excutere

1 excutere [CL] 1 to shake. b to flap, flutter, ruffle. c (w. ref. to Is. xxxiii 15) to shake free (from). d to shake out (so as to dislodge contents). torpore gravati / excutiunt sua membra viri Wulf. Swith. II 646; quasi de alto evigilans sompno, excussit capud Ad. Eyns. Visio 4.  b papiliones alis excussis avolant Simil. Anselmi 72; coram divitibus tales non excute vestes D. Bec. 2493; [fenix] ‥ alas frequenter ~it Quaest. Salern. N 5.  c s1193 Rothomagensis archiepiscopus ‥ a munere manus ~iens, clamores equa lance dijudicans Diceto YH 112; munera sibi oblata ‥ omnino respuens et manus inde prorsus ~iens Gir. GE II 27; 1284 clericos seculares, qui ab omni munere didicerint ~ere manus suas Peckham Ep. II 552.  d emuncto, purgato, excusso GlH E 264; c1237 plante super illam terram folia et fructus excusse dimittunt Gros. Ep. 46; (Babio 184) J. Blund An. 164 (v. 1 dumus b); 1268 excusserunt pirarium suum totius fructus pretii dimidie marce, et asportaverunt et excusserunt pomeria sua totius fructus precii v s. Rec. Norw. I 212; laxativa medela / viscera que laxet excutiatque lutum Garl. Epith. III 382; quando judex irritatur / ut offensa remittatur / excute marsupium Walt. Wimb. Van. 54 (cf. ib. 19: excussa bursa); neque aliquem pannum in auditu excuttere, sed fieri potest et debet ibidem [sc. in dormitorio] Cust. Cant. 188; s1327 Knighton I 446 (v. deplicare 1c). 2 to elicit. lacrymas quas compunctio cordis excusserat Turgot Marg. 1; s1254 [monachorum] oppressiones si quis plenius enarraret lacrimas ~eret compassionis M. Par. Maj. V 468. 3 to shake or knock (out or away from); b (w. pers. obj.; also fig.); c to shake or rouse (from sleep). quia ‥ navem incaute religatam etiam de sinu tuti littoris ~it cum tempestas excrescit V. Greg. p. 76; (GlC E 45) Osb. Glouc. Deriv. 197 (v. edentare a); quid si ipse permittat eandem margaritam ab aliquo invido ~i de manu sua in caenum ‥ Anselm (CurD I 19) I 85; utrique oculi supra mensam cecidere excussi V. Kenelmi B 82rb; vinum excussitis [l. excussis] doliorum capitibus effuderunt Dieul. 144v.  b [ut] nulla difficultas ‥ valeat eum a veritate, cui per fidem adhaesit, ~ere Anselm (Incarn. A) I 285; tempestas que ~it hominem de ista navi [i. e. abrenuntiatione mundi] tentatio est Ailr. Serm. 317B; cum ‥ mulier caudam levaret, socius meus a cauda excussus in lutum cecidet [sic] Latin Stories 18.  c cum, somno excussa, videret ceteras pausantes circa se sorores Bede HE IV 21 p. 257. 4 to shake off, repulse (partly fig.); b (w. ref. to Gen. xvii 40); c (w. abstr. obj.). nec penetrare sinit stuprorum spicula pectus / sed procul excussit jaculatas fraude sagittas Aldh. VirgV 1157; arduus excusso quorum convitia telo / unus pontifici foedo sic ingerit ore Frith. 789; timeo ne amicos hujusmodi ‥ facile fortuna ~iat J. Sal. Ep. 161 (144 p. 32) ; non plumam extrahendo, non pulverem, etsi nullus fuerit, ~iendo, sed inter alios palpones tibi scribendo placere constitui Gir. IK pref. p. 8; palpo ‥ / ‥ / nunc aptat clamidem ‥ / nunc plumam excutit ymaginariam Walt. Wimb. Palpo 72; solaris facies ‥ / ‥ / jubar recuperat, umbras excuciens Id. Carm. 302; comes Warwic’ cum paucis campum tenens curiose viriliterque Scottos cum suis ~iens ‥ illesus permansit Compilatio 176.  b c710 excussum Aegyptiae servitutis jugum (Ceolfrith) Bede HE V 21 p. 341; Christus ‥ jugum mortis ab homine excussit G. Crispin Serm. 2. 16; s1252 M. Par. Maj. V 279 (v. desub a); s1208 Anglici ‥ de sub jugo intolerabili talis tiranni cupientes jam ~ere Flor. Hist. II 137.  c ~e cordis mei teporem Anselm (Or. 16) III 67; debet monachus torporem suum ~ere Id. Misc. 360; c1167 excussis curialibus nugis J. Sal. Ep. 169 (194); omnes ethici ‥ negligentiam conantur ~ere Ib. 250 (148); H. Bos. Thom. III 6 p. 193 (v. expellere 1a); ~iet [ME: schaken of] a se sompnum torporis AncrR 47. 5 to seize, snatch. b to recover. c to set free. qui sanguinis hominum prodigus infesta ~it latrocinia W. Malm. Mir. Mariae 191; mors ‥ / ‥ puellas speciosas / ‥ / tenerosas excutit Walt. Wimb. Van. 144; 1284 (v. excussio 3a).  b de omni furtivo pecore ‥ si a latronum manibus ~iatur [AS: gyf hit man “t °eofes handa ahret] (Quad.) GAS 391; qui namium excussit, reddat, et overseunessa sit ‥ ~ere namium est si quis viam tollat et avertat retro namium suum (Leg. Hen. 51. 7, 8) Ib. 573; 1167 Q. debet v m. pro namis excussis Pipe 156.  c si ‥ videas eundem virum ita tenentem arietem ut ipse aries sese de manibus ejus ~iat Anselm (Lib. Arb. 7) I 219; qualiter rex Ricardus excussit a Turcis apud Darum mille ducentos Christianos captivos Itin. Ric. V 7 rub.; Deo ‥ dispensante ‥ per regem Ricardum excussi sunt a servitute Ib.. 6 to thresh. b to beat (wool). in collectione ‥ frugum ‥ fratres ‥ decimas ponant separatim, et cum ‥ fuerint ~ienda primo ‥ ~antur decime, et summa ‥ proveniens annotetur dica‥. deinde cum relique fruges fuerint ~iende ‥ Inst. Sempr. *lxviii; a1168 debet arare ter in anno et ~ere bladum semel in yeme Med. E. Anglia 279; 1218 detinuit eum in prisona sua ‥ et misit servientes suos ad domum suam ‥ et excussit bladum suum Eyre Yorks 371; debent ‥ invenire j hominem ad ~iendum segetem abbatis Reg. S. Aug. 27; 1251 ~it etiam de frumento et siligine xxiiij garbas Cart. Rams. I 310.  b in virgis et clatis ad lanam ~iendam emptis et cariandis xij d. in xj saccis dim. j petr. lane ad tascam ~iendis xlj s. iij d. ob. Ac. Beaulieu 220. 7 to examine, investigate. ~e Virgilium ‥ et ibi [ethice] invenies condituram J. Sal. Met. 854C.

2 †excutere , f. l. oriundus excuteras [? l. extiteras] de tam digna stirpe regali Favent 15.