deteriorare

deteriorare [LL] 1 to make worse, harm, impair: a (person, community, or unspec.); b (thing); c (abstr.). a inter regem ‥ et sanctum virum ‥ aliquando pax abundavit. aliquando vero aliquod spatium, olla fervente nequitiae, plures ~avit Eddi 45; s1316 per hujusmodi dissensiones ~atur patria et ‥ leduntur indigene V. Ed. II 223; s1324 Isabella regina ‥ diffamata vel ~ata fuit apud regem Ann. Paul. 308; si Deus posset dampnificare hominem sine causa peccati, tunc posset ~are innocentem auferendo ab illo graciam Wycl. Innoc. 479; promittunt ‥ quod defendunt jus et statum ecclesie, non ~ando sed meliorando matrem ecclesiam Id. Sim. 89.  b c1180 juraverunt quod fideles erunt ‥ de hoc tenemento non ~ando sed potius emendando Cart. Osney I 35; 1229 omnes balistas regis lesas et ~atas ‥, que reparatione indigent, liberari faciat ‥ balistario regis ad ipsas reparandas Cl 181; quando [planete] sunt in oppositis locis suarum ‥ dignitatum, ~antur et destituuntur a naturali vigore Bacon Maj. I 381; s1279 moneta Anglie per tonsuram nimis ~ata Rish. 94 (v. circumcisio 1); res usu consumptibiles sunt ille que ipso usu ‥ vel penitus consumuntur quantum ad utentem vel ut communiter ~antur et tandem consumuntur Ockham Pol. I 304; 1335 libri, calices vel vestimenta ‥ vetustate corrupta vel alias enormiter ~ata Eng. Clergy 260; nonne est metallum maledictum quod ~atur, si nigrius et asperius eo fit quo magis limatur AncrR 107; 1438 diversos arcus pontis civitatis London’ ~ari percipimus Lit. Cant. III 169.  c 1214 jurabitis quod victualia ‥ rationabili pretio vendetis ‥ et ‥ graves ‥ non facietis constitutiones vel onerosas per quas conditio clericorum ~etur MunAcOx 2; 1220 (v. crucesignatio); 1221 plures fecerunt kayos super ripam per antiquam consuetudinem, et villa non est pejorata nec adventus navium per hoc ~atur PlCrGlouc 115; illi minores qui sunt sub tutela ‥ accipere ‥ poterunt tutore auctore et condicionem suam meliorem facere; dare autem non poterunt nec condicionem suam ~are Bracton 12; 1289 forbarrat homines de civitate, ‥ per quod forum ~atur Leet Norw. 30. 2 (leg.) to injure, damage (so as to incur liability): a (person or community); b (property). a 1200 R‥. queritur quod E‥. cepit averia sua et detinuit injuste ‥, ita quod ~abatur ad valentiam xx s. CurR I 147; 1227 (v. damnificare 1a); 1258 conqueritur ‥ quod [Johannes] vetuit illi lot de pisce, unde communitas fuit ~ata quoad despectum per j cuvatam cervisie Rec. Leic. I 78; s1260 de aliis transgressionibus versus ipsos narraverunt, unde ~ati sunt et dampnum habuerunt ad valentiam x li. Leg. Ant. Lond. 48; 1340 ipsam [Benedictam uxorem Willelmi] verberavit, vulneravit, et male tractavit et ‥ crines suos dilaceravit ‥, unde iidem W. et B. ~ati sunt et dampnum habent ad valentiam xl s. SessPCambs 36.  b 1204 queritur quod ‥ injuste ceperunt averia sua et ea ~averunt ad valentiam xxxvj m‥.; et‥ defendunt prisam averiorum ejus et deteriorationem averiorum CurR III 200; 1311 si contingat nos ‥ dictos muros aut turellos ‥ operibus nostris in aliquo ~are ‥ MunCOx 19 (cf. ib. 20: quousque eisdem ‥ de dictis deterioracionibus ‥ plenarie fuerit satisfactum). 3 (of things) to grow worse, deteriorate (intr.). ~averunt, wyrsadon GlH D 323; deterire, vel ~are vel pejorare Osb. Glouc. Deriv. 175; 1271 lana et pelles ‥ pro diuturna detencione eorundem de die in diem ‥ putrescent et ~abunt Cl 439; sunt quorum nec substancia ~at proveniente utilitate ex ipsis, sicut pecunie Ockham Pol. II 510. 4 (of patient or ailment) to grow worse, deteriorate: a (pass.); b (intr.). a s1199 ceperunt vulnera [regi] inflicta ~ari et nigrescere Coggesh. Chr. 96; egrotavit ‥ mulier usque ad mortem‥. filia vero, videns eam ~ari, adduxit ‥ vicinos ‥ Latin Stories 75.  b contigit ‥ quandam ‥ matronam ‥ acrius ~antem fatigari R. Cold. Cuthb. 62; 1231 nunquam postquam percussus fuit [paralisi] non melioravit ei status suus ‥, immo semper ~avit BNB II 488.