diaconus
dĭācŏnus, i (collat. form in plur.:
- diacones, Vulg. Tim. 3, 8; 12: diaconibus, id. Phil. 1, 1), m., = διάκονος, in eccl. Lat., a servant or minister of the church, a deacon, Tert. Praescr. 3; Cod. Just. 1, 3, 6 et saep. —dĭācŏnissa, ae, f., a deaconess, Cod. Just. 1, 3, 9; Orell. Inscr. 4872 al.
diāconus, ī, m. (διάκονος), der Kirchendiener, der Diakonus, Amm. 14, 9, 7. Cod. Theod. 12, 1, 121 u. Eccl.: diacōnus gemessen, Ven. Fort. 4, 15, 3 u.a. Eccl.: Nbf. zaconus (als Beiname), Corp. inscr. Lat. 3, 2654.
antiqui patres xii [sc. annos ] presbitero et vii diacono poenitentiae statuere
in ordinatione presbiteri sive ~i oportet episcopum missas celebrare
[Cedd ], accepto gradu episcopatus, presbyteros et ~os ordinavit
[Christus ] ~us fuit quando confregit v panes in v milia hominum ‥; ~us namque oportet ministrare ad altare et evangelium legere in aecclesia, baptizare et communicare in vice presbiteri, peregrinorum pedes lavare et mortuorum corpora sepelire
nullus episcoporum presbiterum aut ~um ordinare praesumat nisi probatae vitae fuerint
signum manus Eadberhti ~i
~us vel levita,diacon
ad majorem missam ~us et subdiaconus casulis sint induti
in eadem villa est quidam ~us habens xxx acras et quartam partem ecclesiae
hos [levitas ] etiam ecclesia ~os, id est ‘ministros’, nuncupat, quia sacerdotibus ministrant; horum officium est in ecclesia evangelium [legere ], sacrificium in altari componere, sanguinem Domini distribuere, licentiam populo abeundi dare et, si necesse est, predicare et baptizare
officium ‥ ~i est oblationes ‥ disponere in altari et vinum infundere
in solucione ‥ pro salario diachoni et subdiachoni ministrancium in dicta ecclesia
prelati, sacerdotes vel ~i [ME: ] non habebunt officia seculariadekenis
diaconus [(gl.: ], subdiaconus, exorsista, benedictusdecone
[Gregorius ] cum ~o suo Petro conloquens
Bercthun, ~us quondam ejus [Johannis episcopi ]
Sigga ejus [J. episcopi ] ~us
sextus [gradus aecclesiasticus est ] ~us, id est ‘minister’, qui ministrat presbytero ‥; nam sacerdos sine ~o nomen habet, sed officium non habet
Hugo Petrileonis, S. Angeli ~us cardinalis et apostolice sedis legatus ‥, infausta navigatione transvectus in Anglia ‥, receptus est Wintonie
Jacinctus inter ~os ecclesie Romane primus ‥ se fieri papam ‥ consensit
~i cardinales habentur ibidem [Rome ] xviij preter subdiaconos et acolytos in capella domini papae quam plurimos
domini G. de Mota, tituli S. Lucie in Cilicia, ‥ sacrosancte Romane ecclesie ~i cardinalis
collectorem aut magistrum hospitalitatis annuatim per ministrum et seniores ‥ nostri burgi [] tempore electionis eorum seniorum et deaconorum nominandum et eligendum Perth
subicio me ‥ jurisdiccioni episcoporum Sanctiandree et Glasguensis et eorum officialium, archidiac[on ]orum et ~orum
dĭācŏnus, ī, m. (διάκονος), diacre : Hier. Ep. 51, 1.
Meminisse autem Diaconi debent, quoniam Apostolos, id est, Episcopos et Præpositos Dominus elegit : Diaconos autem post ascensum Domini in cœlos Apostoli sibi constituerunt Episcopatus sui, et Ecclesiæ suæ ministros.Apud S. Ignatium in Epist. ad Trallianos, dicuntur etiam ministri Episcoporum. Clemens PP. lib. 2. Constit. Apost. cap. 4. Diaconos vocat Episcopi auditum, oculum, os, cor et animam.
præsenterestituendum, pro
præstante. In libro Ordinis S. Victoris Parisiensis MS. cap. 42. Diaconus, non Eucharistiam, sed calicem communicantibus porrigit :
Singuli quique postquam de manu Sacerdotis corpus Domini sumpserint, divertant ad sinistram altaris, ibique ipsis Diaconus de calice subministrabit, ita ut ipse dextra manu calicem teneat et sinistram mento eorum supponat.Ita etiam in Usibus antiquis Ord. Cisterc. cap. 103. Vita S. Amatoris Episcopi MS :
Accessit ad beatissimum Amatorem, tunc Diaconum, qui sacratissimum calicem in vitam æternam populis porrigebat.Quidam volunt, olim obtulisse Diaconos ex S. Ambrosio lib. 1. Offic. cap. 41. ubi de S. Laurentio :
Experire certe, utrum idoneum ministrum elegeris, cui commisisti Dominici sanguinis consecrationem.Ubi
consecratio Dominici sanguinisaccipi potest pro sanguine consecrato, quem fidelibus porrigebant, tametsi consecrationem olim præsumpsisse colligitur ex Concilio Arelatensi 1. cap. 15. et Ancyrano cap. 11. in quibus offerre vetantur. Sed et
plebes rexissedicuntur in
voce communis oratio indicebatur, ut est apud Anonymum Epist. 21. de celebrat. Paschæ tom. 9. Operum S. Hieronymi.
Diaconus incardinatur, apud Gregor. M. lib. 5. Epist. 11. Vide Legem Bajwar. tit. 1. cap. 10. § 1. et in voce Presbyter Cardinalis, ex Paschali II.
Cardinalis, cæteris Diaconis se præponere non posse.
Diaconus in Cardine constitutus in urbe Roma, in Capit. ann. 806. cap. 33. et lib. 1. Capitul. cap. 133. Primitus autem in Ecclesia Romana unicus fuit, ut ex Synodo Romana sub Sylvestro PP. colligitur, qui et
Archidiaconuset
Diaconus circumlustrator et perscrutatorvocabatur. Postea Diaconorum in Ecclesia Romana numerus auctus est, et ex septem quatuordecim primum, deinde 18. facti, qui omnes, ut ab aliis Diaconis, non Cardinalibus, differrent,
Diaconi Cardinalesvocati sunt, id est, Principales, qui præcipue Xenodochiorum et Diaconiarum ministri erant : qui ad certas Diaconias erant
incardinati.
Hic titulos in urbe Roma divisit Presbyteris, et septem Diaconos constituit,qui custodirent Episcopum prædicantem propter stylum veritatis.
Diaconorum Regionarioruminstitutio.
Observandum est, septem esse Regiones Ecclesiastici Ordinis urbis Romæ, et unamquamque regionem singulos habere Diaconos Regionarios : et uniuscujusque regionis Acolyti per manum Subdiaconi Regionarii Diacono regionis suæ officii causa subduntur. Quorum Diaconorum, si quando quispiam moritur, donec loco ejus subrogetur alius, illius regionis Acolyti Archidiacono obediunt.
Diaconos Regionarios, eorumque munus, cantare Evangelium in Stationibus. Horum Diaconiæ ibidem describuntur.
testesesse possent eorum, quæ ab ipso dicebantur ad populum, ut, si opus esset, eadem declararent iis, quorum intererat.
Diaconos testimoniales Syncellosvenumerandum puto Hiacinthum quemdam Alexandri III. PP.
Diaconem, de quo flt mentio in Fragmento de Rebus Ludovici VII. Franc. Regis apud Duchesnium tom. 4. pag. 425 :
Quod ut cognovit Alexander, misit ad Ludovicum Regem legatos, scilicet Bernardum Portuensem Episcopum et Hiacinthum Diaconem suum, qui Regis iram lenirent et familiare colloquium inirent.