excutio
excutio, to shake out, shake off, cast out, drive out, send forth
the horse threw off his rider
- I Lit.
- A In gen.: posse ex his (litteris) in terram excussis annales Ennii, ut deinceps legi possint, effici, shaken out, Cic. N. D. 2, 37, 94: equus excussit equitem, threw off, Liv. 8, 7, 10: excussus equo, Verg. A. 11, 640: excussus curru, id. ib. 10, 590; Suet. Caes. 37; Curt. 3, 11; cf.: lectis excussit utrumque, Hor. S. 2, 6, 112: gubernatorem in mare e puppi, Curt. 4, 4 med.; cf. also: ancora ictu ipso excussa e nave sua, Liv. 37, 30, 9: lapide clavum, to knock off, Plaut. Men. 1, 1, 10 (86): pulvis digitis excutiendus erit, Ov. A. A. 1, 150: poculum e manibus, Pers. 3, 101: ignem de crinibus, to shake off, Ov. M. 12, 281: rem de manu alicujus, to strike out, Dig. 47, 2, 53, § 13: Pelion subjectā Ossā (Juppiter), Ov. M. 1, 155: poma venti, to cast down, shake down, id. ib. 14, 764 et saep.: ne nucifrangibula (i. e. dentes) excussit ex malis meis, to knock out, Plaut. Bacch. 4, 2, 16 (598); cf.: cerebrum alicui, id. Capt. 3, 4, 69 (601); id. Aul. 2, 1, 29 (148): oculum alicui cyatho, verberibus, id. Pers. 5, 2, 16 (792); Suet. Tib. 53; cf.: oculo excusso, id. Caes. 68: ipso cum domino calce omnes excutiamus, to drive out or forth, Lucil. ap. Non. 298, 33: Teucros vallo, Verg. A. 9, 68: hostem oppidis et regionibus, Flor. 2, 6, 42: ab obsidione Nolae urbis (with pellere a Campania), id. ib. 29 [1.22 HD]: feras cubilibus, to scare, rouse up, Plin. Pan. 81, 1: si flava excutitur Chloë, be shaken off, cast off, Hor. C. 3, 9, 19: (viros) excussos patriā infesta sequi, Verg. A. 7, 299: ut me excutiam atque egrediar domo, take myself off, decamp, Ter. Phorm. 586: quartanas, to drive away, Plin. 20, 6, 23, § 56 et saep.: (leo) gaudet comantes Excutiens cervice toros, shaking about, shaking, Verg. A. 12, 7; cf. Quint. 11, 3, 71: caesariem, Ov. M. 4, 492: pennas, id. ib. 6, 703: habenas, id. ib. 5, 404; cf.: nares inflare et movere ... et pulso subito spiritu excutere, etc., to blow up, dilate, Quint. 11, 3, 80: se (gallinae edito ovo), Plin. 10, 41, 57, § 116: tela, to hurl, discharge, Tac. A. 2, 20; cf. Curt. 8, 13: fulmen in Thebas, Stat. Th. 10, 69: excussaque brachia jacto, tossed, Ov. M. 5, 596; id. H. 18, 189: (aër) Excussit calidum flammis velocibus ignem, sends out, produces, Lucr. 6, 688; cf. id. 6, 161: largum imbrem (procellae), Curt. 4, 7: lacrimas alicui, Plaut. Capt. 2, 3, 59 (419); Ter. Heaut. 67: vomitum alicui, Plaut. Merc. 3, 3, 15 (576): sudorem, Nep. Eum. 5 et saep.—Transf.: excutior somno, I am roused from sleep, Verg. A. 2, 302; Ov. H. 13, 111; Hor. S. 2, 6, 112.—
- B In partic., to shake out, shake.
- 1 Esp. a garment, to free it from dust: vexatam solo vestem, Petr. 128, 4; Vulg. Act. 18, 6; cf.: excutere de pulvere, shake yourself, Vulg. Isa. 52, 2; and: pulverem de pedibus, id. Matt. 10, 14.—
- 2 To stir, move any thing to see under it; and hence, to search, examine a person: St. Di me perdant, si ego tui quicquam abstuli. Eu. Agedum, excutedum pallium, Plaut. Aul. 4, 4, 19 (646); so, culcitisque et stragulis praetentatis et excussis, Suet. Claud. 35.—With personal objects: excutiuntur tabellarii, Asin. Poll. ap. Cic. Fam. 10, 31, 4; cf.: verum (porcellum) ut subesse pallio contenderent Et excuti juberent, Phaedr. 5, 5, 19: non excutio te, si quid forte ferri habuisti: non scrutor, Cic. Rosc. Am. 34, 97.
- II Trop.
- A In gen., to shake out or off, force away, etc.: omnes istorum delicias, omnes ineptias, to shake off, discard, Cic. Cael. 28, 67: noli aculeos orationis meae, qui reconditi sunt, excussos arbitrari, plucked out, removed, id. Sull. 16, 47: omnia ista nobis studia de manibus excutiuntur, are torn, wrested from our hands, id. Mur. 14, 30; cf.: hanc excutere opinionem mihimet volui radicitus, id. Tusc. 1, 46, 111: severitatem veterem, id. Fam. 9, 10, 2; cf. also: excutient tibi istam verborum jactationem, id. Sull. 8, 24: excute corde metum, remove, banish, Ov. M. 3, 689: diros amores, id. ib. 10, 426: orbem paci excutere, to banish peace from the world, Luc. 1, 69: omnis quae erat conceptae mentis intentio mora et interdum iracundia excutitur, Quint. 10, 3, 20: quem (Senecam) non equidem omnino conabar excutere, id. 10, 1, 126: aliena negotia curo, excussus propriis, Hor. S. 2, 3, 20: dummodo risum excutiat sibi, can raise, produce, id. ib. 1, 4, 35. —
- B In partic. (acc. to I. B.), to search, examine, inspect, investigate: explicando excutiendoque verbo, Cic. Part. Or. 36, 134; cf.: pervulgata atque in manibus jactata et excussa, qs. shaken out, i. e. examined, id. Mur. 12. 26: illud excutiendum est, ut sciatur quid sit carere, id. Tusc. 1, 36, 88: quae fere omnia Cicero in crimine veneficii excutit, Quint. 5, 7, 37; 12, 8, 13: totum locum, id. 5, 7, 6: aut conjecturā excutiuntur, an vera sint, etc., id. 5, 13, 19 et saep.— Hence, excussus, a, um, P. a., stretched out, extended, stiff (post-Aug. and rare): interest, utrum tela excusso lacerto torqueantur, an remissa manu effluant, Sen. Ben. 2, 6; so, lacerto, Ov. H. 4, 43: palma excussissima, Petr. 95.—Adv.: excussē, strongly, violently: mittere pilam (with rigide, opp. languidius), Sen. Ben. 2, 17, 4.
➳ subj. arch. excussit Pl. Bacch. 598.
- 1. afschudden [pulverem digitis; poma];
- 2. uitrukken, uitslaan [alci oculum; dentes];
- 3. (poët.; postklass.) verdrijven (ook metaf.) [hostes vallo; patriā; feras; cursu excuti uit de koers gedreven worden; propriis uit zijn eigendom; somno wakker schudden; metum de corde verjagen];
- 4. uitwerpen, afwerpen, ergens afstoten, naar beneden smijten; ➤ equitem equus excutit; ancoram e nave ~ uitwerpen; — pass. ergens afvallen, uitvallen, uitstorten;
- 5. uitstorten, uitgieten;
- 6. afschieten, slingeren [tela];
- 7. wegrukken, verwijderen [agnam ore lupi; studia alci de manibus; sensum alci van zijn verstand beroven; opinionem; Senecam Seneca van de lectuurlijst schrappen];
- 8. (poët.) beroven [alqm sceptris]; ➤ navis excussa magistro van de kapitein;
- 9. uitdrijven, uitpersen [sudorem]; ontlokken [risum; sibi opinionem];
- 10. schudden [caesariem; pennas];
- 11. ontvouwen, uitspreiden, uitstrekken [bracchia];
- 12. (schuddend) doorzoeken [pallium; gremium];
- 13. nauwkeurig onderzoeken, nagaan, uitvorsen [verbum; verum]; / p. adj. excussus, a, um (postklass.) uitgestrekt, gespannen; ➤ excusso lacerto met uitgestrekte arm.
擇。抖。奪。察。訪問。— ei mentem 昏迷其心。— illud de manibus 使之釋手。— oculos 穵眼。— moenia 打壞墻。— metum 解其惶。— debitorem 當街賣負债之物。— studia de manibus 置書不讀。— jugum 不屬下。— ignem 打火。— eum 搜査彼。— lacrymas ei 動其涙。— genus ejus 查其宗泒。— sceptris 逐之于王位。 Excuti patria 發配。
Suggest a Translation
See an image
- ex + quatio, to shake out, shake off, cast out, drive out, send forth: (litteris) in terram excussis, shaken out: equus excussit equitem, threw off, L.: Excutimur cursu, V.: lectis utrumque, H.: gladiis missilia, parry, Ta.: excussos laxare rudentīs, uncoil and let out, V.: ignem de crinibus, shake off, O.: si excutitur Chloë, be cast off, H.: alqm patriā, V.: me domo, take myself off, T.: comantīs cervice toros, shake, V.: excussaque bracchia iacto, tossed, O.: lacrumas mihi, T.: sudorem, N.: excutior somno, am roused, V.—To project, throw: tela, Ta.: glandem, L.: facinus ab ore, i. e. the poisoned cup, O.—To shake out, search: te. — Fig., to shake out, shake off, force away, discard, remove, wrest, extort: omnīs istorum delicias: aculeos orationis meae: corde metum, O.: excussa pectore Iuno est, V.: (negotiis) Excussus propriis, H.: risum sibi, excite, H.: foedus, reject, V.— To search, examine, investigate, scrutinize: illud excutiendum est, ut sciatur, etc.: freta, O.: puellas, O.: quae delata essent, Cu.
-
…dedit ore loquendi. At, Phoebi nondum patiens, immanis in antro bacchatur vates, magnum si pectore possit excussisse deum ; tanto magis ille fatigat os rabidum, fera corda domans, fingitque premendo. Ostia iamque domus patuere…
Vergil, Aeneid
-
…adfectasse ferunt regnum caeleste Gigantas altaque congestos struxisse ad sidera montes. Tum pater omnipotens misso perfregit Olympum fulmine et excussit subiectae Pelion Ossae. Obruta mole sua cum corpora dira iacerent, perfusam multo natorum sanguine Terram inmaduisse ferunt calidumque…
Ovid, Metamorphoses
-
…tantus interitus in morte sit, ut ne minima quidem suspicio sensus relinquatur hoc igitur probe stabilito et fixo illud excutiendum est, ut sciatur, quid sit carere, ne relinquatur aliquid erroris in verbo. carere igitur hoc significat…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…illud Ennius tum pavor sapientiam omnem mi exanimato expectorat, exanimationem metum subsequentem et quasi comitem pavoris, conturbationem metum excutientem cogitata, formidinem metum permanentem. Voluptatis autem partes hoc modo describunt, ut malevolentia sit voluptas ex malo alterius…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…; non idem iudicum comissatorumque conspectus ; lux denique longe alia est solis, alia lychnorum. quam ob rem excutiemus omnis istorum delicias, omnis ineptias, si prodierint. sed me audiant, navent aliam operam, aliam ineant…
Cicero, pro Caelio
-
…cruciat, si opinamur eos quibus orbati sumus esse cum aliquo sensu in is malis quibus volgo opinantur. hanc excutere opinionem mihimet volui radicitus, eoque fui fortasse longior. Tu longior non mihi quidem. prior enim pars orationis…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…consuetudinem dicendi meam, noli hac nova lenitate abuti mea, noli aculeos orationis meae, qui reconditi sunt, excussos arbitrari, noli id omnino a me putare esse amissum si quid est tibi remissum atque concessum. Cum illae…
Cicero, pro Sulla
-
…es igitur fungorum illorum, quos apud Niciam, et ingentium cularum cum sophia septimae quid ergo tu adeo mihi excussam severitatem veterem putas, ut ne in foro quidem reliquiae pristinae frontis appareant sed tamen suavissimum συμβιωτὴν nostrum praestabo integellum…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…deferuntur. Cibyratae fratres vocantur ; pauca improbant ; quae probarant, iis crustae aut emblemata detrahebantur. sic Haluntini excussis deliciis cum argento puro domum revertuntur. quod umquam, iudices, huiusce modi everriculum ulla in provincia fuit avertere…
Cicero, in Verrem
-
…ignoverit. non ignovit, mihi crede, non nisi forte tibi esse ignotum putas, quod te iudices emiserunt excussum et exhaustum, suo iudicio absolutum, omnium condemnatum, aut quod oculos, ut opinio illius religionis est ,…
Cicero, de Haruspicum Responso