discepto
discepto, to decide, determine, judge, arbitrate, sit as umpire
- Jurid. t. t. (lit., to seize hold of and separate; hence, to stop the dispute), to decide, determine, judge a controversy, = dijudicare (cf.: dissero, disputo; good prose, but rare): res juste sapienterque, Cic. Mil. 9: hanc causam si in foro dicerem eodem audiente et disceptante te, id. Deiot. 2, 6; cf.: ipso exercitu disceptante, Liv. 5, 4: jus dicebat disceptabatque controversias, id. 41, 20; cf.: controversias inter se jure ac judicio, aut ... bello, id. 38, 38 fin.: inter populum Carthaginiensem et regem in re praesenti, id. 34, 62 fin.: inter amicos, Plin. Ep. 7, 15, 2. al.: FETIALES BELLA DISCEPTANTO, i. e. to decide between peace and war, Cic. Leg. 2, 9.—*
- B Beyond the judic. sphere: cum Academici eorum controversias disceptarent, Cic. Tusc. 4, 3, 6.—Far more freq.,.
- II Transf., of the parties themselves: to debate, dispute, discuss, strive.
- α With de: de controversiis jure apud se potius, quam inter se armis disceptare, Caes. B. G. 3, 107 fin.; cf.: de controversiis suis jure potius quam bello, Sall. J. 21 fin.; and see under β: non de aliquo crimine sed de publico jure, Cic. Balb. 28, 64; cf.: de foederum jure verbis, Liv. 21, 19: de jure vectigalium, id. 34, 62: de cunctis negotiis inter se, Sall. J. 11, 2 al.—Ellipt.: damni (i. e. de actione damni) disceptare, Dig. 48, 19, 28, § 12.—Pass. impers.: quanto periculo de jure publico disceptaretur armis, Cic. Fam. 4, 14, 2; 6, 1, 5: quorum de re, id. de Or. 2, 43, 183: de omnibus condicionibus, Caes. B. C. 1, 24 fin.: de agro cum regis legatis, Liv. 34, 62 al.—With ob: ob rem pecuniariam cum aliquo, Tac. A. 6, 5.—With ad: ad aliquem, Liv. 8, 23.—
- β Absol.: erat non jure, non legibus, non disceptando decertandum, Cic. Planc. 36; so, cum palaestritis aequo jure, id. Verr. 2, 2, 15; cf.: jure potius quam bellum gerere, Hirt. B. G. 8, 55 fin.: armis, Tac. A. 2, 65.—Pass. impers.: ut coram imperatore, sicut inter Marcellum Siculosque disceptatum fuerat, disceptaretur, Liv. 26, 33; cf. id. 38, 35.— Abl. absol.: multum invicem disceptato, Tac. A. 15, 14.—*
- B With inanimate subjects: in uno proelio omnis fortuna rei publicae disceptat, depends upon, is at stake, Cic. Fam. 10, 10.
- 1. discussiëren, debatteren, strijden, beraadslagen [de iure]; ➤ multum invicem disceptato na lange onderlinge besprekingen; de controversiis suis iure potius quam bello ~; Tarracone disceptant populi LXII (Plin. Mai.) handelen hun juridische aangelegenheden af; — onpers. pass. quanto periculo de iure publico armis disceptaretur (Cic.);
- 2. beslissen, beslechten [controversias; inter amicos]; ➤ abs.: in uno proelio omnis fortuna rei publicae disceptatur (Cic.).
爭論。審撕。 In uno praelio omnis reipublicae fortuna disceptat 國家之造化全賴此一戰。
Suggest a Translation
See an image
- dis- + capto, to decide, determine, judge, arbitrate, sit as umpire: haec iuste: causam in foro dicere disceptante te: exercitu disceptante, L.: inter populum et regem in re praesenti, L.: eorum controversias: eos ad disceptandum ad amicos vocare, for arbitration, L.—To debate, dispute, discuss, strive: erat non disceptando decertandum: cum palaestritis aequo iure: de controversiis iure apud se potius quam inter se armis, Cs.: de foederum iure verbis, L.: de iure publico armis: si coram de condicionibus disceptetur, Cs.: ut coram imperatore disceptaretur, L.—Fig., to be at stake: in uno proelio omnis fortuna rei p. disceptat.
-
…eius sororem Cleopatram exercitus, quos haberent, dimittere et de controversiis iure apud se potius quam inter se armis disceptare. Erat in procuratione regni propter aetatem pueri nutricius eius, eunuchus nomine Pothinus. is primum inter suos queri…
Julius Caesar, Civil War
-
…; quae autem in nostra potestate sint, ab iis fatum abesse. .. . Hoc modo hanc causam disceptari oportet, non ab atomis errantibus et de via declinantibus petere praesidium. Declinat, inquit, atomus. Primum…
M. Tullius Cicero, De Fato
-
…ea continentia vocentur, quasi firmamenta defensionis, quibus sublatis defensio nulla sit. Sed quoniam lege firmius in controversiis disceptandis esse nihil debet, danda est opera ut legem adiutricem et testem adhibeamus. In qua re alii quasi status…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…trium rerum gratia ut amice, ut intellegenter, ut attente audiamur. Quorum primus locus est in personis nostris disceptatorum adversariorum ; e quibus initia benevolentiae conciliandae comparantur aut meritis nostris aut dignitate aut aliquo genere virtutis et maxime liberalitatis…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…, ut iam ad foedus veniam, quod ad causam nihil pertinet de civitatis enim iure, non de foederibus disceptamus, quid est quam ob rem civi Gaditano in hanc civitatem venire non liceat equidem longe secus sentio. nam…
Cicero, pro Balbo
-
…sit, numeretur, idem dicetur ab illis, modo quos nominavi. mihi autem aequius videbatur Zenonem cum Polemone disceptantem, a quo quae essent principia naturae acceperat, a communibus initiis progredientem videre ubi primum insisteret et unde causa…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…non communi oratorum facultate posse. Tum ille non sum inquit nescius, Scaevola, ista inter Graecos dici et disceptari solere ; audivi enim summos homines, cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas, florente Academia, ut temporibus illis…
Cicero, de Oratore
-
…studentibus atque incitatis uti me, Laterensis, potuisse confiteor, sed erat non iure, non legibus, non disceptando decertandum nam profecto, praesertim tam bona in causa, numquam, quo ceteri saepe abundarunt, id mihi ipsi…
Cicero, pro Plancio
-
…modum ea res ageretur, vidimus. nam sic fac existimes, post has miserias, id est postquam armis disceptari coeptum sit de iure publico, nihil esse actum aliud cum dignitate. nam et ipse Caesar accusata acerbitate Maricelli…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…et quasi concursu quaestio quaedam exoritur, quam disceptationem voco ; in qua quid veniat in iudicium et de quo disceptetur quaeri solet. Nam prima adversariorum contentio diffusam habet quaestionem, ut in coniectura Ceperitne pecunias Decius ; in definitione…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria