deminuo
deminuo, to make smaller, lessen, diminish
- I Lit.: de mina una quinque nummos, Plaut. Truc. 2, 7, 10 (560): istum laborem tibi, Plaut. Aul. 2, 1, 43 (162) (cf. Wagner ad loc.): ne de bonis quae Octavii fuissent deminui pateretur, Cic. Q. Fr. 1, 2, 3, § 10; cf. Cic. de Or. 3, 49, 189: deminuunt aequora venti, Lucr. 5, 268; 390: deminutae copiae, Caes. B. G. 7, 31, 3; 7, 73; id. B. C. 3, 2; Liv. 2, 1; Tac. A. 12, 64 al.: militum vires inopia frumenti deminuerat, Caes. B. C. 1, 52; Tac. A. 13, 58: fenore deminuto, Suet. Aug. 41: arborem, Tac. A. 13, 58 al.—
- II Trop.
- A In gen., to take away from, abate, lessen, etc.: de hujus praesidiis deminuturum putavit, Cic. Sull. 1, 2: neque de tanta voluptate et gratulatione quicquam fortuna deminuerat, Caes. B. G. 1, 53, 6: aliquid de jure aut de legibus, id. ib. 7, 33; Liv. 8, 34: de sua in Aeduos benevoientia, Caes. B. G. 7, 43, 4: de libertate mea, Cic. Planc. 38: ex regia potestate, Liv. 2, 1: alicui timor studia deminuit, Caes. B. C. 2, 31, 4: partem aliquam juris, Cic. Caecin. 2, 5; cf. Liv. 4, 24: sententiam hujus interdicti (coupled with inflrmata), Cic. Caecin. 13, 38: dignitatem nostri collegii, id. Brut. 1: potentiam, Caes. B. G. 1, 18, 8: lenitatem imperitantis, Tac. A. 16, 28: curam, Prop. 2, 18, 21 (3, 10, 21 M.) al.: se capite deminuere, to lose or forfeit civil rights, be deprived of citizenship, Cic. Top. 4, 18; 6, 29; Liv. 22, 60, 15; cf. caput, no. III. 1. b.—
- B Esp. in grammat. lang., to form into a diminutive: sacellum ex sacro deminutum est, Gell. 6, 12, 6: deminuuntur adverbia, ut primum, primule; longe, longule, etc., Don. p. 21 Lind. N. cr. Cf.: deminutus, deminutio, and deminutivus.— Hence, dēmĭnūtus, a, um, P. a. (very rare), diminished, small, diminutive.
- A In gen.: deminutior qualitas, Tert. adv. Marc. 2, 9.—
- B In grammat. lang., diminutive, ὑποκοριστικός (for which, later, deminutivus): pro nomine integro positum sit deminutum (viz. in the expression magnum peculiolum), Quint. 1, 5, 46.
- 1. verminderen, verkleinen, beknotten, afbreuk doen aan, verzwakken [numerum copiarum; vires militum; potentiam alcis]; — pass. ook: afnemen, wegsmelten, slinken: ➤ res familiaris deminuta est; copiae sunt deminutae;
- 2. wegnemen [de voluptate quicquam];
- 3. capite se ~ en capite deminui zijn rechten als burger gedeeltelijk verliezen;
- 4. stuk voor stuk verkopen, gedeeltelijk van de hand doen [de bonis];
- 5. (gramm. t.t.) tot een verkleinwoord maken.
- to make smaller, lessen, diminish: deminutae copiae, Cs.: militum vires inopia frumenti deminuerat, Cs.: de bonis, i. e. to alienate in part: praedia. — Fig., to take away, abate, lessen, reduce, remit, impair: de huius praesidiis: ne quid de legibus eorum, Cs.: de suā in Aeduos benevolentiā, Cs.: quicquam ex regiā potestate, L.: alicui timor studia deminuit, Cs.: partem aliquam iuris: nihil eius (maiestatis), L.: imperium populiR.—With capite, to deprive of citizenship: mulier, quae se capite numquam deminuit, i. e. by marriage: deminuti capite, enslaved, L.
-
…et cupere Helvetiis propter eam adfinitatem, odisse etiam suo nomine Caesarem et Romanos, quod eorum adventu potentia eius deminuta et Diviciacus frater in antiquum locum gratiae atque honoris sit restitutus. Si quid accidat Romanis, summam in spem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et hospitem, ereptum ex manibus hostium sibi restitutum videbat neque eius calamitate de tanta voluptate et gratulatione quicquam fortuna deminuerat. Is se praesente de se ter sortibus consultum dicebat, utrum igni statim necaretur an in aliud tempus reservaretur…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sibi. itaque quem exercitum neque vendere ullis praemiis volui nec eorum periculorum metu, quae victoribus illis portendebantur, deminuere, debetis existimare retentum et conservatum rei p. esse atque ita credere, quodcumque imperassetis, facturum fuisse ,…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…negasti, in eo neque te neque quemquam diutius patiar errare. nam si quis idcirco aliquid de libertate mea deminutum putat quod non ab omnibus isdem a quibus antea solitus sum dissentire dissentiam, primum, si bene de me…
Cicero, pro Plancio
-
…aliquo tamquam in fundo resedisset, ut tum lege eadem is populus teneretur, non ut de nostro iure aliquid deminueretur, sed ut illi populi aut iure eo quod a nobis esset constitutum aut aliquo commodo aut beneficio uterentur .…
Cicero, pro Balbo
-
…ante quam C. Fundanio pecuniam solvissent, itemque misisse ad Apollonidensis ne de bonis, quae Octavi fuissent, deminui paterentur, prius quam Fundanio debitum solutum esset. haec mihi veri similia non videnr tur ; sunt enim a…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…quam diligentissime scriberem. quod facio et te prorsus vehementer etiam atque etiam rogo ut te procuratoribus Flavi remittas de deminuendo et Apollonidensibus ne quid praescribas, quod contra Flavium sit, amplius. et Flavi causa et scilicet Pompei facies…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…hac inquit una, Catule, re, sed in aliis etiam compluribus distributione partium ac separatione magnitudines sunt artium deminutae. An tu existimas, cum esset Hippocrates ille Cous, fuisse tum alios medicos, qui morbis, alios…
Cicero, de Oratore
-
…hoc detrahi potest, ne quid iis, quos amasti, mali putes contigisse, permultum erit ex maerore tuo deminutum. relinquetur enim simplex illa iam cura doloris tui, quae non cum illis communicabitur sed ad te ipsum proprie…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…atque eae ipsae copiae hoc infrequentiores inponuntur, quod multi Gallia tot bellis defecerant longumque iter ex Hispania magnum numerum deminuerat, et gravis autumnus in Apulia circumque Brundisium ex saluberrimis Galliae et Hispaniae regionibus omnem exercitum valetudine temptaverat. Pompeius…
Julius Caesar, Civil War