constructio
constructio, a putting together, building, construction
constructĭo, ōnis, f. [construo], a putting or placing together, a joining together (in good prose; most freq. in Cic.; not in Quint.).
- I Lit. (rare): lapidum, Sen. Cons. Polyb. 18 (37), 2.—
- II Transf., an erecting, building, construction: hominis, Cic. Ac. 2 (Luc.), 27, 86: ejus (gymnasii), Traj. ap. Plin. Ep. 10, 40 (49), 2.—In plur., Pall. Nov. 22, 1. —
- III Trop.
- A Of discourse, a fit connection: verborum constructio et numerus, Cic. Or. 12, 37: oratio conformanda non solum electione, sed constructione verborum, id. de Or. 1, 5, 17; id. Brut. 78, 272; and absol.: nolo tam minuta haec constructio appareat, id. Or. 44, 150; Plin. Ep. 1, 16, 2.—
- B In gram., grammatical connection, construction ( = conformatio verborum, Cic. de Or. 1, 33, 151), Prisc. p. 1061 sq. P. et saep.
cōnstrūctio, ōnis, f. (construo), die Zusammenschichtung, I) im allg.: 1) = die schichtweise Zusammenfügung einzelner Werkstücke zu einem Bau (Ggstz. destructio), a) eig.: c. lapidum, Sen. ad Polyb. 18 (37), 2. – b) übtr.: α) (als rhetor. t. t.) die Verbindung und Gliederung der einzelnen Wörter zu einem Satze, der Periodenbau, aut concinnitas aut c. verborum, Cic.: verborum apta et quasi rotunda c., Cic.: im Zshg. absol., tam minuta haec c., Cic.: gravis et decora c., Plin. ep. – β) (als gramm. t. t.) die Verbindung der Wörter, die Konstruktion, Prisc. 17, 52 u.a. – 2) die systematische Aufstellung der Bücher in einer Bibliothek, Cic. ad Att. 4, 5, 3. – II) prägn., der durch Zusammenfügung der einzelnen Werkstücke bewirkte Bau, hominis, Cic.: theatri, Traian. in Plin. ep.: murorum, Veget. mil.: viarum, pontium, ICt.
dum profecto meliores vos ‥ eorum [(deorum ] †~oni [v. l. ~one ] nihilominus existatis
~o vel instructio,hyrdung ‥, ~o,niwe timbrung
tam castrorum ~one quam silvestrium viarum ampliatione
veniens apud Perth, eandem reparari ordinavit; ad cujus ~onem et refortificacionem sex abbates mandavit
in nova ~one operis carpentarii molendini
donationem ‥ liberam ab omni saeculari servitio exceptis istis tribus, expeditione, pontis et arcis ~one
praedicta loca ‥ liberabo a pastu regis et principum et ab omni ~one regalis villae
artis principium simplex censent elementum; / syllaba subsequitur; dictio deinde subit. / sic, sic consurget constructio recta loquela
quando que sociat constructio separat ordo
de gramatica autem de ~onibus Priciani bis ‥ jurent se audivisse
presentatum predictum ‥ de et super lectura, ~one et cantu ‥ examinavimus
si commissarium talem officialis non habeat, tunc alius ejus loco, qui sapiens fuerit in ~one jurium ‥, ad examinatoris officium assumatur
cōnstrūctĭō, (14) ōnis, f. (construo), ¶ 1 construction ; [fig.] structure (hominis, de lʼh.) : Cic. Ac. 2, 86 ¶ 2 assemblage de matériaux pour construire : lapidum Sen. Polyb. 18, 2, assemblage des pierres || [rhét.] verborum Cic. de Or. 1, 17, etc., assemblage, arrangement des mots dans la phrase || [gramm.] construction syntaxique : Prisc. Gramm. 17, 52, etc. ¶ 3 disposition des livres dans une bibliothèque : Cic. Att. 4, 5, 3, (v. 4, 8, 2 ).
- 1. bouw [theatri; gymnasii; hominis];
- 2. (retor. t.t.) periodenbouw [verborum];
- 3. plaatsing v. boeken in een bibliotheek;
- 4. (Sen.) samenvoeging, verbinding [lapidum].
cōnstrūctiō ōnis, f
- construo, a putting together, building, construction: hominis.—Fig., in discourse, arrangement: verborum.