dividere

dividere [CL] 1 to cut or break in pieces, cut through. b (w. contra se) to disrupt (cf.Luke xi 17). c (pr. ppl. as sb.) app. diviner practising a form of sortilege. macellarius in macello carnes ~it Gl. Leid. 45. 19; 9‥ fressa, i. molita, fracta, divisa, gegrunden GlH F 718; gallina ‥ membratim divisa Neckam Ut. 102; aratro terram ~ente Bacon Maj. II 209; potencia motiva in manu potest uti cultello ‥ ad ~endum ‥ corpus Duns Ord. III 296.  b si universitas mortalium habendo plures principes nequaquam uni subjectos fuerit per discordiam contra se divisa, desolacionem incurret Ockham Dial. 873.  c sortilegi sunt qui sub nomine ficte religionis superstitiosa quadam observatione rerum pollicentur eventus, quod genus sortes apostolorum et prophetarum et dividentium J. Sal. Pol. 409A. 2 (p. ppl. divisus): a designating verse in which division into words coincides w. that into metrical feet. b (w. cantus) prick-song. c (bot.) segmented. a quis est ~us versus? qui in scandendo partes orationis separatas habet, id est ut, quot pedes habet, tot et orationis [partes habeat], ut puta: ‘dic mihi, Clio, quisnam primus fingere versus’ Aldh. Met. 10 p. 93; ~a, scansio MS Camb. UL Gg. 5. 35 f. 419.  b 1519 (v. 2 cantus 2b).  c gyth ‥ viridem habet stipitem ‥ foliis circumdatum, in extremitate ~um [v. l. divisiones habens] Alph. 2. 3 (gdv. as sb. f., sc. charta) indenture (written in duplicate and divided). 1297 facta fuit hec ~enda inter ‥ Johannem ‥ et Humfridum ‥ super diversis arreragiis vadiorum RGasc III p. cliv; 1300 in cujus rei testimonium huic ~ende predicti Robertus et Rogerus sigilla sua alternatim apposuerunt LTR Mem 72 r. 30 sched.; 1301 prout continetur in quadam ~enda inter ipsum regem et cancellarium facta et cujus una pars penes cancellarium remanet RParl I 145a; 1327 de lanis diversorum annotatis in quadam ~enda facta de lanis ‥ inter R. de Sandwico ‥ ex una parte et Johannem A. KR Mem 81 r. 165. 4 to divide (into parts); b (math., incl. pr. ppl. and gdv. as sbs. m., sc. factor and dividend); c (w. ref. to books). d (w. talliam) to divide (sum specified in) tally so as to cover separate payments (cf.Arch. LXXIV 300–2). e to split into smaller groups. ex intervallo, i. e. diviso tempore GlC E 511; scande, ~e verba vel versum Ib. S 208; omnem quam possederat substantiam in tres divisit portiones Bede HE V 12 p. 304; 8‥ ~unt, todeleð WW; haec terra nunquam per hidas divisa fuit DB I 77; s1159 rex illud cantref secundum ei [Reso] in diversis baronum terris divisum dedit Ann. Cambr. 47; 1311 oportet quod ‥ subboscus ~atur in xij partibus ad prostrandum Cust. Battle 138.  b 796 si septem in duo ~eris [sic], id est in iij et in iiij Alcuin Ep. 113; in simplici ‥ divisione divisuro posito caractere ‥ Thurkill Abac. 60; ponatur talis numerus super primam ~entis qui per ultimam ejusdem demat ultimam vel ultimas ~endi Adel. Alch. 1 p. 20; [numerum] pariter imparem intelligens qui primo loco quidem in equa ~itur, ~entia vero mox indivisibilia reperiuntur Id. ED 24; si radicem numeri novenarii in [v. l.per] radicem quaternarii ~ere volueris Rob. Angl. (I) Alg. 100; errare ‥ videtur naturalis ponens lineam ~i posse in infinitum Kilwardby OS 181; potest magnitudo ~i secundum unumquodque signum; non tamen possibile est quod stet ejus divisio nec ad puncta nec ad corpora indivisibilia; immo ipsa ~itur in semper divisibilia, et possibilitas signandi quodlibet signum in linea et ~endi eam secundum unumquodque signum non potest reduci ad actum eciam a divisore infinite potencie Siccav. PN 100.  c Gosc. Mir. Iv. lxv (v. distinctio 2a); ~itur istud opusculum in v libellis Eul. Hist. proem. I 3.  d 1253 quod tallie quas ‥ habet de solucione inde facta ad Scaccarium nostrum secundum consuetudinem ejusdem Scaccarii ~antur et ‥ coexcaetoribus suis super compotum eorum ‥ allocentur Pat 64 m. 12; 1284 camerarii non faciant de cetero vicecomitibus seu aliis quibuscumque ballivis tallias ~endas, nisi receptis prius ab eis particulis summas et occasiones debitorum et nomina ea solvencium continentibus, in quas quidem particulas velint hujusmodi ~endas partiri, quibus sub sigillis eorum receptis non licet eas in alias particulas aliquatenus immutare (Rhuddlan) StRealm I 70.  e in tribus cohortibus praefati regis [Ælfredi] satellites ‥ ~ebantur Asser Alf. 100; Gallorum nobilitas ‥ diviserunt se in tres turmas G. Hen. V 13. 5 to divide (notionally), analyse, classify (incl. pr. ppl. as sb. n., sc. category); b (refl.). ~untur haec in iiij, sc. in tonos, in tempora, in respirationes, in passiones Aldh. PR 141; dubitabilium genera rursum aliter ~emus Balsh. AD 57; J. Blund An. 252 (v. componere 2a); oportet habere artem componendi terminos et ~endi Kilwardby OS 517; Ib. 195 (v. divisibilis 1a); quando ens ~itur per opposita, alterum ~encium est perfeccionis in ente, alterum imperfeccionis Duns Ord. II 271; usus sic dictus ~i potest in nudum usum et in usumfructum Ockham Pol. I 301 (cf. ib. II 674: iste modus [dicendi] in multis ~itur); Wycl. Quaest. Log. 293 (v. divisibilitas).  b summam naturam ‥, quae nec in plures substantias ~it se nec cum alia aliqua ‥ se colligit Anselm (Mon. 27) I 45. 6 to separate, detach; b (refl.). c to estrange. d to separate in thought, regard as distinct. e (w. contra or versus) to distinguish (from). cum ‥ primi tres pedes concatenati inter se a reliquis tribus sequentibus divisi separatique sunt Aldh. Met. 10 p. 93; eas [reliquias] singulis imponendo buxis pannis partim ~ens sigillo suo signavit V. Greg. p. 95; hostis antiquus adhuc longe divisus ‥ transfigitur providentia Simil. Anselmi app. 193 p. 102; super utraque littora maris quod Lodoneiam ~it et Scotiam Turgot Marg. 9; unum [maris brachium] Galliam ~it et Britanniam Gir. TH I 2.  mors fratres dividit Walt. Wimb. Sim. 66.  b s1175 Galwidienses, se a regno Scocie ~entes, contiguas sibi terras inquietaverunt Fordun Cont. VIII 25.  c divisi ab invicem sunt mater et filius Eadmer HN 17; H. Los. Ep. 10 (v. condescendere 2a).  d nec hominem ~imus a deitate, sed unum et eundem dogmatizamus Alcuin Dogm. (Dogm.) 94C.  e ex divisione probabili potest vulgus ~i in oppositum versus sapientes Bacon NM 543 (cf. (v. conceptio 3a)); alio modo [logica] est sciencia racionalis et sic est una trivialis sciencia divisa contra grammaticam et rhetoricam Kilwardby OS 492; usus juris non ~itur contra jus utendi, cum usus juris sit jus utendi rebus alienis Ockham Pol. II 515. 7 a (refl.) to march together, form a boundary. b (trans.) to impose or form a boundary within or between. c (intr. w. inter) to form a boundary (between). d to make a division (between). e to discriminate (between). a c1250 sic sequendo dictum divisum forreste et mete de R. se ~unt usque ad W. (Ch. Lanc.) OED s. v. pike sb. 2 (v. 8a infra).  b quis ‥ terminos ‥ sicut ‥ Finees ‥ et Jesus sagaciter divisere ostendit?  Gildas EB 70; cujus virgae medietas est regis, sicut via eam ~it DB I 249; Bracton 180 (v. 8a infra).  c 1241 usque ad viam Flandrensem, que ~it inter terram monachorum et terram Madoci B. CurR XVI 1846; 14‥ juxta viam que ~it inter parochiam S. Egydii [London’] et S. Andree Mon. Francisc. I 511.  d o quam grandi distantia divisit Deus inter lucem et tenebras [cf. Gen. i4] Bede HE V 14; 1268 quando peccata nostra ~unt inter nos et Deum nostrum Conc. Syn. 781.  e nares eis [angelis] pictores attribuunt ‥, quia vitia velud fetida refugiunt sed virtutes ‥ diligunt et inter munda et immunda ‥ sagacissime ‥ ~unt et distingunt Bart. Angl. II 3. 8 (p. ppl. divisus as sb. f. or n.) boundary. b boundary-strip, free-board, balk. c (pl.) marches, march-lands. d quarter, ward (of city). e boundary-mark. f (leg.) court held at boundary; v. et. divisio 6c. 926 (13c) secuntur ~ae et metae hujus terrae Ch. Burton 3; †1087 do ‥ villam de H‥. cum ‥ omnibus rectis ~is ejus Hist. Durh. app. p. xxi (= Regesta 286); si [murdrum] in ~is accidat, utrimque pertranseat (Leg. Hen. 91. 4) GAS 607; 1144 dedisse ‥ terram de D. per terminos et rectas ~as suas E. Ch. Scot. 141; quod juste et sine dilatione facias rationabiles ~as inter terram R‥. et terram A. (Breve) Glanv. IX 14; a1195 (v. crux 7d); 1198 de placito perambulationis et ~arum CurR I 51; 1235 (v. 2 bunda 1a); 1246 cresta fossati est ~a inter eos, eo quod ea cresta erecta fuit super antiquam ~am SelPlMan 9; c1250 ~um (v. 7a supra); multiplex poterit esse ~a inter vicinos, que dividit dominia et distinguit fines agrorum Bracton 180b (v. 7b supra); 1268 memorandum de ~is montanis de K. inter abbatem ‥ et dominum R. Reg. S. Thom. Dublin 2; 1298 tenent ‥ terram de Stelden per certas suas [MonA VI 183a: per †cartas ~as] ~as Hexham II 113; 1380 duo maneria sunt ita contigua quod plures vie et semite a toto tempore supradicto extiterunt mete et ~e inter maneria predicta G. S. Alb. III 263.  b a1121 ut faciat ibi rectum monachis Winton’ de terra quam preoccupat super eos et ~am (Ch. Wint.) EHR XXXV 393; 1240 levavit quoddam fossatum circa bercariam suam in terra sua, ita quod extra fossatum illud et terram Radulfi restat adhuc quedam devisa JustIt 3 r. 5; 1246 J. B. in misericordia quia preocupavit super ~am juxta terram suam SelPlMan 12; c1250 [quod habeant] liberam ~am [ij pedum extra dictum] fossatum Cart. Harrold 30; 1269 (v. amputare 2c); 1306 (v. caput 14h); 1344 duo crofta mea ‥ cum sepibus, fossatis, ~is, vivariis, fraunburd ad utrumque croftum spectantibus Doc. Coll. Wint. (A. Chacedeu, Cranfield) ; 1549 sursum reddidit ‥ dim. acram terre jacentem apud Blackmyle furlong inter duas ~as vocatas balks (CourtR) Kingsthorpiana 30.  c 1180 concessimus ad invicem quod de ‥ omnibus ‥ rebus quas modo habemus alter adversus alterum nihil amodo petet ‥ exceptis minutis feodis et ~is terrarum nostrarum de Berri (Tractatus) Foed. I 53b.  d 1157 quod ‥ omnes homines ‥ qui infra iiij ~as civitatis manent et mercatum deducunt sint ad gildas (Lincoln) BBC 108 (cf. ib.: c1160 infra iiij ~as que pertinent civitati Line’).  e 1195 de Cecilia de V., v s. pro ~a eruta RScacNorm I 244 (cf. ib. 189: de Gervasio E., v s. pro devis[a] eradicat[a]).  f si quis latronem ‥ ceperit ‥, dabit x s. de hen[g]wite et ad primam ~am [OF: a la primere devise] faciet de eo justiciam (Leis Will.) GAS 497; omnis causa terminatur vel hundreto vel comitatu vel halimoto socam habentium vel dominorum curiis vel ~is parium (Leg. Hen. 9. 4) Ib. 555; si inter compares vicinos utrimque sint querele, conveniant ad ~as terrarum suarum et qui prior querimoniam fecerit prior reatum habeat (Ib. 57. 1) Ib. 576 (cf. ib. 57. 8: in ~is vel [m]erchimotis). 9 a to share, apportion, distribute. b to devise, bequeath; v. et. divisare 2a,cf. dimittere 7b. c (p. ppl. divisus as sb. f. or n.) ‘devise’, grant, bequest. a dividimus mundum communi lege quadratum Aldh. Aen. 79 (Sol et Luna) 7; discum confringi et eisdem [pauperibus] ~i praecepit Bede HE III 6 (cf. ib. IV 12: subreguli regnum ‥ divisum inter se tenuerunt); statuunt inter se ~ere victores alienigenae insulam Abbo Edm. 1 (cf. ib. 7: ut cum eo ‥ paternas divitias ‥ ~as); praebendae ‥ modo sunt divisae per singulos per episcopum DB I 1v; DB II 107 (v. communis 1b); 1100 uxor sua sive liberi ‥ eam [pecuniam] pro anima ejus ~ant, sicut eis melius visum fuerit (Ch. Hen. I) GAS 522; si ceorli habeant herbagium in communi vel aliam compascualem vel divisam [v. l. divisionis] terram [AS: gamænne oððe ȝedálland] (Quad.) GAS 107; inter puellas drachmam sic ~o ut unicuique earum equalis particula rei contingat Rob. Angl. (I) Alg. 118; Gros. Ep. 6 (v. comparticeps); actiones, sicut negotiorum gestorum, tutele, communi ~undo [cf. Cic. Fam. 7. 12. 2 etc.] Bracton 100b; 1281 postea devidebatur baronia ‥ inter v sorores PQW 426a; 1417 (v. dublettus 1a); 1588 tenementa ‥ devisa (v. divisabilis).  b si quis morte praeventus non divisisset quae sua erant, rex habebit omnem ejus pecuniam DB I 179; c1190 quam terram nobis divisit A. filius S. AncD A 2441; c1205 testamentum ij acrarum terre ‥, quas pater meus divisit eis Ib. A 2557.  c quidam ‥ frater singulis annis xxx s‥. ad opus matris sue ‥ solebat accipere. huic quadam vice solidi v de illis—nam ~e per temporum vices conferebantur—ex precepto ejus dati sunt Eadmer HN 17; c1162 fuerunt ad ~am comitis R. et audierunt quod ‥ comes ‥ dedit ‥ abbatie ‥ xx solidatas terre FormA 2; 1170 debet lx m. de catallis Reginaldi, qui obiit in domum suam sine ~a Pipe 46; 1176 heredes ‥ catalla sua habeant, unde faciant ~am defuncti (Assisa Clar.) G. Hen. II I 109; s1181 tota ~a quam ipse [archiepiscopus Ebor’] fecerat per preceptum regis ad nichilum redacta est; dicebat enim rex quod ‥ archiepiscopus judicium fecerat quod ‥ non liceret alicui viro ecclesiastico ~am facere nisi prius quam egrotare inciperet Ib. 283; c1180 precipio ‥ quod teneatis ‥ omnes ~ias et divisiones que fient Bonis Hominibus Grandimontis de B. et inde non disturbetis eos ‥ sed easdem ~ias et divisiones absque vexatione ‥ habere faciatis Act. Hen. II II 252; 1182 feci ~am meam de quadam parte pecunie mee in hunc modum (Test. Hen. II) FormA 422; quod juste et sine dilatione facias stare rationabilem ~am N., sicut rationabiliter monstrari poterit quod eam fecerit et quod ipsa stare debeat Glanv. VII 7; 1215 si aliquis ‥ burgensium moriatur et ~am suam fecerit de rebus suis (Eynsham) BBC 74; 1588 aliquod ‥ ~um (v. divisare 2a). 10 to devise, arrange, design; v. et. divisare 2b. b (p. ppl. as sb. f.) device, badge. 1182 constituta est pax et concordia ‥ et ‥ in manum cepi ad efficiendum ut secundum quod divisa est procedat (Lit. Regis) Gir. PI II 16; quando dividimus serena per oscula pacem,/ exoramus ut hanc possimus habere tenacem Garl. Myst. Eccl. (versio B) p. 151; 1255 fieri facias quoddam novum stabulum ‥, prout vobis divisimus Liberate 31 m. 6.  b [cives] omnes juxta eorum artificia certas habuerunt divisas culciores, que unumquodque artificium notabiliter ab alio distinguebant G. Hen. V 15; 1440 quem [nuncium vestrum] ‥ non parum recommendatum habuimus atque devisa seu liberata nostra de collera facimus insigniri (Lit. Regis ad Papam) Bekynton I 39.