divus
divus, divine; subst. god
divus2, a god, deity, divine being
- I Prop. (mostly archaic and poet.). As an adj. very rarely: res divas edicit, Naev. ap. Non. 197, 15; so, diva caro, Prud. Psych. 76: DIUM fulgur appellabant diurnum, quod putabant Jovis, ut nocturnum Summani, Paul. ex Fest. p. 75, 14 Müll.—Far more freq.,
- B Subst.: dīvus (dīus), i, m., and dīva (dia), ae, f., a god, a goddess, a deity.
- α Form dīvus: si divus, si diva, esset, etc., a precatory formula in Liv. 7, 26; cf. ib. 29, 27; 8, 9: is divus (sc. Apollo) exstinguet perduelles vestros, Carm. Marcii, ib. 25, 12; cf.: dive, quem proles Niobea, etc., Hor. C. 4, 6, 1: mortalin' decuit violari vulnere divum? Verg. A. 12, 797: utinam me divi adaxint ad suspendium, Plaut. Aul. 1, 1, 11 (50): divi, Lucr. 6, 387; Verg. A. 3, 363; 12, 28; Hor. C. 4, 2, 38 al.: divos, Plaut. Mil. 3, 1, 133 (728); Cic. Leg. 2, 8; Verg. E. 1, 42; id. A. 3, 222; Hor. C. 2, 8, 11; id. S. 2, 3, 176 et saep.: divumque hominumque pater, rex, Enn. ap. Varr. L. L. 5, § 65 Müll.; Verg. A. 1, 65; 2, 648; 10, 2 et saep.: divom atque hominum clamat fidem, Plaut. Aul. 2, 4, 20 (299); cf.: pro divum fidem, Ter. Ad. 746; more rarely, divorum, Verg. A. 7, 211: (munera) digna diva venustissima Venere, Plaut. Poen. 5, 4, 4 (1177): Turni sic est affata sororem Diva deam, i. e. Juno, Verg. A. 12, 139; cf. id. ib. 1, 447; 482: Diva Bona for Bona Dea, Ov. F. 5, 148: divos scelerare parentes, the family gods = θεοὶ πατρῷοι, Cat. 64, 404.—
- β Form dīus: Dii Indigetes Diique Manes, a precatory formula in Liv. 8, 9: Dia Dearum, Enn. ap. Fest. p. 301 Müll. (Ann. v. 22, ed. Vahl.); cf.: DEA DIA, i. e. Ceres, Inscr. Orell. 961 and 1499: Venus pulcherrima dium, Enn. ap. Prob. ap. Verg. E. 6, 31.—
- II Transf.
- A Godlike, divine, an epithet applied to any thing deified or of extraordinary excellence or distinction: urbi Romae divae, Liv. 43, 6; cf. sarcastically: est ergo flamen, ut Jovi, etc., sic divo Julio M. Antonius, Cic. Phil. 2, 43: Romule die, Enn. ap. Cic. Rep. 1, 41, 64 (Ann. v. 115, ed. Vahl.): Ilia dia nepos, id. ap. Fest. p. 286, 16 Müll. (Ann. v. 56, ed. Vahl.): dia Camilla, Verg. A. 11, 657: dias in luminis oras, Lucr. 1, 22; so, Voluptas, id. 2, 172: otia, id. 5, 1389: profundum (cf. ἅλς δῖα), Ov. M. 4, 537: sententia Catonis, Hor. S. 1, 2, 32: poëmata, Pers. 1, 31 et saep.—After the Aug. period divus became a frequent epithet for the deceased Roman emperors in the historians, and on coins and inscriptions, Suet. Dom. 23; Liv. Epit. 137.—
- B dīvum, i, n., the sky, Varr. L. L. 5, § 65 Müll.—Esp. freq., sub divo, like sub Jove, under the open sky, in the open air, Cic. Verr. 2, 1, 19 Zumpt N. cr.; Varr. L. L. l. l.; Cels. 1, 2; Suet. Caes. 72; Verg. G. 3, 435; Hor. C. 2, 3, 23 et saep.: sub divum rapiam, id. ib. 1, 18, 13.
stabant ad orandum mulieres ‥ sub ~o vel, si tempestas non sinebat, proxima ‥ tecta subibant
sub ~o, sub caelo puro
sub ~o,under lyfte
sub aquis indifferenter et sub ~o tria hec animalium genera spiritum trahunt
recubat monachus sub martyre, martyr vero sub ~o luciflue columne
Christus exhibet martyri suo polo radiante luminis officium
~o, deo
~i, i. dii
~i,godes
divos / presago jubet ore sequi
hic edita partu / divum pandit iter
quos immortales colis, Alexandria, divos / mors eterna tenet
~us, imperator qui post mortem quasi deus factus est
facti sunt ~i indigetes aut ‥ heroes, quos nec etiam humana sorte dignos Romanorum perfidia reputavit
~us etiam imperator dici solet, quasi divinus, eo quod in tribus diis quoque similis esse debeat, pietate sc. et patientia et beneficiorum largitione
pre ceteris piissimus ille et Christianissimus ~e recordationis rex Francorum Ludovicus
mixtura sanguinis / agne divique numinis
plebs crismate diva(v.
monachis ~e Cantuariensis ecclesie
tractum est hinc nomen quo principes virtutum titulis et vere fidei luce presignes se ~os audeant, nedum gaudeant, appellari, veteri quidem consuetudine etiam in vitio et adversus fidem catholicam obtinente
Henricj cano Septimi triumphos,/ divi principis(
non enim, cum ~us Paulus Athenienses alloqueretur, unius Dei auctoritatem probare intendit, sed mediis philosophicis ‥ deorum multitudinem improbavit
supradictus ~issimus Paulus
~o Thome Cantuariensi vota persolvens
missa ~e Virginis Marie celebrata
[coenobium ] regulae ~i Benedicti professorum
divi Petri
quis nescit ~um Stephanum?
viri [sc. Aldelmi ] tamen memoria permanet, utpote qui in ~os relatus
➳ gén. pl. divom Pl. , Ter. , Lucr. , Virg. , Hor.
- 1. goddelijk, van goddelijke natuur [parens; Ilia];
- 2. onder de goden opgenomen, vergoddelijkt (bijnaam v.d. Rom. keizers) [divus Augustus]; II. subst. ī m (gen. plur. ook divum) god.
Divus, Imperator, qui post mortem Deus habetur.
Facti sunt ergo Divi indigetes, aut, ut aliis placet, Heroes, quos nec etiam humana sorte dignos Romanorum perfidia reputavit. Tractum est hinc nomen, quo Principes virtutum titulis et veræ fidei luce præsignes se Divos audeant, nedum gaudeant appellari, veteri quidem consuetudine etiam in vitio, et adversus fidem Catholicam obtinente.Vide, quæ in hanc sententiam collegit Joannes Filesacus lib. de Idololatria politica cap. 1. pag. 9. 10. neque enim hisce licet immorari.
- DIV-, of a deity; hence, godlike, divine: Iulius, deified. creatrix, V.
- 1 divus, a god, deity, divine being: is divus (i. e. Apollo), L.: Dive, quem, etc., H.: Mortalin' decuit violari volnere divum?V.: boni divi, H.: praesentīs cognoscere divos, V.: divōm pater atque hominum rex, V.: pro divōm fidem, T.: praesens, a god among men, H.
-
…defensionem in novo consilio non statui parare ; satisfactionem ex nulla conscientia de culpa proponere decrevi, quam, me dius fidius, veram licet cognoscas. Iniuriis contumeliisque concitatus, quod fructu laboris industriaeque meae privatus statum dignitatis non obtinebam…
Sallust, Catilina
-
…quod sequimur iam rectius inde perspiciemus, et unde queat res quaeque creari et quo quaeque modo fiant opera sine divom. Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebus omne genus nasci posset, nil semine egeret. e…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…inferiora secutus. Sed tum, forte cava dum personat aequora concha, demens, et cantu vocat in certamina divos, aemulus exceptum Triton, si credere dignum est, inter saxa virum spumosa inmerserat unda. Ergo omnes magno…
Vergil, Aeneid
-
…Aeneadum genetrix, hominum divomque voluptas, alma Venus, caeli subter labentia signa quae mare navigerum, quae terras frugiferentis concelebras, per te…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…et laxas sciret dare iussus habenas. Ad quem tum Iuno supplex his vocibus usa est Aeole, namque tibi divom pater atque hominum rex et mulcere dedit fluctus et tollere vento, gens inimica mihi Tyrrhenum navigat aequor, Ilium…
Vergil, Aeneid
-
…dirigite in lucos, ubi pinguem dives opacat ramus humum. Tuque, O, dubiis ne defice rebus, diva parens. Sic effatus vestigia pressit, observans quae signa ferant, quo tendere pergant. Pascentes illae tantum prodire…
Vergil, Aeneid
-
…mi genus ab Iove summo. Talibus orabat dictis, arasque tenebat, cum sic orsa loqui vates Sate sanguine divom, Tros Anchisiade, facilis descensus Averno ; noctes atque dies patet atri ianua Ditis ; sed revocare gradum superasque…
Vergil, Aeneid
-
…rates evertitque aequora ventis, illum expirantem transfixo pectore flammas turbine corripuit scopuloque infixit acuto. Ast ego, quae divom incedo regina, Iovisque et soror et coniunx, una cum gente tot annos bella gero Et quisquam numen Iunonis…
Vergil, Aeneid
-
…capessere fas est. Tu mihi, quodcumque hoc regni, tu sceptra Iovemque concilias, tu das epulis accumbere divom, nimborumque facis tempestatumque potentem. Haec ubi dicta, cavum conversa cuspide montem impulit in latus ac venti ,…
Vergil, Aeneid
-
…tempore iniquo possumus aequo animo nec Memmi clara propago talibus in rebus communi desse saluti. omnis enim per se divum natura necessest immortali aevo summa cum pace fruatur semota ab nostris rebus seiunctaque longe ; nam privata dolore omni ,…
Lucretius, De Rerum Natura