declivis
declivis, inclining downwards, sloping
dē-clīvis, e (nom. n. declivum, Cassiod. in Psal. 16, 5; neutr. plur. once heterocl. decliva, Ov. M. 2, 206; also declivia, id. ib. 1, 39 et saep.; cf. acclivis and aplustre), adj. [clivus], inclining downwards, sloping (for syn. cf.: devexus, praeruptas, abruptus, abscisus, proclivis, acclivis, propensus, praeceps, pronus.—Class. and freq., esp. in histt. and poets; perh. not in Cic. and Verg.).
- I Prop.: collis ab summo aequaliter declivis ad flumen Sabim, sloping regularly, Caes. B. G. 2, 18: in declivi et praecipiti loco, id. ib. 4, 33, 3: iniquo loco et leviter declivi, id. ib. 7, 83, 2; cf.: locus tenui fastigio vergebat, id. B. C. 1, 45, 5: locus, also vallis, and opp. mons, id. ib. 1, 79, 2: latitudo, quem locum Catabathmon incolae appellant, Sall. J. 17, 4: Olympi, Ov. M. 6, 487: arvum Aesulae, Hor. Od. 3, 29, 7: ripa, Ov. F. 3, 13; id. M. 5, 591; 6, 399: flumina, id. ib. 1, 39; cf.: cursus (amnium), Luc. 4, 114: via, Ov. M. 4, 432; 7, 410 et saep.: sol in occasum, Plin. 8, 50, 76, § 203. —
- B Subst.: declive, is, n., a declivity: ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, Caes. B. G. 7, 88: si per declive sese reciperent, id. B. C. 3, 51, 6; cf.: erat per declive receptus, id. ib. 3, 45, 4; Ov. M. 2, 206.—
- II Trop.: labitur occiduae per iter declive senectae, id. ib. 15, 227; cf.: mulier aetate declivis, in the decline of life, Plin. Ep. 8, 18, 8; Arn. 2, p. 74: animae in vitia, prone, Arn. 2, 45.—Comp. perh. only: dies ad occasum declivior, Vulg. Judic. 19, 9.—Sup. does not occur.—Adv.: dēclīvĭter, in a sloping manner, only in Comp.: declivius: incumbens rupes, Cassiod. Hist. Eccl. 12, 9.
dēclīvis, e (de u. clivus), bergabwärts gehend, abfallend, abschüssig (Ggstz. acclivis), I) eig.: locus declivis ac praeceps, Liv.: collis ab summo aequaliter d., Caes.: locus iniquus et leniter d., Caes.: latitudo, Sall.: arvum Aesulae, Hor.: ripa, Ov. – neutr. subst., per declive (am Abhang hin) se recipere, Caes.: per declive viasque praecipites spatio terrae propiore feruntur, Ov.: sopitus ex semita proclivi ruit in declive, Liv.: haec declivia et devexa, diese abfallenden u. abschüssigen Partien (der Gegend), Caes. – II) übtr.: A) der Zeit nach sich neigend, mulier aetate declivis, mit der es bergab geht, die schon in den Jahren ist, Plin. ep.: sol, Calp.: aestas, Calp. – m. Dat., quod sol iam occasui declivis est, sich dem U. zuneigt, Min. Fel. 40, 2. – m. ad u. Akk., considera, quod dies ad occasum declivior sit, Vulg. iudic. 19, 9. – B) der Gesinnung nach sich neigend, animae in vitia labiles, in peccatorum genera universa declives, Arnob. 2, 45.
declibius, inclinatus
collis non magnus declivo tramite flexus
~i, i. proni, inclinati, ‥ velaheldre
mons ascendentis descendentisque per ipsum / limite declivi vexat utrumque gradum
rex ‥ quosdam milites ‥ ad ipsa ~a intersticia modis bellicis incolenda ‥ assignavit
dividit innumerus speram declivis orizon
sol[i ]us orbis solis et octava spera moventur secundum orbem signorum sine declinacione ‥; alii enim orbes planetarum moventur super alios polos circulorum ~orum aliorum ab istis et abinvicem declinantes ad septentrionem et meridiem
per motus duos communes octo speris, sc. ~um et rectum
motus [solis ] accipitur tripliciter‥. primus modus est per comparationem ‥ ad circulum declinationis in quo equinoctia et solstitia signantur‥. secundum primum modum dicitur annus circuli ~is, tempus sc. quo sol a puncto equinoctii vel solstitii movet secundum ordinem signorum ‥ donec redeat ad idem punctum
an in tali diaphano lux habeat ~em incessum
ponit semidiametrum umbre cum semidiametro lune adequari declinacioni circuli ~i ab ecliptica in termino eclipsis lunaris a nodo
publica declivae fiunt divortia lunae
~i, i‥. humiliati
ita erat curvatus somate ut ~i capite caelum vix posset cernere
cujus humilitas et patientia, quo ~ior atque mansuetior, eo sublimior est ante Deum
[regina ] ~a facie genibusque sepius flexis ‥ recessit
non sine ~i vultus leticia
ad malum ~ioribus seculis inmane quantum recrevere
rectificatque virum declivem regula virtus
dieta febricitantis debet esse ~is ad hanc complexionem
pulsus in quartana est ~is ad duriciem
ecclesia sita est in ~io montis Syon
dim. acram que se extendit de B‥. in Q‥. per ~ium ex australi parte de H.
regalis exercitus ‥ occursurus eis ~um montis ascendit
hinc jubet hos †punctis [v. l. punctus ] rex reparare; sudes / terra fingendas dat declivo retinendas / versus eos, visu quo timor assit equis
pernici gressu per ~ium montis descendere conabatur
clyffe of a hylle , ~um
ut unusquisque affigeret ante se a fronte palum suum ‥ uno fine affixo in terram ‥ et alio in ~o versus hostes
quo [rege Edwardo ] trahente decursum versus aevi †declinium, infirmatur ‥ et infirmatus finit hominem
cum ad ~ia [] lux diurna festinaret, : †~a Ciren. I 356
sunt cujuslibet egritudinis tempora iiij, principium, augmentum, status, et ~ium
ejusdem anni in ~um tendente curriculo
dēclīvis, (12) e, (de et clivus), ¶ 1 qui est en pente [pente vue dʼen haut ; acclivis, vue dʼen bas] : collis ab summo æqualiter declivis Cæs. G. 2, 18, 1, colline ayant une pente régulière depuis le sommet ; in declivi ac præcipiti loco Cæs. G. 4, 33, 3, sur une pente rapide || n. pris substt : per declive Cæs. C. 3, 51, 6, sur la pente ; declivia et devexa Cæs. G. 7, 88, 1, les pentes et les dépressions dʼune colline ¶ 2 [fig.] sur son déclin : ætate declivis Plin. Min. Ep. 8, 18, 8, au déclin de lʼâge ¶ 3 [décad.] inclinant vers : Arn. 2, 45 || declivior Vulg.
- 1. steil, hellend, aflopend [locus; collis; ripa; latitudo];
- 2. (postklass.) aetate ~ op gevorderde leeftijd.
dēclīvis e (neut. plur. dēclīvia; once dēclīva, O.), adj.
- de + clivus, inclining downwards, sloping: in declivi loco, Cs.: vallis, Cs.: latitudo, i. e. a broad depression, S.: Olympi, O.: arvum Aesulae, H.: flumina, O.: via, O.: iter senectae, O.— Neut. as subst, a declivity, slope: haec declivia cernebantur, Cs.: per declive sese recipere, Cs.: per declive ferri, O.