contubernalis

contubernalis, a tent-companion, messmate

contŭbernālis, is, comm. (abl. contubernale. Pomp. ap. Charis. p. 99 P., or Com. Rel. v. 73, where Rib. reads contubernaleio; usu. -nali, Macr. S. 2, 4, 29; Dig. 40, 7, 31, § 1; 50, 16, 220, § 1) [contubernium].

I Milit. t. t.
- A A tent-companion or comrade (usu. ten men and a decanus in one tent), Cic. Lig. 7, 21; id. Planc. 11, 27; id. Sull. 15, 44; Curt. 6, 2, 16; Tac. H. 1, 23; Veg. Mil. 2, 8 and 13; Dig. 13, 6, 21, § 1; Inscr. Orell. 3557; cf. Dict. of Antiq.—
- B A young man who, in order to become familiar with military service, attended a general in war, an attendant: Q. Pompeio proconsuli, Cic. Cael. 30, 73: Saturnini, id. Planc. 11, 27; Suet. Caes. 42.—
II Transf. from military affairs.
- A In gen., a comrade, companion, mate, Cic. Fam. 9, 20, 1; id. Fl. 17, 41: illi in consulatu, id. Brut. 27, 105; cf.: meus in consulatu, id. Sull. 12, 34: praeclarae (ironically of harlots), Cael. ap. Quint. 4, 2, 123 Spald.; also, iron.: Quirini, i. e. Caesar, whose statue stood in the temple of Quirinus, Cic. Att. 13, 28, 3; cf. id. ib. 12, 45, 3, and Suet. Caes. 76.—
- B In partic., in colloq. lang., the husband or wife of a slave (given by their master); masc., Col. 12, 1, 1; 12, 3, 7; fem., id. 1, 8, 5; Petr. 57, 6; Plin. 36, 12, 17, § 82; Dig. 50, 16, 220.— Hence, facete: nisi illa nos volt ... omnis crucibus contubernalis dari, qs. to be united in wedlock with the cross, Plaut. Mil. 2, 2, 28 (183).

contubernālis, is, c. (con u. taberna), der Mitbenutzer derselben taberna, I) der Zeltgenosse, Zeltkamerad, a) im engern Sinne v. Soldaten übh., von denen gew. zehn in einem Zelte unter einem Aufsichtführenden zusammenlagen, Torquatus, meus familiaris et c., Cic.: domi unā eruditi, militiae contubernales, Cic.: milites contubernales appellare, Tac. – b) im weitern Sinne: α) vom jungen vornehmen Römer, der zu seiner eigenen höhern militär. Ausbildung sich einem Prätor (Statthalter) als Begleiter u. Freund anschloß und sich immer in seiner unmittelbaren Nähe befand (vgl. comes no. b, β u. cohors no. II, B, 2, b), c. aut comes magistratus, Suet.: Q. Pompeio pro consule c., Cic.: fuit in Creta postea c. Saturnini, Cic.: filium contubernalem habere perpetuum, Frontin. – Ironisch, contubernales praeclarae, v. Buhlerinnen im Zelte des Antonius, Cael. bei Quint. 4, 2, 123. – dah. β) der Genosse, Gefährte, Schildträger in der höhern Staatsverwaltung, L. ille Torquatus, cum esset meus c. in consulatu, Cic.: alci contubernalem in consulatu fuisse, Cic. – II) der Haus- od. Wohnungsgenosse, Haus- u. Tischfreund u. übh. der fortwährende Gesellschafter, a) übh.: C. Arrius proximus est vicinus (Gutsnachbar); immo ille quidem iam contubernalis, Cic.: municeps tu meus et condiscipulus et ab ineunte aetate c., Plin. ep.: ille meus in urbe, ille in secessu c., Plin. ep.: habuisses non hospitem, sed contubernalem, Cic. – Ironisch, c. Quirini, von Cäsar, dessen Statue im Tempel des Quirinus stand, Cic. ad Att. 13, 28, 3. – b) der geschlechtliche Wohnungsgenosse, die geschlechtliche Wohnungsgenossin, v. als Mann u. Frau in wilder Ehe Zusammenlebenden, bes. von Sklaven u. Sklavinnen, der Zuhälter, die Zuhälterin, Plin. u.a. – scherzh., crucibus contubernales dari, mit dem Kreuze vermählt werden, Plaut. mil. 184. – ➳ Abl. Sing. contubernale, Pompon. com. 73; contubernali, Macr. sat. 2, 4, 29. Gaius dig. 40, 7, 31. § 1. Callistr. dig. 50, 16, 220. § 1.

…, nisi accepisset, ipse peperisset. idem novum bellum suscepit atque confecit. non Asiae testibus, sed accusatoribus contubernalibus traditus. hunc igitur virum, Laeli, quibus tandem rebus oppugnas fuit P. Servilio imperatore in Cilicia tribunus…

Cicero, pro Flacco
…excusari. haec ego novi propter omnis necessitudines quae mihi sunt cum L. Tuberone domi una eruditi, militiae contubernales, post adfines, in omni vita familiares ; magnum etiam vinculum quod isdem studiis semper usi sumus. scio…

Cicero, pro Ligario
…vide etiam, quo anno quaestor aut tribunus mil. fuerit ; si neutrum ea de in praefectis an in contubernalibus fuerit, modo fuerit in eo bello. Scr. in Tusculano vii. Id. Quint. a .…

Cicero, Epistulae ad Atticum
…, si ullo modo facere possim. quod scribis de beneficiis scito a me et tribunos militaris et praefectos et contubernalis dumtaxat meos delatos esse. in quo quidem me ratio fefellit ; liberum enim mihi tempus ad eos deferendos existimabam…

Cicero, Epistulae ad Familiares
…; post horam quartam molesti ceteri non sunt. C. Arrius proximus est vicinus, immo ille quidem iam contubernalis, qui etiam se idcirco Romam ire negat ut hic mecum totos dies philosophetur. ecce ex altera parte Sebosus…

Cicero, Epistulae ad Atticum
…illius invidiam in L. Flaccum Laelius conferebat. facis iniuste, Laeli, si putas nostro periculo vivere tuos contubernalis, praesertim cum tua neglegentia factum arbitremur. homini enim Phrygi qui arborem numquam vidisset fiscinam ficorum obiecisti. cuius…

Cicero, pro Flacco
…tuae potius ambitioni reservata esse quam meae, qui ambitione nihil uterer. de centurionibus tamen et de tribunorum militarium contubernalibus res est in integro ; genus enim horum beneficiorum definitum lege non erat. reliquum est de sestertiis centum milibus…

Cicero, Epistulae ad Familiares
…illud doleo, in ista loca venire me, ut constitueram, non potuisse ; habuisses enim non hospitem sed contubernalem. at quem virum non eum, quem tu es solitus promulside conficere ; integram famem ad ovum adfero ,…

Cicero, Epistulae ad Familiares
…cognitus. Hunc qui audierant prudentes homines, in qui bus familiaris noster L. Gellius, qui se illi contubernalem in consulatu fuisse narrabat, canorum oratorem et volubilem et satis acrem atque eundem et vehementem et valde dulcem et…

M. Tullius Cicero, Brutus
…communis humanitatis iure ac misericordia deprecarer, ne ignotis testibus, ne incitatis, ne accusatoris consessoribus, convivis, contubernalibus, ne hominibus levitate Graecis, crudelitate barbaris civem ac supplicem vestrum dederetis, ne periculosam imitationem exempli reliquis in…

Cicero, pro Flacco

contubernalis

Saved

Recent