About
Menu

discernere

discernere [CL] 1 to divide, separate. b to distinguish (by forming or marking difference). c (her.) to blazon. materiam mundi discernens ordine recto Aldh. VirgV 742; insula ‥ non magno ab ea [sc. Brittania] freto discreta Bede HE III 3; GlH D 567 (v. discerpere a); discriminalia, unde ~untur crines de auro, vel argento vel aere Gl. Leid. 13. 7; ypodiastile ‥ male coherentia descernit et separat per notam que est quasi pars dextra circuli Bacon CSPhil. 517; to departe, ‥ dirimere ‥, †disternere [l. discernere], discriminare, distingere, distinguere ‥ CathA.  b 680 ut sacerdotes Veteris et Novi Testamenti in tonsura et habitu ~erentur Aldh. Ep. 4; tempus ‥ invisibilia ~ens Id. PR 140; tribus graduum ordinibus quibus credentium multitudo ~itur Id. VirgP 19; J. Sal. Met. 883B (v. 1 discretio 2a); Balsh. AD rec. 2 166 (v. coaptatio c); S. Trinitas ‥ secundum personales proprietates est discreta Bart. Angl. I 2; cum diccionis accentus ~atur per sillabam finalem Ps.-Gros. Gram. 33.  c qui portat arma inbatellata sic Gallice debet ~i, ut hic in scuto: il port d’ore et sable enbatelle Bad. Aur. 128; in armis ~endis est semper incipiendum a cono, si conus fuerit unius coloris Upton 210. 2 (p. ppl. discretus) discrete, distinct, discontinuous; b (w. ref. to sound); c (math.); d (log.). e (as sb. n.) discontinuous entity. f distinguished, outstanding. triquadrum discreto limite mundum Aldh. VirgV 1040; quanquam sacramentorum genere ~o, sicut una eademque fide, Pascha celebrare possemus (Ceolfrith) Bede HE V 21 p. 337; c745 [liber] clare ~is et absolutis litteris scriptus Bonif. Ep. 63; 9‥ ~as, todælede WW; ~e sunt servitutes ductus aque et haustus Bracton 233; Ib. 9 (v. accessio 2a); s1300 pecierunt ut ‥ afforestaciones, quibus plebs angariebatur, ‥ fierent ~e Flor. Hist. III 108 (cf. ib. app. 303 s. v. deafforestatio).  b cithara ‥ melodiam acutissima simul ac ~issima modulatione personuit Osb. V. Dunst. 10; oratio ‥ est vox composita ex dictionibus, que est ~a quia dictiones ~e sunt, et dictiones componuntur ex sillabis ~is, et sillaba ex litteris Bacon III 155; in sono est multiplex motus: unus continuus, a continuitate parcium motarum et movencium sibi continuas; alter motus ~us, a numero redicionum parcium violencia motarum et expulsarum a sua naturali continuitate ad ipsam Ps.-Gros. Gram. 26; summa ‥ super musicam continuam et ~am Hauboys 403 tit..  c Bart. Angl. XIX 123 (v. continere 3e); [astrologia speculativa] speculatur quantitates omnium que sunt in celestibus et omnia que ad quantitatem reducuntur, tam ~am quam continuam quantitatem Bacon Maj. I 109; Kilwardby OS 207 (v. continuus 3).  d universalia et res dicuntur esse et plerumque simpliciter esse; sed non ob hoc aut moles corporum aut subtilitas spirituum aut singularium ~a essentia in eis attendenda est J. Sal. Met. 879A (cf. ib. 884B: quantumlibet conformia sint opera Dei, omnia singularia sunt vicissimque ~a); [suppositio] est ‥ quedam ~a, que fit per terminum ~um, ut ‘Socrates currit’ (Shirwood) GLA III 18 (cf. (v. communis 2c)); terminus ~us est triplex. unus qui significat unam solam rem, ita quod sue significacioni repugnat significare quamlibet diversarum rerum sine nova imposicione vel demonstracione. alio modo dicitur terminus ~us qui supponit vel significat quamlibet diversarum rerum quibus illa res singularis est eadem, verbi gracia ‘hec essencia divina’. tercio modo dicitur terminus ~us ut iste terminus ‘Sequana’, quia nunc significat aquam que nunc est et postea significabit aquam que postea erit ‥, tamen iste aque habent vel habuerunt vel habebunt aliquam unionem ad invicem propter continuam successionem (Duns Quaest. Anal. Pri.) Ib. 289B.  e non dicimus spatium et motum ‥ componi ex continuo et ~o; ergo nec tempus in proposito Bacon III 155.  f hominis persona erat decentissima, ~ae proceritatis, capillis et barba canitie insignis lactea V. Ed. Conf. 40 (cf. W. Malm. GR II 220); s1350 ad novum Francie regem Johannem, utique statura magnum et ~um Avesb. 121b. 3 to distinguish (by perceiving or drawing difference), discern, discriminate; b (w. ab); c (absol., incl. use of inf. as sb.); d (intr. w. inter); e (w. indir. qu. or quod). cum ‥ fletum hominum et risum daemoniorum clare ~ere nequirem Bede HE V 12; cum tam innumerabilia bona sint, quorum diversitatem et sensibus corporeis experimur et ratione mentis ~imus Anselm (Mon. 1) I 14; Balsh. AD rec. 2 126 (v. differentia 3); Itin. Ric. I 24 (v. complangere b); in prima [cellula cerebri] forma a sensibus apprehensa in phantasia sive ymaginatione recolligitur; deinde ad mediam transmissa ~itur; tandem post judicium rationis ad ventriculum puppis transmittitur et memorie commendatur Bart. Angl. V 3; formas ‥ in materia ‥ intellectus ~it Kilwardby OS 201.  b Ambrosius, ~ens sacramentum Christianorum a sacramento Judeorum, ‥ ait ‥ Lanfr. Corp. & Sang. 430D; non est aliud esse rationalem quam posse ~ere ‥ verum a non vero ‥, magis bonum a minus bono Anselm (Mon. 68) I 78; W. Newb. HA I 3 (v. cervicida); Gir. TH I 17 (v. differentia 1a); Gilb. II 76 (v. discretio 2a); dicit illam stellam †dissertam ab aliis fuisse in splendore ita ‥ quod lux diei lucem ejus non impediret Eul. Hist. I 72.  c c597 sancti mysterii gratia ‥ viventibus atque ~entibus cum magna discretione providenda est (Lit. Papae) Bede HE I 27 p. 54; vivit et vegetatur animal, sentit et movetur, ~it et intelligit Alf. Angl. Cor 1. 2; homo ‥ in se totius mundi representat imaginem, habens esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, ~ere cum angelis Gerv. Tilb. I 1.  d sufficienter inter duas veritates orationis discrevisti Anselm (Ver. 2) I 179; Adel. QN 13 (v. discretivus 2); quantum ad secundum actum, qui est ~ere inter delectabile et tristabile, est gustus de bene esse Bacon XI 186.  e si ‥ intellectus non posset ~ere que materia habet simul, esset mendacium Kilwardby OS 200; mortis ‥ lima / ‥ / ‥ / quem obtruncet non discernit Walt. Wimb. Van. 138; Wycl. Ver. I 368 (v. conjugare 1b). 4 (p. ppl. discretus s. act.; cf. 1 discretio 5), possessing discernment or discretion, discerning, discreet, prudent: a (of quality or act); b (of person); c (as qualification for office). d (as sb. m.) provincial official in Franciscan order. a † c625 qua mentis deceptione eos deos ‥ colentes sequimini judicio ~o repperire non possumus (Lit. Papae) Bede HE II 8; 788 (12c) in ~o Dei judicio Ch. Roff. 12; invento utili et ~o consilio Asser Alf. 104; c1074 de magnitudinis vestrae ‥ circa omne hominum genus ~issima aequitate Lanfr. Ep. 38 (10); quatinus [aurifex] aptam formam ex lammina formet, nunc earn suo instrumento leniter premit et percutit, nunc ~o levamine lenius levat et format Eadmer V. Anselmi I 22.  b erat rex ille in exequendis judiciis, sicut in ceteris aliis omnibus rebus, ~issimus indagator Asser Alf. 106; ~us, i. modestus, gesceadwis GlH D 655; 1044 (12c) rex regum ‥ suae creationis ~issimus dispositor CD 775; erat ‥ in loquendo ~us Eadmer V. Osw. 5; virum ~um ‥ seque suosque tam magnis ‥ exponere periculis non debere Gir. RG I 5; ita quod infra breve tempus, tum librorum inspectione, tum causarum exercitio, judex ~us haberetur Brakelond 129v; 1265 quoniam Midensis ecclesia ~os consuevit habere prelatos, visitacio omnium ecclesiarum parochialium dicte dyocesis relinquetur ‥ discrecioni episcopi Reg. S. Thom. Dublin 81; in ambiguis ‥ causis decidendis ‥ decretissimus legislator J. Lond. Commend. Ed. I 6; ~orum interest predicare, simplicium vero per auditum sacri eloquii ‥ se cibare R. Bury Phil. 6. 95; s1355 ad locum ‥ per ~os in armis ‥ milites ‥ eligendum Avesb. 126b.  c 1203 vic. apponat sex legales homines de villa S. Botulfi qui ~i sint et qui rei veritatem sciant CurR II 222 (cf. ib. 265n 3); c1215 (v. custodia 4d); 1293 assumptis tecum uno vel duobus de discrescioribus universitatis (CoramR) MunCOx 292; 1346 mandamus quod aliquem ~um hominem ‥ ad sumptus et expensas ‥ tam pro prisonibus ‥ quam pro ductoribus eorundem ‥ solvend’ ‥ deputetis RScot 676a; 1401 legavit ‥ tenementa sua ‥ per rectorem ‥ et tres ~issimos parochianos ‥ ad disponend’ pecuniam ‥ in ‥ usibus pietatis FormA 406; 1549 ut hujusmodi elemosinarum dispensatio viris fidelibus et ~is ac honestis committatur Conc. Scot. II 114.  d 1451 ego, talis vicarius vel custos seu ~us talis vel talis provincie (Abbr. Stat.) Mon. Francisc. II 107 (cf. ib.: in eleccione vocem habeant vicarii provinciales et custodes, ubi habentur, et ~i ~orum). 5 (infl. by decernere) to decide; b (w. acc. & inf. or compl.); c (w. indir. qu.). a690 aequa veritatis censura trutinante ~am Aldh. Ep. 5; ibat ad judicium, praetor quod maximus omni / egredienti animae discernit sedibus altis Æthelwulf Abb. 338; quid nunc tibi placet? quid vis? quid ~is? Ailr. Ed. Conf. 781b.  b quicquid discreveris faciendum Bacon V 57; s896 Stephanus papa Formosum papam defunctum persequebatur inique, omnes ordinaciones ejus irritas ~endo Ockham Dial. 475; 13‥ panis [sic] extra Lond’ factus et in civitate Lond’ ad vendendum deportatus ~imus esse adulterinum (Halimot. Pistorum) MGL I 358; 1431 si contrarium quoquomodo attemptetur, ipsam dispensacionem vigorem ~imus non habere StatOx 238.  c in furia non ~itur quid sit faciendum Trevet Troades 23; s1324 donec rex ~eret quando ‥ responderet (v. 2 deliberare 3a).

Saved

Recent