consto
consto, to stop, halt; to agree, accord, be consistent, correspond, fit
the number of legions remains constant
they were not very sure what they would do
- To stand together, stand with some person or thing.
- A Lit. (very rare): constant, conserunt sermones inter se drapetae, Plaut. Curc. 2, 3, 11 (290).—
- B Trop., to stand with, to agree with, be in accord or agreement, to correspond, fit.
- 1 With cum and abl. (cf. consisto, II. B. 3.): considerabit, constetne oratio aut cum re aut ipsa secum, Cic. Inv. 2, 14, 45: sententiā non constare cum superioribus et inferioribus sententiis, etc., Auct. Her. 2, 10, 14.—
- 2 Absol.: veri similis narratio erit, si spatia temporum, personarum dignitates, consiliorum rationes, locorum opportunitates constabunt, Auct. Her. 1, 9, 16.—
- 3 With dat.: si humanitati tuae constare voles, Cic. Att. 1, 11, 1.—And esp. with sibi, to agree, accord with itself, to remain like one's self, be consistent: in Oppianico sibi constare et superioribus consentire judiciis debuerunt, Cic. Clu. 22, 60; so, with consentire, id. Univ. 3 init.; id. Fin. 2, 11, 35: ut constare in vitae perpetuitate possimus nobismetipsis nec in ullo officio claudicare, id. Off. 1, 33, 119; so, sibi (opp. titubare), Quint. 5, 7, 11: sibi et rei judicatae, Cic. Clu. 38, 106: sibi, Hor. Ep. 1, 14, 16; id. A. P. 127; cf.: constat idem omnibus sermo, Liv. 9, 2, 3.—
- 4 In the phrase ratio constat, mercantile t. t., the account agrees or is correct, is or proves right: auri ratio constat: aurum in aerario est, Cic. Fl. 28, 69: quibus ratio impensarum constaret, was correct, accurately kept, Suet. Ner. 30.—
- β In post-Aug. prose, esp. in the younger Pliny, transf. from the sphere of business: mirum est, quam singulis diebus in urbe ratio aut constet aut constare videatur, Plin. Ep. 1, 9, 1; cf. id. ib. 1, 5, 16; 3, 18, 10; 2, 4, 4; 7, 6, 4; id. Pan. 38, 4; Just. praef. § 5: eam condicionem esse imperandi, ut non aliter ratio constet, quam si uni reddatur, Tac. A. 1, 6 fin.—
- II With the access. idea of firmness, to stand firm, to remain immovable, unchanging, steadfast, to abide, last, endure, persevere, etc. (very freq. in all perr. and styles).
- A In gen.: prius quam totis viribus fulta constaret hostium acies, Liv. 3, 60, 9; cf.: nec pugna deinde illis constare, id. 1, 30, 10: ut non color, non vultus ei constaret, id. 39, 34, 7; cf.: valetudo ei neque corporis neque animi constitit, Suet. Calig. 50; and: dum sanitas constabit, Phaedr. 4, 24, 30: non mentibus solum consipere, sed ne auribus quidem atque oculis satis constare poterant, Liv. 5, 42, 3; cf.: in ebrietate lingua non constat, Sen. Ep. 83, 27: mente vix constare, Cic. Tusc. 4, 17, 39; cf. Liv. 8, 19, 6; 44, 20, 7: quā in sententia si constare voluissent, Cic. Fam. 1, 9, 14; cf. Caes. B. G. 5, 36 fin.: numerus legionum constat, id. ib. 7, 35: ceteris exercitibus constare fidem, Tac. H. 2, 96: utrimque fides constitit, kept their word, Liv. 37, 32, 13; 2, 13, 9.—Poet.: cum sint huc forsitan illa, Haec translata illuc; summā tamen omnia constant, i. e. the principal sum remains always the same, Ov. M. 15, 258: postquam cuncta videt caelo constare sereno, every thing continues in unbroken serenity, Verg. A. 3, 518: constitit in nullā qui fuit ante color, Ov. A. A. 1, 120.—
- B In partic.
- 1 Milit. t. t., to stop, halt: multitudinem procul hostium constare videtur, Sisenn. ap. Non. p. 273, 4.—
- 2 Of facts, reports, etc., to be established, settled, certain, manifest, evident, well known: quae cum constent, perspicuum debet esse, etc., Cic. Tusc. 1, 17, 40: eorum quae constant exempla ponemus, horum quae dubia sunt, exempla adferemus, id. Inv. 1, 38, 68: quod nihil nobis constat, Caes. B. G. 7, 5: cum et factum constet et nomen, qualia sint vocatur in dubium, Cic. Part. Or. 12, 42; cf.: cum factum constat, sed a quo sit factum in controversiam venit, Quint. 7, 2, 8; and impers., with acc. and inf.: mihi multa agitanti constabat, paucorum civium egregiam virtutem cuncta patravisse, Sall. C. 53, 4; cf.: quod omnibus constabat, hiemari in Gallia oportere, Caes. B. G. 4, 29 fin., and Cic. Clu. 13, 38.—
- b Constat (constabat, constabit, etc., it is settled, established, undisputed, certain, well known, etc.), Cic. Mil. 6, 14; id. Quint. 29, 89; Caes. B. G. 3, 6; 3, 9 al.; Ov. M. 7, 533; Quint. 4, 2, 90 et saep.—So freq.: constat inter omnes, with acc. and inf., all agree, all are convinced: sed tum nimis inter omnis constabat neminem esse resalutatum, Cic. Phil. 2, 41, 106: quae propositio in se quiddam continet perspicuum et quod constare inter omnis necesse est, hanc velle approbare et firmare nihil attinet, in which all must agree, id. Inv. 1, 36, 62 dub. (B. and K. stare); Caes. B. G. 7, 44; Nep. Alcib. 1, 1; Quint. 6, 1, 8 et saep.; cf. also: constare inter homines sapientissimos (for which, just after: omnium consensu sic esse judicatum), Cic. de Or. 3, 1, 3: inter suos, Caes. B. G. 7, 47: inter augures, Liv. 10, 6, 7 et saep.: cum de Magio constet, Cic. Att. 13, 10, 3; cf.: de facto constat, Quint. 7, 2, 7; so with de, id. 7, 2, 11; 4, 2, 5: etsi non satis mihi constiterat, cum aliquāne animi mei molestiā an potius, etc., Cic. Fam. 13, 1, 1: nec satis certum constare apud animum poterat, utrum, etc., Liv. 30, 28, 1: quid cuique sit opus constare decet, Quint. 3, 9, 8; so id. 3, 8, 25: quid porro quaerendum est? Factumne sit? At constat. A quo? At patet, Cic. Mil. 6, 15; so absol., id. Verr. 2, 3, 21, § 54.—
- 3 Of a resolve.
- α Impers.: mihi (ei) constat, = certum est, it is my (his) fixed determination, I am determined, I am fully resolved (rare): mihi quidem constat, nec meam contumeliam, nec meorum ferre, Anton. ap. Cic. Phil. 13, 19, 42: neque satis Bruto neque tribunis militum constabat, quid agerent, were undecided, Caes. B. G. 3, 14: ut nihil ei constet quod agat, Cic. Tusc. 4, 15, 35.—
- β With the resolve as subject: animo constat sententia, Verg. A. 5, 748: cum constitit consilium, when my mind was fully made up, Cic. Att. 8, 11, 1.—
- 4 In gen., as opp. to that which has no existence, to exist, be, abide (esp. in Lucr.): (corpora) quoniam fragili naturā praedita constant, Lucr. 1, 582; 1, 246; 1, 510 et saep.: antiquissimi fere sunt, quorum quidem scripta constent, Cic. de Or. 2, 22, 93; id. Verr. 2, 2, 76, § 187: qui sine manibus et pedibus constare deum posse decreverunt, id. N. D. 1, 33, 92: si ipsa mens constare potest vacans corpore, id. ib. 1, 10, 25.—
- 5 With ex, in, de, or the abl. (in Cic. only with ex; cf. Madv. ad Cic. Fin. 4, 8, 19), to consist in or of, to be composed of, to rest upon something, etc.
- α With ex (very freq. in prose and poetry): fulminis ignem e parvis constare figuris, Lucr. 2, 385: homo ex animo constat et corpore, Cic. N. D. 1, 35, 98; id. Fin. l. l.: simplex (jus) e dulci constat olivo, Hor. S. 2, 4, 64: ea virtus, quae constat ex hominibus tuendis, Cic. Off. 1, 44, 157 et saep.—
- β With in and abl. (very rare): victoriam in earum cohortium virtute constare, Caes. B. C. 3, 89 fin.; Nep. Att. 14 fin. —*
- γ With de: partus duplici de semine, Lucr. 4, 1229.—
- δ With abl. (freq. in Lucr. and Quint.): aeterno quia constant semine quaeque, Lucr. 1, 221; 1, 484; 1, 518 et saep.: agri campis, vineis, etc., Plin. Ep. 3, 19, 5: constat tota oratio longioribus membris, brevioribus periodis, Quint. 9, 4, 134; 5, 10, 63 et saep.: causa constat aut unius rei controversiā aut plurium, id. 3, 10, 1. omnis disciplina memoriā, id. 11, 2, 1. omne jus aut scripto aut moribus, id. 12, 3, 6 et saep.—
- 6 Mercantile t. t., like our phrase, to stand at, i. e. to cost; constr. with abl.. gen., etc., of price (cf. Zumpt, Gr. § 444).
- a Lit.
- α With abl.: ut unae quadrigae Romae constiterint quadringentis milibus, Varr. R. R. 2, 1, 14; Suet. Vit. 19: filius auro, Plaut. Truc. 2, 6, 57 (538): navis gratis, Cic. Verr. 2, 5, 19, § 48 (al. stare): HS. sex milibus tibi constant, id. ib. 2, 4, 12, § 28: tanto nobis deliciae, Plin. 12, 18, 41, § 84: magno tibi, Plin. Ep. 2, 6, 4: parvo, Pall. Febr. 9, 12; cf. gratis, Sen. Ep. 104, 34; Aug. Serm. 385, 6.—
- β With gen.: (ambulatiuncula) prope dimidio minoris constabit isto loco, Cic. Att. 13, 29, 2; Suet. Ner. 27 fin.: quanti funus, id. Vesp. 19; Juv. 7, 45.—
- γ With adv.: quod mihi constat carius, Lucil. ap. Non. p. 272, 25; so, vilissime, Col. 9, 1. 6.—
- δ With sup.: cujus area super HS. millies constitit, Suet. Caes. 26.—
- b Trop.: edocet, quanto detrimento et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam, Caes. B. G. 7, 19: odia constantia magno, Ov. H. 7, 47: imperia pretio quolibet constant bene, Sen. Phoen. 664.
- —Hence, constans, antis, P. a. (acc. to II. 1.), standing firm, firm, unchangeable, constant, immovable, uniform, fixed, stable, invariable (freq. and class.).
- A Lit.: mellis constantior est natura (sc. quam aquae), Lucr. 3, 192: constans uva contra tenorem unum algoris aestusve, Plin. 14, 2, 4, § 27: cujus in indomito constantior inguine nervus, Quam nova arbor, etc., Hor. Epod. 12, 19: cursus certi et constantes, Cic. N. D. 3, 9, 24; cf.: constans reversio stellarum (with conveniens), id. ib. 2, 21, 54: constantissimus motus lunae, id. Div. 2, 6, 17: nihil (mundo) motu constantius, id. N. D. 3, 9, 23; 2, 21, 54: constanti vultu graduque, Liv. 5, 46, 3: aetas, the mature age (of an adult), Cic. Sen. 10, 33; cf.: constans aetas, quae media dicitur, id. ib. 20, 76: aetate nondum constanti, Suet. Galb. 4: pax, firm, secure, Liv. 6, 25, 6: fides, Hor. C. 3, 7, 4: an ire comminus et certare pro Italiā constantius foret, safer, Tac. H. 3, 1. —
- b Agreeing or accordant with itself, consistent, harmonious: quemadmodum in oratione constanti, sic in vitā omnia sint apta inter se et convenientia, Cic. Off. 1, 40, 144: nihil intellego dici potuisse constantius, id. Tusc. 5, 9, 25; cf.: incredibilia an inter se constantia, Quint. 5, 4, 2: rumores, Cic. Fam. 12, 9, 1: constans parum memoria hujus anni, Liv. 10, 37, 13: constans fama erat, Suet. Caes. 6; so, opinio, id. Tib. 39; id. Vesp. 4 al.—
- B Trop., intellectually or morally certain, sure, steadfast, constant, faithful, steady, unchanging: firmi et stabiles et constantes amici, Cic. Lael. 17, 62; cf. Nep. Lys. 2, 2: quem hominem? Levem? imo gravissimum. Mobilem? imo constantissimum, Cic. Rosc. Com. 16, 49; cf. opp. varium, id. Fragm. ap. Quint. 6, 3, 48 Spald.: pater amens at is quidem fuit omnium constantissimus, a very constant, steadfast man, Cic. Rosc. Am. 14, 41; cf.: prudens et constans (testis), Quint. 5, 7, 26; and under adv.: (Helvidius Priscus) recti pervicax, constans adversus metus, Tac. H. 4, 5 fin.: constans Fortuna tantum in levitate suā, Ov. Tr. 5, 8, 18; cf.: neque fidei constans, neque strenuus in perfidiā, Tac. H. 3, 57: constantior In vitiis, etc., Hor. S. 2, 7, 18.—Adv.: constanter.
- 1 (Acc. to A.) Firmly, immovably, steadily, constantly: manere in suo statu, Cic. Univ. 13: constanter ac perpetuo placet consilium, Brut. ap. Cic. Ep. ad Brut. 1, 16, 9: vitiis gaudere constanter, Hor. S. 2, 7, 6.—Comp.: ut maneamus in perspicuis firmius et constantius, Cic. Ac. 2 (Luc.), 14, 45.—Sup.: impetus caeli constantissime conficiens vicissitudinis anniversarias, Cic. N. D. 2, 38, 97.—
- b Harmoniously, evenly, uniformly, consistently: constanter et aequaliter ingrediens oratio, Cic. Or. 58, 198: sibi constanter convenienterque dicere, id. Tusc. 5, 9, 26; cf. id. ib. 5, 9, 24; in comp., id. ib. 5, 9, 25; in sup., id. ib. 5, 8, 23; id. Ac. 2 (Luc.), 3, 9; so, hi constanter omnes nuntiaverunt, with one voice, unanimously, Caes. B. G. 2, 2: aequabilius atque constantius sese res humanae haberent, Sall. C. 2, 3: aequabilius atque constantius regere provincias, Tac. A. 15, 21 fin.—
- 2 (Acc. to B.) Steadily, calmly, tranquilly, sedately: constanter ac non trepide pugnare, Caes. B. G. 3, 25; cf. agere, Auct. B. Afr. 84: proelium inire, Suet. Vesp. 4; id. Tib. 19: constanter et sedate ferre dolorem, Cic. Tusc. 2, 20, 46: constanter et libere se gerere, id. Att. 4, 16, 9: constanter prudenterque fit, id. Tusc. 4, 6, 12: constanter delata beneficia (with judicio, considerate, and opp. repentino quodam impetu), id. Off. 1, 15, 49.—Comp.: cetera exsequi, Suet. Aug. 10: acrius quam constantius proelium inire, Curt. 4, 6, 14.—Sup.: amicitias retinere, Suet. Aug. 66; id. Tib. 45 al.
2) als t. t. der Geschäftsspr., zustehen kommen = kosten (in der höhern Prosa gew. stare), bei Ang. wem? m. Dat.; immer m. Ang. um welchen Preis? α) durch Abl.: parvo constat fames, magno fastidium, Sen.: magno tibi constat, Plin. ep.: tanto tibi deliciae et feminae constant, Plin.: nihil aliud nullo impendio constat, Plin.: unae quadrigae Romae constiterunt sestertiis quadringentis milibus, Varr.: c. sestertio centiens, Suet.: turris octingentis talentis constitit, Plin.: centenis milibus sibi constare singulos servos, Sen.: uni mitellita quadragies sestertio constitit, alteri pluris aliquanto rosaria, Suet. – u. im Bilde, odia constantia magno, Ov.: edocet quanto detrimento et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam, Caes. – β) durch Genet.: ambulatiuncula prope dimidio minoris constabit isto loco, Cic.: eo pervenit luxuria, ut etiam fictilia pluris constent, quam murrina, Plin.: interrogare, quanti funus et pompa constet, Suet.: u. (im Bilde) quanti mihi constitit, ne malus filius viderer, Ps. Quint. decl.: tanti constat, ut sis disertissimus, Plin. ep.: ne pluris remedium quam periculum constet, Sen.: liber mihi constat decussis, Stat. – γ) durch super m. Akk.: fori area super sestertium milies constitit, Suet. Caes. 26, 2. – δ) durch Advv.: c. carius, Lucil. fr. u. Sen.: carissime, Sen.: vilissime, Col.: gratis, Sen. ep. 104, 34. Augustin. serm. 385, 6: u. (im Bilde) cave, ne gratis hic tibi constet amor, Ov. am. 1, 8, 72.
B) prägn., in fester Stellung verbleiben, der Haltung, Bewegung, Richtung (Lage) nach, a) in gleicher phys. Haltung verbleiben, eine feste-, unveränderte Haltung behalten od. gewinnen, nicht wanken noch weichen, fest-, unverändert bleiben, a) als milit. t. t., v. Schlachtlinie u. Kampf, priusquam totis viribus fulta constaret hostium acies, Liv.: postquam nullo loco constabat acies, als ihre Linie allenthalben ins Wanken kam, Liv.: nec pugna illis constare nec fuga explicari sine magna caede potuit, Liv. – b) v. Sprache, Miene, Gesichtsfarbe, Besinnung, Fassung (Mut), si tentantur pedes, lingua non constat (die Z. lallt), quid est etc., Sen.: primo adeo perturbavit ea vox regem, ut non color, non vultus ei constaret, sich ihm F. u. M. verwandelten, Liv.: non animus nobis, non color constat, verlieren die Fassung u. verfärben uns, Liv.: Vitruvio nec sana constare mens (V. behielt weder volle Besinnung genug), nec etc., Liv.: mens non constitit mihi, Sen. rhet. – m. in u. Abl., constitit in nulla qui fuit ante color, Ov. art. am. 1, 120. – v. d. Pers. selbst, eine feste Haltung bewahren, Fassung behalten, m. Abl., non mentibus solum concipere, sed ne auribus quidem atque oculis satis constare poterant, sie konnten es nicht nur nicht begreifen, sondern sie trauten nicht einmal mehr recht ihren eigenen Augen u. Ohren, Liv. 5, 42, 3. – u. (Ggstz. iacēre) nec malum (esse), quo aut oppressus iaceas aut, ne opprimare, mente vix constes, kaum Besinnung od. Fassung genug behältst, Cic.
b) in gleichmäßigem Gange verbleiben, in guter Ordnung sich befinden, postquam cuncta videt caelo constare sereno, Verg.: neque suppletis constabat flamma lucernis, Prop. – v. phys. Zuständen, dum constabit sanitas, Phaedr.: valetudo ei neque corporis neque animi constitit, Suet.: si sibi pudicitia constaret, wenn sie ihre K. bewahrt hätte, Suet. – v. zeitl. u. abstr. Zuständen, si spatia temporum, si personarum dignitates, consiliorum rationes, locorum opportunitates constabunt, gehörig beobachtet werden, Cornif. rhet. 1, 16. – u. insbes. als t. t. der Geschäftsspr., ratio constat, die Rechnung ist in Ordnung, sie stimmt, auri ratio constat, Cic.: quibus ratio impensarum constaret, Suet. – oft im Bilde (s. Döring Plin. ep. 1, 5, 16. Korte Plin. ep. 2, 4, 4. Schwarz Plin. pan. 38, 4), eam consuetudinem esse imperandi, ut non aliter ratio constet, quam si uni reddatur, Tac.: scietis constare nobis silentii nostri rationem, daß ich zu schweigen alle Ursache habe, Plin. ep.: mihi et tentandi aliquid et quiescendi illo auctore ratio constabit, ich werde mit Sicherheit einen Schritt in der Sache tun oder nicht tun, Plin. ep.: m. in u. Abl., in te vero facile ratio constabit (verst. liberalitati), etiamsi modum excesserit, bei dir hat sie (die Freigebigkeit) einen vernünftigen Grund, wenn sie auch usw., Val. Max.
c) im unveränderten Fortgange verbleiben, (unverändert, unversehrt) fortbestehen, bestehen, nullum est genus rerum, quod avulsum a ceteris per se ipsum constare possit, Cic.: quae per constructionem lapidum et marmoreas moles constant (noch besteht, errichtet steht), non propagant longam diem, Sen. ad Polyb. 18 (37), 2: si ipsa mens constare potest corpore vacans, Cic.: u. m. Ang. wie? durch Adi., sic ut usque ad alterum R litterae constarent integrae (unverändert, unversehrt), reliquae omnes essent in litura, Cic.: cum sint huc forsitan illa, haec translata illuc, summā tamen omnia constant, Ov. – bes. v. Zahl u. Maß, uti numerus legionum constare videretur, Caes.: ego postulabam, ut tribus sententiis constaret suus numerus, Plin. ep.: nostrae autem cenae ut apparatus et impendii, sic temporis modus constet, Plin. ep.
d) in gleicher Willens- oder Meinungsrichtung verbleiben, α) v. der Denk- u. Handlungsweise, sich gleich (treu) bleiben, fest-, unwandelbar-, standhaft sein, nec animum (Gesinnung) eius satis constare visum, Liv.: utrimque constitit fides, Liv.: unius legionis eam seditionem, ceteris exercitibus constare fidem, Tac. – m. in u. Abl., ut ei fides sua in coniuge proscripto constaret, um ihre Treue gegen den geächteten Gatten standhaft zu bewahren, Val. Max.: u. m. in (gegen) u. Akk., quorum semper in rem publicam singulare constiterat officium, Auct. b. Afr. – u. constare sibi od. alci rei, in seinen Äußerungen, Ansichten, Urteilen, Grundsätzen fest bleiben, sich gleich-, sich treu bleiben, konsequent bleiben (Ggstz. titubare, claudicare u. dgl.), sic fit, ut aut constent sibi (testes) aut etc., Quint.: reliqui sibi constiterunt, Cic.: me constare mihi scis, Hor.: c. sibi et rei iudicatae, Cic.: c. humanitati suae, Cic. – m. in u. Abl., qui in rebus contrariis parum sibi constent, Cic.: ut constare in vitae perpetuitate possimus nobismet ipsis nec in ullo officio claudicare, Cic.: in Oppianico sibi (iudices) constare et superioribus consentire iudiciis debuerunt, Cic.: u. (ohne sibi) qua in sententia si constare voluissent, Cic. ep. 1, 9, 14. – β) v. Entschlusse, fest stehen, animo constat sententia, Verg. Aen. 5, 748: cum constitit consilium, als ich zu einem festen Entschlusse gekommen war, Cic. ad Att. 8, 11, 1. – alci constat, es steht jmdm. fest = es ist jmd. fest entschlossen, m. folg. Infin., mihi quidem constat nec meam contumeliam nec meorum ferre, Anton. bei Cic. Phil. 13, 42. – od. m. folg. indir. Fragesatz, neque satis Bruto vel tribunis militum constabat, quid agerent aut quam rationem pugnae insisterent, Caes. b. G. 3, 14, 3. – γ v. der Ansicht, Überzeugung, fest stehen, gewiß sein, αα) bei einzelnen od. bei einer bestimmten Klasse, m. Dat. pers. od. m. inter u. Akk. Plur. od. m. Dativ animo (animis) od. m. apud animum, zB. quae cum constent, Cic. Tusc. 1, 40: eorum, quae constant, exempla ponemus, horum, quae dubia sunt, exempla afferemus, Cic. de inv. 1, 68: quod nihil nobis constat, Caes. b. G. 7, 5, 6. – m. folg. Infin. od. Acc. u. Infin., quod omnibus constabat hiemari in Gallia oportere, Caes.: ac mihi multa agitanti constabat paucorum civium virtutem cuncta patravisse, Sall.: cum inter augures constet imparem numerum esse debere, Liv.: inter Hasdrubalem alterum et Magonem constabat beneficiis Scipionis occupatos omnium animos publice privatimque esse, H. u. M. stimmten ganz darin überein, daß usw., Liv.: constat inter omnes, qui de eo memoriae prodiderunt, nihil eo fuisse excellentius, Nep. – m. folg. indir. Fragesatz quod, cur per eos dies a Fidenis afuissent, parum constabat, Liv.: nam neque quo signo coirent inter se, neque utrum castra peterent an longiorem intenderent fugam, territis constare poterat, Liv.: probarentne tantum flagitium, an decretum consulis subverterent, parum constabat (verst. patribus), Sall.: etsi non satis mihi constiterat, cum aliquane animi mei molestia an potius libenter te Athenis visurus essem, Cic.: mihi plane non satis constat, utrum sit melius, Cic.: ut nihil ei constet, quid agas, Cic.: neque satis constabat animis,... laudarent vituperarentne, Liv.: nec satis certum apud animum constare poterat, utrum... an etc., Liv. – u. parenthet. ohne Ang. dessen, was feststeht, ut saepe inter homines sapientissimos constare vidi, Cic. – ββ) bei allen, in der allgem. Annahme, in der öffentl. Meinung (in der Tradition, Volkssage) feststehen, gewiß sein, allgemein bekannt sein, sich (allgemeine) Anerkennung od. Geltung erworben haben (s. M. Müller Liv. 1, 1. § 1), oft m. dem Zusatz inter omnes, zB. antiquissimi fere sunt, quorum quidem scripta constent, Pericles atque Alcibiades, Cic.: constare res incipit ex illo tempore, quo etc., es trat erst völlige Gewißheit ein, Liv.: circumspiciendus rhetor Latinus, cuius scholae severitas, pudor, in primis castitas constet, Plin. ep.: haec propositio indiget approbationis; non enim perspicua est neque constat inter omnes, Cic. – m. folg. Acc. u. Infin., sane moleste Pompeium id ferre constabat, Cic.: illa maleficia, quae in illo constat esse, Cic.: servi, quos ab iis dilectos constabat, Caes.: satis constat Troiā captā in ceteros saevitum esse Troianos, Liv.: perspicuum sit constetque inter omnes, eos esse deos, quos etc., Cic. – m. folg. quod (daß), apud omnes constat, quod, si rerum potitus fuisset, omnia correcturus fuerit, quae etc., Spart. Pesc. Nig. 12, 2. – m. de u. Abl., cum de Magio constet, Cic.: si prius de innocentia nostra constiterit, Quint. (vgl. Bünem. Lact. 5, 1, 5): de facto constat, de animo (Absicht) quaeri potest, Quint.: u. zugl. m. in u. Abl., omnia, in quibus de facto constat, Quint. – ganz absol., quid porro quaerendum est? factumne sit? at constat, Cic.: Nympho, antequam plane constitit, condemnatur, Cic.
e) dem Inhalte nach feststehen, sich gleichbleiben, übereinstimmen, constat idem omnibus sermo, alle führen die gleiche Rede, Liv. 9, 2, 3. – m. cum u. Abl., contrariam sententiam aut nullam esse, aut non constare cum superioribus et inferioribus sententiis, Cornif. rhet.: adhuc quae dicta sunt arbitror mihi constare cum ceteris artis scriptoribus, Cornif. rhet.: considerabit, constetne oratio aut cum re aut ipsa secum, Cic. – ➳ Partiz. Fut. constātūrus, Sen. de clem. 1, 19, 2. Plin. 18, 30. Lucan. 2, 17. Mart. 10, 41, 5. Lact. de opif. dei 7. § 11.
- 1. stilstaan, niet wijken of wankelen, blijven staan, standhouden, volharden; ➤ acies nullo loco constabat hield op geen enkele plaats stand; dum sanitas constabit; qua in sententia si ~ voluissent;
- 2. voorhanden zijn, bestaan; ➤ antiquissimi, quorum quidem scripta constent;
- 3. vaststaan, bekend zijn (meestal onpers.); — cōnstat (m. aci. of afh. vr.) (a) het is bekend, het staat vast [omnibus, inter omnes algemeen; inter homines sapientissimos]; (b) mihi constat ik ben vastbesloten;
- 4. samengesteld zijn, bestaan uit; ➤ homo ex corpore et animo constat; constat tota oratio longioribus membris, brevioribus periodis;
- 5. bestaan in, berusten op, afhangen van (m. abl.; in m. abl.); ➤ victoria in virtute militum constat; sapientiā imperia constant zijn gegrondvest op;
- 6. voortbestaan, onveranderd, hetzelfde blijven; ➤ constat fides; mens non constitit mihi ik verloor mijn zelfbeheersing;
- 7. overeenstemmen; ➤ constat idem omnibus sermo allen zeggen hetzelfde; ratio constat de rekening klopt, ook metaf.: het klopt, het is juist; sibi ~ zichzelf trouw blijven, consequent zijn (in of bij: in m. abl.);
- 8. (zakelijke t.t.; oorspr. van het in balans zijn v.e. weegschaal) te staan komen, kosten (m. abl. of gen. pretii) [parvo, magno; auro; tanti]; ➤ victoria multo sanguine constabat;
- 9. (Plaut.) bij elkaar staan.
同在。恒在。有。値。在。— mens potest vacans corpore 魂無身亦可在。 — sibi 言行相符。前後言相合。Constat mihi hoc tecum 此事汝同我意。Nec tibi color nec vultus constat 汝色與臉皆變。Constat homo corpore et animo 人有身魂二樣。Ei constant omnia 彼皆有。 Constat numerus 彀數。 Constat carius 更貴。
Suggest a Translation
See an image
- to agree, accord, be consistent, correspond, fit: constetne, oratio cum re: humanitati tuae: ut idem omnibus sermo constet, L.: sibi, to be consistent: mihi, H.: sibi et rei iudicatae: auri ratio constat, the account is correct.—To stand firm, be immovable: priusquam constaret acies, closed their ranks, L.—Fig., to be firm, be unmoved, abide, be unchanged, last, persevere, endure: uti numerus legionum constare videretur, Cs.: utrimque constitit fides, kept faith, L.: dum sanitas constabit, Ph.: animo constat sententia, V.: mente: auribus, L.: summā omnia constant, remain the same, O.: cuncta caelo sereno, a perfectly serene sky, V.: non in te constitit idem Exitus, with a different result in your case, O.—To be certain, be ascertained, be known, be settled, be established: quae opinio constat ex litteris, is supported by: praeceptori verborum regula constet, be familiar to, Iu.: cum hoc constet, Siculos petisse: dum haec de Oppianico constabunt: quod inter omnīs constat, as everybody knows: constare res incipit ex eo tempore, L.: momenta per cursores nuntiata constabant, Ta.: quod nihil nobis constat, we have no positive information, Cs.: ante quam plane constitit: Caesarem esse bellum gesturum constabat, there was no doubt, Cs.: mihi virtutem cuncta patravisse, became satisfied, S.: omnibus constabat oportere, etc., were convinced, Cs.: quae (maleficia)in eo constat esse, certainly are: inter Hasdrubalem et Magonem constabat, fore, etc., L.: in fontīs vitium venisse, O.: apud animum, utrum, etc., L.—To be fixed, be determined, be resolved: quae nunc animo sententia constet, V.: mihi quidem constat, ferre, etc., I am resolved: neque Bruto constabat, quid agerent, had fully decided, Cs.: probarentne parum constabat, could not decide, S.—To exist, be extant, remain: si ipsa mens constare potest: ut ad alterum R litterae constarent integrae. — To consist of, be composed of: conventus, qui ex variis generibus constaret, Cs.: Asia constat ex Phrygiā, Mysiā, etc.: (virtus) ex hominibus tuendis: (ius) e dulci olivo, H.: pecuniae reditus constabat in urbanis possessionibus, was derived from, N.: domūs amoenitas silvā constabat, N.—To depend, be dependent: victoriam in cohortium virtute, Cs.: suum periculum in alienā salute, Cs.—To stand at, cost: prope dimidio minoris: quanti subsellia constent, Iu.: navis gratis: quot virorum morte constare victoriam, Cs.: constat leviori belua sumptu, Iu.
-
…fronte et a sinistra parte nudatis, cum in dextro cornu legio duodecima et non magno ab ea intervallo septima constitisset, omnes Nervii confertissimo agmine duce Boduognato, qui summam imperii tenebat, ad eum locum contenderunt ; quorum pars…
Julius Caesar, Gallic War
-
…suis didicisse, ut magis virtute contenderent quam dolo aut insidiis niterentur. Quare ne committeret ut is locus ubi constitissent ex calamitate populi Romani et internecione exercitus nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit eo sibi minus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…se totum montem hominibus compleret ; impedimenta sarcinasque in unum locum conferri et eum ab iis qui in superiore acie constiterant muniri iussit. Helvetii cum omnibus suis carris secuti impedimenta in unum locum contulerunt ; ipsi confertissima acie, reiecto…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Legionem Caesar, quam equis devexerat, passibus CC ab eo tumulo constituit. Item equites Ariovisti pari intervallo constiterunt. Ariovistus ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit. Ubi eo ventum est ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…suis rebus operam navare cuperet, paulum hostium impetus tardatus est. Caesar, cum septimam legionem, quae iuxta constiterat, item urgeri ab hoste vidisset, tribunos militum monuit ut paulatim sese legiones coniungerent et conversa signa in hostes…
Julius Caesar, Gallic War
-
…tegimenta detrahenda tempus defuerit. Quam quisque ab opere in partem casu devenit quaeque prima signa conspexit, ad haec constitit, ne in quaerendis suis pugnandi tempus dimitteret. Instructo exercitu magis ut loci natura deiectusque collis et necessitas temporis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…tanta rerum iniquitate fortunae quoque eventus varii sequebantur. Legionis nonae et decimae milites, ut in sinistra parte aciei constiterant, pilis emissis cursu ac lassitudine exanimatos vulneribusque confectos Atrebates nam his ea pars obvenerat celeriter ex loco superiore in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Quem postquam caelo non repperit, aut ego fallor, aut ego laedor ait, delapsaque ab aethere summo constitit in terris nebulasque recedere iussit. Coniugis adventum praesenserat inque nitentem Inachidos vultus mutaverat ille iuvencam. Bos quoque formosa…
Ovid, Metamorphoses
-
…fiant ratione, et qua vi quaeque gerantur in terris, tunc cum primis ratione sagaci unde anima atque animi constet natura videndum, et quae res nobis vigilantibus obvia mentes terrificet morbo adfectis somnoque sepultis, cernere uti videamur eos…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…isse viam, et iam praeteritis labentem Athamantidos undis Mysorum scopulis applicuisse ratem. hic manus heroum, placidis ut constitit oris, mollia composita litora fronde tegit. at comes invicti iuvenis processerat ultra raram sepositi quaerere fontis aquam .…
Propertius, Elegies