, id. Fragm. ap. Gell. 18, 12, 3: saltare, Nep. praef. § 1: legere, Plin. Ep. 5, 19, 3; cf. in comp., id. ib. 9, 34, 1: multa breviter et commode dicta, Cic. Lael. 1, 1; cf. id. de Or. 1, 53, 227; id. Rosc. Am. 4, 9; Ter. Hec. 95; 108 al.: cogitare, id. Heaut. 14: audire, Cic. Verr. 2, 3, 58, § 134: valere, Plin. Ep. 3, 20, 11: feceris commode mihique gratum, si, etc., Cic. Att. 10, 3 fin.: commode facere, quod, etc., id. ib. 11, 7, 7; in comp.: commodius fecissent tribuni plebis, si, etc., id. Agr. 3, 1, 1.—In medic.: commode facere, to do well, be beneficial, Cels. 4, 12.—
- b (Acc. to commodus, II.)
- α Conveniently, suitably, opportunely, fitly, aptly, appropriately: magis commode quam strenue navigavi, Cic. Att. 16, 6, 1: ille satis scite et commode tempus ad te cepit adeundi, id. Fam. 11, 16, 1: vos istic commodissime sperem esse, id. ib. 14, 7, 2: explorat, quo commodissime itinere valles transiri possit, Caes. B. G. 5, 49 fin.: hoc ego commodius quam tu vivo, Hor. S. 1, 6, 110; cf.: consumere vitiatum commodius quam integrum, id. ib. 2, 2, 91; Quint. 6, 3, 54: cui commodissime subjungitur, id. 9, 3, 82; cf. id. 4, 1, 76.—
- β In a friendly manner, pleasantly, gently, kindly: acceptae bene et commode eximus, Plaut. Cas. 5, 1, 1 (855); id. Poen. 1, 2, 190 (399); Ter. Heaut. 559.—
- c (Equiv. to commodum, adv. b.) Just, just at the moment when, etc.; only v.l. in the doubtful passages cited supra, commodum, b. fin.
si hoc nostris usibus ~um et utilitati profuturum ‥ providisset
e quibus aliqua memoriae tradere ~um duximus
pro ~o pecunio [sic ]
~us, i. honestus, congruus, utilis, aptus,gehyþlic, þæslic velgescræpe
locus ‥ omni opportunitate humano usui ~us
occursus amicorum et jocundus mihi fuit et ~us
comodius et decencius esse perpendimus quod ‥ pro communi utilitate ‥ fatigemur(
~iori tramite versus [naves ] ‥ festinarunt
paterna sollicitudine ‥, quae solet natorum ~is consulere
~um, questus,hyð velfreme
~um,nyt and getæse and bryce
sceptrum cum virga ‥, / commoda quae pariter significant patriae
unum bonum est quod dicitur justitia, cui contrarium est malum injustitia. alterum bonum est quod mihi videtur posse dici ~um, et huic malum opponitur incommodum
feodum ‥ unde pater meus ‥ fuit saisiatus ‥ et unde accepit ~a ad valentiam v s. ad minus, ut in bladis et fenis et aliis ~is
de tela linea et walebruno emptis ad faciendum inde ~um regis
quod predictum P. navem ‥ coreis suis ‥ discarcare et de eisdem ‥ ~um suum facere permittatis
H. habuit totum comodum de nucibus in dominico
nec [catalla ] ad ~um ipsius A. ‥ injuste devenerunt
justiciarii id magis fecerunt ad comodum regis quam legem manutenendum
lego ad comodum abbathie ‥ j craterem
~um,læn
- 1. aangepast, nuttig, doelmatig, geschikt (voor iem.: dat.; voor iets: dat. of ad); ➤ curationi omnia commodiora; leges omnibus -ae; vestis -a ad cursum; -um est (alci) het komt gelegen, het bevalt (m. inf. of aci.);
- 2. gemakkelijk uit te voeren [traiectus; iter; -e vivere];
- 3. vriendelijk, hoffelijk, attent (tegen: alci) [mores; homo; ~ meis sodalibus];
- 4. goed gelegen, gunstig [hiberna];
- 5. compleet; ➤ valetudo minus -a niet bijzonder goed.
自在者。 益。方便。合時。温和。Commoda valetudo 無恙。Sibi uni commodus 只自顧。Commoda terra Baccho 可種葡萄之地。 Homo commodis moribus 温和之人。 Commodum talentum 足斤兩之元寶。 Commoda statuta 公道之事。 Si commodum est 若方便。Commodior sum 病畧好。 Commodi cyathi 不亂飮洒。
Suggest a Translation
See an image
- cum- + modus, with due measure, full, complete, of full weight: cyathis commodis miscentur pocula, H.— Of things, suitable, fit, convenient, opportune, commodious, easy, appropriate, favorable, friendly: curationi omnia commodiora, L.: seges commoda Baccho, V.: hoc meae commodum famae arbitror, T.: lex omnibus, L.: commodissima belli ratio, Cs.: ad cursūs vestis, O.: longius ceterum commodius iter, L.: commodissimus in Britanniam transiectus, Cs.: tempus, opportune, T.: commodiore iudicio.—In the phrase commodum est, it pleases, is agreeable: si id non commodum est, T.: iudices quos commodum ipsi fuit dedit.—Of persons, serving, useful, serviceable, pleasant, agreeable, obliging, neighborly, friendly, polite, affable, gentle: Catone commodior: aliis inhumanus, isti uni commodus: meis sodalibus, H.— Poet., of iambie verse: spondeos in iura paterna recepit Commodus, kindly, H.
-
…eorum scutis uno ictu pilorum transfixis et conligatis, cum ferrum se inflexisset, neque evellere neque sinistra impedita satis commode pugnare poterant, multi ut diu iactato bracchio praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare. Tandem vulneribus defessi…
Julius Caesar, Gallic War
-
…difficultatibus duae res erant subsidio, scientia atque usus militum, quod superioribus proeliis exercitati quid fieri oporteret non minus commode ipsi sibi praescribere quam ab aliis doceri poterant, et quod ab opere singulisque legionibus singulos legatos Caesar discedere nisi…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, sed angustias itineris et magnitudinem silvarum quae intercederent inter ipsos atque Ariovistum, aut rem frumentariam, ut satis commode supportari posset, timere dicebant. Non nulli etiam Caesari nuntiabant, cum castra moveri ac signa ferri iussisset ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…esse venturum. Caesar, quod neque conloquium interposita causa tolli volebat neque salutem suam Gallorum equitatui committere audebat, commodissimum esse statuit omnibus equis Gallis equitibus detractis eo legionarios milites legionis X ., cui quam maxime confidebat, imponere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…in nostros coicerent. Legatum ex suis sese magno cum periculo ad eum missurum et hominibus feris obiecturum existimabat. Commodissimum visum est C. Valerium Procillum, C. Valerii Caburi filium, summa virtute et humanitate adulescentem, cuius…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, aliud clausum in pectore, aliud in lingua promptum habere, amicitias inimicitiasque non ex re, sed ex commodo aestumare magisque voltum quam ingenium bonum habere. Haec primo paulatim crescere, interdum vindicari ; post, ubi contagio…
Sallust, Catilina
-
…. Haec igitur non suscipiet rei publicae causa, ne res publica quidem pro se suscipi volet. Sed hoc commodius se res habet, quod non potest accidere tempus, ut intersit rei publicae quicquam illorum facere sapientem. Quare…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…a te quintum de finibus librum descripsisse ; in quo non sane multa mutavi sed tamen quaedam. tu autem commode feceris si reliquos continueris, ne et ἀδιόρθωτα habeat Balbus et ἕωλα Brutus. sed haec hactenus, ne videar…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…Latinum convertimus. Sed toto hoc de genere, de quaerenda, de collocanda pecunia vellem etiam de utenda, commodius a quibusdam optimis viris ad Ianum medium sedentibus quam ab ullis philosophis ulla in schola disputatur. Sunt tamen ea…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…te quintum de finibus librum descripsisse ; in quo non sane multa mutavi, sed tamen quaedam. Tu autem commode feceris, si reliquos continueris, ne et ἀδιόρθωτα habeat Balbus et ἕωλα Brutus. Mirifice Caerellia studio videlicet philosophiae…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum