deliro
deliro, to be crazy, be deranged, be silly, dote, rave
dē-līro, āre, v. n. [de-lira, to go out of the furrow; hence],
- Lit., to deviate from a straight line: nil ut deliret amussis, Aus. Idyll. 16, 11; cf. Plin. 18, 20, 49, § 180.—
- II Trop. (cf. Vel. Long. p. 2233 P.), to be crazy, deranged, out of one's wits; to be silly, to dote, rave (class.): delirat linguaque mensque, Lucr. 3, 454: falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum, Cic. Off. 1, 27, 94; so with desipere and dementem esse, id. N. D. 1, 34, 94: Am. Delirat uxor. So. Atra bili percita est, Plaut. Am. 2, 2, 95 (727) sq.: senex delirans, Ter. Ad. 761: morbo delirantes, Lucr. 5, 1158; cf. timore, Ter. Phorm. 998: in extis totam Etruriam delirare, Cic. Div. 1, 18, 35: Stertinium deliret acumen, Hor. Ep. 1, 12, 20.—With acc. respect.: quicquid delirant reges plectuntur Achivi, whatever folly the kings commit, id. ib. 1, 2, 14.
dē-līro (archaist. dēlēro u. dēleiro), āvi, āre (de u. lira, altlat. lera), urspr. von der Furche abgehen, abweichen (vgl. Plin. 18, 180); dah. übh. von der geraden Linie abgehen, -abweichen, I) eig., nil ut deliret (deleret) amussis, Auson. de viro bono (XXX) 11 p. 149, 14 Schenkl = Anthol. Lat. 644, 11 (111, 11). – II) übtr., irre-, wahnwitzig verrückt sein, irre reden, faseln, Komik., Cic. u.a.: claudicat ingenium, delirat lingua, labat mens, Lucr.: quidquid de caelo physici delirant, Lact.: quidquid delirant reges, plectuntur Achivi (sprichw.), d.i. das wahnwitzige Beginnen der Könige büßen die Völker, Hor. ep. 1, 2, 14. – m. dopp. Acc., se deum od. caelitem, im Wahnsinn sich für einen Gott halten, Tert. de anim. 32 in. u. de pall. 4. p. 940 Oehler.
dēlīrō, (12) āvī, ātum, āre (de, lira), intr., sʼécarter du sillon, de la ligne droite : Aus. Idyll. 16, 11, cf. Plin. 18, 180 || [fig.] délirer, extravaguer : Cic. Off. 1, 94 ; Nat. 1, 94 ; [avec acc. de relat.] Hor. Ep. 1, 2, 14 || [av. deux acc.] se deum Tert. Anim. 32, dans le délire se croire dieu.
dēlīrō —, —, āre
- delirus, to be crazy, be deranged, be silly, dote, rave: decipi tam dedecet quam delirare: timore, T.: in extis totam Etruriam delirare: Stertinium deliret acumen, H.: quicquid delirant reges, whatever folly the kings commit, H.