compendium
compendium, gain, profit
- that which is weighed together, kept together, saved (cf. Varr. L. L. 5, § 183 Müll.; Paul. ex Fest. p. 72, 10 Müll.); a saving or gain, profit acquired by saving (opp. dispendium; class. in prose and poetry).
- I Prop.: ego hodie compendi feci binos panes in dies, have saved two loaves, Plaut. Pers. 4, 3, 2 (471); cf. id. Truc. 2, 4, 26 (377): aliquem mercibus suppeditandis cum quaestu compendioque dimittere, Cic. Verr. 2, 2, 3, § 6; 2, 3, 46, § 109: turpe compendium effugere, id. Fl. 3, 7: se negat facturum compendii sui causā quod non liceat, id. Off. 3, 15, 63: homines ad turpe compendium commovere, Auct. Her. 4, 40, 52: servire privato compendio suo, Caes. B. C. 3, 32; id. B. G. 7, 43; Liv. 8, 36, 10; Plin. 21, 12, 41, § 70; Suet. Tib. 48: compendia repetere ignotis terris, Tib. 1, 3, 39 al.: ligni, Plin. 23, 7, 64, § 127; cf. operae, id. 17, 23, 35, § 214; 18, 20, 49, § 181: viae, id. 5, 5, 5, § 38.—
- B Esp.,
- 1 Shortness of way, a short way ( = compendiaria), Quint. 4, 2, 46; Tac. A. 12, 28; Flor. 3, 3, 7; Just. 2, 10 fin.; cf. montis, a short cut across the mountain, Ov. M. 3, 234: maris, Tac. A. 2, 55: fugae, Sil. 12, 533; cf. Plin. Pan. 95, 5; Gell. praef. § 12.—
- 2 In the phrases,
- a Facere compendium, to make a profit, gain.
- α In gen.: compendium edepol haud aetati optabile Fecisti, quom istanc nactu's impudentiam, Plaut. Bacch. 1, 2, 51 (159).—
- β More freq. to make a saving, i. e. be sparing of a thing: compendium ego te facere pultandi volo, to save your knocking, i. e. to cease therefrom, id. Ps. 2, 2, 11 (604): errationis, id. Rud. 1, 2, 90 (178): praeconis, id. Stich. 1, 3, 38 (192).—
- b Aliquid ponere ad compendium. to save, spare something, i. e. not to say it, Plaut. Cas. 3, 1, 3 (517); 3, 1, 5 (519); cf.: coaddito ad compendium, id. ib. v. 4 (518).—
- II A sparing, saving in any thing done, i. e. a shortening, abbreviating: quam potes, tam verba confer maxume ad compendium, i. e. be concise, brief, Plaut. Mil. 3, 1, 184 (779).—So of discourse, etc. (ante-class.): facere or fieri compendi, to shorten, abridge (the discourse), or to be shortened, abridged: lamentas fletus facere conpendi licet, Pac. ap. Non. p. 132, 29 (Trag. Rel. v. 175 Rib.): compendi verba multa jam faciam tibi, will be very brief with you, Plaut. Bacch. 2, 2, 7 (185); id. Most. 1, 1, 57 (57); id. Ps. 4, 7, 42 (1144): verbis velitationem fieri compendi volo, in few words, briefly, id. As. 2, 2, 41 (297); cf.: sed jam fieri dictis compendium volo, id. Capt. 5, 2, 12 (965): in ipsis statim elementis etiam brevia docendi monstrare compendia, Quint. 1, 1, 24; cf. id. 1, 1, 30; and: compendio morari, i. e. only a short time, id. 1, 4, 22.
~iis,gestreonum ‥, ~io,getæsnes
sperabat ‥ ex inflicto rerum dispendio temporalium eternum mercari ~ium
viros ‥ gnaros, qui et celestia sacramenta et ~ia terrena prudenter administrent
attendentes ‥ bona quibus regnum utrumque mutuis ~iis abundaret perpetue pacis stabilitate connexum
quod in publicum ecclesie ~ium cessurum sit
affuit ‥ abbas, qui illum eques precessit et per semitarum ~ia illesum deduxit
dum ‥ per silvam regiam ‥ ignari ~iorum oberrassent
qui maluerunt experiri per terram viarum dispendia quam maris ~ia
si viam coartaverit vel ubi ire solebat per ~ium compellat eum ire per circuitum
placuit ‥ capitulo ‥ per viam ~ii, per viam utique procedere compromissi
platearum diverticula et callium secreta ~ia rimantur(
rivo prepediente ~ia brevioris itineris
dilato mortis ~io
beate mortis ~io miserabilem vitam evadens
brevitatis ~io multa praetereo
conpe[n ]dium,gescroepnis
~io, in quantum potero, operam dabo
Stoicus est acer, morum compendia captat / verbaque semper habet sensibus apta suis
Gregorius papa ‥ sub quodam ~io eas [decretales ] ‥ abbreviatas et collectas sollemniter ‥ legi precepit
omnia que dicentur de libris ‥ philosophorum excipiens sub brevi hoc ~io compilavi
liber ‥ qui ~ium medicine intitulatur
quedam notabilia sub ~io de tempore ‥ Edwardi secundi ‥ primitus sunt tangenda
~ium veritatis theologice
fines qui debebantur per hunc rotulum ‥ extrahebantur ‥ per quendam rotulum titulatum ~ium
- 1. voordeel, winst; ➤ -um facere;
- 2. (pre- en postklass.) besparing, verkorting [operae; temporis]; ➤ conferre verba ad -um met weinig woorden spreken;
- 3. (postklass.) (meestal plur.) (a) kortste weg, korte, directe route; ➤ per -a maris assequi alqm; (b) (metaf.) eenvoudige methode.
撮要。畧。節用。益。捷徑。Conferre verba in compendium 簡言。Et hoc — est operae 如此省功夫。Famuli — facere 省一家人。
Suggest a Translation
See an image
Postea cœleste auxilio monitus superscriptam villam ipsi cassæ Dei reddere ordinavi, et duas partiones tam de terra, vineis, censu, tributo, aut ex omni re sibi pertinenti, pro mole peccatorum, vobis visus fui condonasse, ut omni tempore Missæ ibidem decensitæ esse debeant, petivi a vobis ut de ipsis duabus partionibus misit(mihi) Compendium faceretis ; quod ita fecistis ut dum ego viverem, hoc per vestrum Compendium habere debeam. Et ego pro ipso Compendio dedi vobis de ratione S. Juliani villam, cui vocabulum est Blanciago una cum agacentia sua, vel servos, vel tributa, quod inde exire debet annis singulis, libras 11. partionum de ipsa villa Maceragio in vos vissus sum emisisse ; ut si in tempore aut post tempus ego vobis perro(f. pro hoc) judicium facere voluero aut fecero, spondionis(f. spondeo nos) vobis desolvere, partibus vestris aut successoribus vestris, qui tunc temporis post fuerint, auri libram 1. et ipsam villam Blanciago in vestra revocatione ponam, et inantia vestra Compendius vos dominus recognoscat, et præsens precaria mea in vos scripta omni tempore firma stabilita perduret.
Nunc ascendens mare eructuat, nunc ad sinum rediens aquarum impetus manat, Compendia navium, commercia plurimorum, nihil pæne indigens.Pactum inter reg. Fr. et episc. Aniciens. ann. 1307. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 344. art. 1 :
Dictus episcopus... nos associavit in dominio dictæ civitatis,... et in omnibus pertinenciis, Compendiis, emolumentis, et accessionibus prædictorum.Quam
Compendiisignificationem, ut pote Latinis notam, prætermisissem, nisi emendanda visa fuisset prolata a D.
Secousseejusdem vocis interpretatio.
Transegerunt... quod incontinens... eligantur pro faciendo de novo Compendium dictæ universitatis de Pedenacio, pro alivrando et compensando juste et debite in eodem Compendio omnia cabalia et bona immobilia omnium singulorum et habitatorum prædicti loci de Pedenacio, sex boni,... probi et sufficientes homines,... qui... dictum Compendium... debeant perficere et complere infra sex menses proxime futuros.
Adresce, in Glossar. Lat. Gall. ex Cod. reg. 7692.
Parc, Prov. Caula, ovile. Glossar. Provinc. Lat. ex Cod. reg. 7657.
- com- + pendo, gain, profit: alquem cum compendio dimittere: in quaestu compendioque versati: compendii sui causā: suo privato compendio servire, Cs.: privatum conpendium (eos) in hostem acuebat, L.— Fig., shortness, a short way: montis, a short cut, O.: per compendia maris adsequi alqm, Ta.
-
…libenter mentiar tua causa, et, si quando me peierare ; vis ;, ut paululum tu compendi facias, paratum fore scito ; non fuit causa cur tantum laborem caperes et ad me venires ; per nuntium…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…mihi enim attribui oportebit, item Bibulo. sed non dubito quin senatus consultum expeditum sit in quo praesertim sit compendium populi. de Torquato probe. de Masone et Ligure, cum venerint. de illo quod Chaerippus quoniam hic…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…Scaevolae factum, de quo paulo ante dixi, placere nullo modo potest ; etenim omnino tantum se negat facturum compendii sui causa, quod non liceat. Huic nec laus magna tribuenda nec gratia est. Sed, sive et…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…potuit, exspectare nolite etenim non modo incommodi nihil ceperunt, sed etiam in Apronianis illis rapinis in quaestu sunt compendioque versati. quapropter, quoniam Leontina civitas me atque legatio propter eam quam dixi causam defecit, mihimet ineunda ratio…
Cicero, in Verrem
-
…totum librum haud pauca correxit supplevit, et K Ro β b. K, qui usque ad, persaepe compendia librariorum solvit velut supra h, supra m, supra scripsit, explicandi causa verba inter lineas vel in margine…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…quae tamen solet esse falsa sed iracundiae vox aut doloris et is est reus avaritiae qui in uberrima re turpe compendium, in maledicentissima civitate, in suspiciosissimo negotio maledictum omne, non modo crimen effugit praetereo illa quae praetereunda non…
Cicero, pro Flacco
-
…fortuitorum, ortus vita et finis beati Albani martyris p. v ; fol. vacat. scriptus est codex compendiis sat multis, correctus in paucis ab ipso librario, saepe ab altera manu sed aetate vix inferiore, quae…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…fidelem fructuosamque provinciam, quo facile excurrant, ubi libenter negotium gerant ; quos illa partim mercibus suppeditandis cum quaestu compendioque dimittit, partim retinet, ut arare, ut pascere, ut negotiari libeat, ut denique sedes ac domicilium…
Cicero, in Verrem
-
…, quae in solis his duobus codicibus inveniuntur. Par est etiam in utroque vocabulorum scribendorum ratio, paria sunt compendia, atque etiam scripturae genus in his quidem de finibus libris aut plane par aut certe admodum simile. Halmius…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…. Veneta Ven. Veneta vel Vict. Victorius Wa. Walker apud Dav. Auctores librique Latini iisdem fere compendiis notantur quibus in Thesauro linguae Latinae sed GL. Grammatici Latini Keiliani, Graeci iis quae non putem cuiquam fore…
M. Tullius Cicero, Academica