donec
donec, as long as, while
as long as you are successful, you will have many friends
there was silence until the consul returned
- I As contemporaneous, as long as, while, during the time in which; or,
- II As in immediate succession, until, up to the time at which (synonymous with dum, I. B. and II.—in the ante-class. and post-Aug. periods freq.; four times in Cic. only in signif. II. with indic.; not in Caes.).
- I As long as, while (so perh. not till the Aug. period).
- α With indic.: neque dulces amores Sperne, puer, Donec virenti canities abest, Hor. C. 1, 9, 17: donec gratus eram tibi, etc. ... Persarum vigui rege beatior ... Donec non alia magis Arsisti, etc. ... Romanā vigui clarior Iliā, id. ib. 3, 9, 1, and 5; Ov. Tr. 1, 1, 53; Liv. 2, 49; 6, 13; Tac. A. 14, 50; id. H. 4, 12; id. Or. 8; 40 al.: donec eris felix, multos numerabis amicos, Ov. Tr. 1, 9, 5.—
- β With subj.: (elephanti) nihil sane trepidabant, donec continenti velut ponte agerentur, Liv. 21, 28 fin.; Tac. A. 1, 51: edixit ne quis militis, donec in castris esset, bona possideret, etc., Liv. 2, 24; 4, 2; 60; 21, 10; 25, 11; Tac. H. 4, 35; id. A. 15, 64 al.
- II Until, till at length (so in all periods).
- α With indic. (cf. Zumpt, Gr. § 575): ne quoquam exurgatis, donec a me erit signum datum, Plaut. Bacch. 4, 4, 106 (745): haud desinam, donec perfecero hoc, Ter. Phorm. 420; cf. ib. 590: neque tamen finis . . . fiebat, donec populus senatum coëgit, etc., Cic. Verr. 2, 4, 40, § 87; id. Tull. 6, 14: hic regnabitur ... donec regina sacerdos geminam partu dabit Ilia prolem, Verg. A. 1, 273; id. G. 4, 413 et saep.: neque credebam Donec Sosia fecit sibi uti crederem, Plaut. Am. 2, 1, 51 (601).—So with perf., Lucr. 2, 1130; Liv. praef. 3, 48; 23, 31; Prop. 1, 9, 29; Verg. E. 6, 85; id. A. 2, 630; Hor. S. 1, 3, 103; id. Ep. 1, 10, 35 et saep.: me attrectare nefas, donec me flumine vivo abluero, Verg. A. 2, 720: socii consurgere tonsis ... Donec rostra tenent siccum, etc., id. ib. 10, 301; cf. id. ib. 268; Val. Fl. 8, 290; Liv. 1, 54 fin.—
- β With subj.: Actia pugna refertur, donec alterutrum velox Victoria fronde coronet, Hor. Ep. 1, 18, 63.—So in the praes., Quint. 1, 1, 33; Tac. A. 2, 6; id. H. 5, 6; id. G. 1; 20 al.—In the imperf., Verg. A. 11, 860; Sen. Ep. 70; Quint. 11, 3, 6; Tac. H. 1, 13; Plin. Ep. 9, 33, 6: trepidationis aliquantum edebant, donec quietem ipse timor fecisset, Liv. 21, 28 fin.—So with pluperf., Liv. 45, 7 fin.—
- γ Ellipt. without a verb: neque quisquam hominem conspicatu'st donec in navi super, Plaut. Merc. 1, 2, 82 (192); cf. in foll. b.
- γ.—
- b With usque, usque adeo, usque eo, eo usque, in tantum.
- α With indic.: ibo odorans usque donec persecutus volpem ero vestigiis, Plaut. Mil. 2, 2, 114 (269); id. Rud. 3, 4, 11 (716); Ter. Ad. 718: id. aliquoties in die facito usque adeo donec sal desiverit tabescere biduum, Cato R. R. 88, 1; so id. ib. § 2; Plaut. Cist. 2, 3, 40 (582); Ter. And. 662: usque eo timui, ne, etc. ... donec ad reiciendos judices venimus, Cic. Verr. 2, 1, 6 fin.: eo usque me vivere vultis, donec haud ambiguum regem mea morte faciam, Liv. 40, 8 fin.: (humum) in tantum deprimere, donec altitudinis mensuram datam ceperit, Col. 3, 13, 9.—
- β With subj.: usque Sessuri, donec cantor "Vos plaudite" dicat, Hor. A. P. 155: ni istunc invitassitis Usque adeo, donec, qua domum abeat nesciat, Peristis ambo, Plaut. Rud. 3, 5, 32 (811): nec eo usque trahatur spiritus donec deficiat, Quint. 11, 3, 53.—
- γ Ellipt. without a verb usque illud visumst Pamphilo ne utiquam grave, Donec jam in ipsis nuptiis, Ter. Hec. 126; cf. above, a.
- γ.—
- B With negatives, donec often limits the time within which something is done or to be done, without implying that it is done or to be done after the limit; Engl., till, before, within a certain time: moveri vetuisse puerum, donec experrectus sit, Liv. 1, 39, 2; Hor. C. 3, 5, 45: si respexis, donicum ego te jussero, te dedam, etc., Plaut. Aul. 1, 1, 19 (58); id. Most. 1, 2, 35 (118); Tac. A. 2, 82. Cf. Hand, Turs. II. 291-299.
non quievit accensus ~ec ‥ oceanum ‥ delamberet
neque caelorum culmina / carent nocturna nebula, / ‥ / donec nimbo ac nubibus / torve teguntur trucibus(
donēc †sūpernam [v. l. suppremam ] claudebat tempore vitam
sic ‥ degit lectissima virgo, / donēc supremam clausissent saecula metam
lux caelestis apparuit ~ec ‥ vicini abstulerunt corpus
regnum ‥ reges externi disperdiderunt, ~ec legitimus rex ‥ gentem suam ‥ liberaret
donēc ipse fidem concepit pectore toto
~ec ‥ direxerat
donēc absterserat omnem / lux solis limpham
Uluuard tenuit ‥ ~ec mortuus fuit
~ec opus integre compleretur
supremis donec solvantur saecula flammis
manere illos ‥, ~ec videret quid eis faceret, jussit
~ec sciam quid de me fieri Deus velit
~ec transeat,oð þæt þe gewiteþ
non cibus utilis est donec stomachus vacuetur
consideret ~ec certior fiat ‥ cognitio
~ec ‥ steterit
~ec cognitum fuerit(v.
non dimittit eum in pace ~ec [ME: ] omnia petita concesseritear þenne
~ec, quamdiu
~ec, i. dum,þa hwile
ut sibi ~ec viveret necessaria vitae inde donaret
oportet ut aqua fluat a sedibus suis ~ec durat hujusmodi ebullitio vaporum
I indic., ¶ 1 jusquʼà ce que [qqf. en corrélation avec usque eo ] : usque eo timui.., donec... venimus Cic. Verr. 2, 1, 17, jʼai craint... jusquʼau moment où nous en sommes venus... ( Tull. 14) ; de comitiis, donec rediit Marcellus, silentium fuit Liv. 23, 31, 9, on ne parla pas des comices jusquʼau retour de Marcellus || jusquʼà ce quʼenfin : neque finis huic crudelitati fiebat, donec populus... senatum coegit ut... Cic. Verr. 2, 4, 87, et ce supplice cruel continuait, quand enfin le peuple força le sénat à..., cf. Pl. Amph. 598 ; Liv. 45, 7, 4 ; Tac. Ann. 6, 17 ; etc.; legiones diutius sine consulari fuere, donec... A. Vitellius aderat Tac. H. 1, 9, les légions restèrent assez longtemps sans consulaire ; mais enfin A. Vitellius était là... ¶ 2 aussi longtemps que, tant que : Hor. , Ov. etc. ; Liv. 6, 13, 4, etc.; Tac. Ann. 1, 61 ; 14, 50 ; H. 1, 37, etc.
II subj., ¶ 1 [nuance consécutive restrictive] jusquʼà ce que pourtant enfin : (elephanti) trepidationis aliquantum edebant, donec quietem ipse timor fecisset Liv. 21, 28, 10, (les éléphants) montraient une assez grande agitation, le temps que la crainte même les eût apaisés ; temporibus Augusti dicendis non defuere decora ingenia, donec... deterrerentur Tac. Ann. 1, 1, pour raconter le siècle dʼAuguste il ne manqua pas de beaux génies jusquʼà ce que pourtant ils fussent détournés... (mais enfin ils furent détournés...) || de sorte que à la fin : centurionem Sisennam variis artibus aggressus est, donec Sisenna vim metuens aufugeret Tac. H. 2, 8, il entreprit le centurion Sisenna par mille manœuvres, tant quʼà la fin Sisenna, redoutant un acte de violence, sʼenfuit, cf. 1, 79 ; Ann. 1, 32, etc. || [dans Tacite, donec subj. marque le terme dʼune situation en train de se dérouler] : arma ad tribunos suos deferebant, donec motum a Vespasiano bellum crebresceret H. 2, 67, ils rendaient leurs armes à leurs tribuns, mais enfin se répandit le bruit que Vespasien avait commencé les hostilités, cf. 3, 10, etc. ¶ 2 [qqf. nuance participiale, comme dum ] : (elephanti) nihil sane trepidabant donec continenti velut ponte agerentur Liv. 21, 28, 10, (les éléphants) ne tremblaient pas du tout en passant sur cette espèce de pont continu.
- 1. zolang (als);
- 2. totdat, tot (eindelijk).
至到。間。— dabit prolem 候其生。— eris felix 汝方福之時。 Expecta — veniat 候其到。
Suggest a Translation
See an image
Ille vero respondit, quod transire non poterat Donec in Augusto.
- shortened from donicum, as long as, while: Donec canities abest, H.: (elephanti) nihil trepidabant, donec ponte agerentur, L.: donec quisquam supersit, L.—Until, till at length: haud desinam Donec perfecero hoc, T.: neque finis fiebat, donec populus senatum coëgit, etc.: donec redit, silentium fuit, L.: canit, Cogere donec ovīs Iussit Vesper, V.: Danuvius plurīs populos adit donec erumpat, Ta.: cornu duxit, donec coirent capita, V.: moveri vetuisse puerum, donec experrectus esset, i. e. before, L.—With usque, all the time until: usque adeo donec, T.: usque eo timui donec ad reiciendos iudices vēnimus: eo usque vivere donec, etc., L.: usque Sessuri, donec cantor ‘Vos plaudite’ dicat, H.
-
…quippe ubi non liceat vacuos seducere ocellos, nec vigilare alio nomine cedat Amor. qui non ante patet, donec manus attigit ossa quisquis es, assiduas a fuge blanditias illis et silices et possint cedere quercus, nedum tu…
Propertius, Elegies
-
…ocellis, contactum nullis ante cupidinibus. tum mihi constantis deiecit lumina fastus et caput impositis pressit Amor pedibus, donec me docuit castas odisse puellas improbus, et nullo vivere consilio. et mihi iam toto furor hic non deficit…
Propertius, Elegies
-
…videt hanc pinuque caput praecinctus acuta talia verba refert restabat verba referre et precibus spretis fugisse per avia nympham, donec harenosi placidum Ladonis ad amnem venerit. Hic illam cursum inpedientibus undis, ut se mutarent liquidas orasse sorores ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…poterat non vacca videri. Paelice donata non protinus exuit omnem diva metum timuitque Iovem et fuit anxia furti, donec Arestoridae servandam tradidit Argo. Centum luminibus cinctum caput Argus habebat inde suis vicibus capiebant bina quietem, cetera servabant…
Ovid, Metamorphoses
-
…, obstupui vano credulus auspicio, ne qua tibi insolitos portarent visa timores, neve quis invitam cogeret esse suam donec diversas praecurrens luna fenestras, luna moraturis sedula luminibus, compositos levibus radiis patefecit ocellos. sic ait in molli…
Propertius, Elegies
-
…, quae partibus eius discidium parere et nexus exsolvere posset. quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque, donec vis obiit, quae res diverberet ictu aut intus penetret per inania dissoluatque, nullius exitium patitur natura videri .…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…, Cato, in quibus quamvis multum processeris tamen illud in eadem causa est, a quo abesse velis, donec evaseris ; nec enim ille respirat, ante quam emersit, et catuli aeque caeci, prius quam dispexerunt ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…, sic nostrum unum quemque optime norunt, tamen usque eo timui ne quis de mea fide atque integritate dubitaret donec ad reiciundos iudices venimus. sciebam in reiciundis iudicibus non nullos memoria nostra pactionis suspicionem non vitasse, cum in…
Cicero, in Verrem
-
…habet in agro Thurino M. Tullius paternum, recuperatores, quem se habere usque eo non moleste tulit, donec vicinum eius modi nactus est qui agri finis armis proferre mallet quam iure defendere. nam P. Fabius nuper…
Cicero, pro Tullio
-
…cum esset vinctus nudus in aere, in imbri, in frigore. neque tamen finis huic iniuriae crudelitatique fiebat donec populus atque universa multitudo, atrocitate rei misericordiaque commota, senatum clamore coegit ut isti simulacrum illud Mercuri polliceretur .…
Cicero, in Verrem