Logeion | excusatio

excūsātĭo (excuss-), ōnis, f. [excuso],

an excusing, excuse (freq. and class.); constr. with obj. or subj. gen., absol., with cur, quominus, etc.
- - - - α With gen. obj.: peccati, Cic. Lael. 11, 37: intermissionis litterarum, id. Fam. 16, 25: valent apud me excusationes injuriae tuae, id. Sull. 16, 47.—
      - β With gen. subj.: pauci ejusdem generis addit cum excusatione Pompeii conjuncta (shortly before: velle Pompeium se Caesari purgatum), Caes. B. C. 1, 8, 4.—With both constructions: excusatio Ser. Sulpicii legationis obeundae, Cic. Phil. 9, 4, 8.—
      - γ With a causal gen. (freq.): hic dies summa'st apud me inopiae excusatio, Plaut. As. 3, 1, 31 (534): excusatio vel pietatis, vel necessitatis, vel aetatis, Cic. Cael. 1, 2; cf. adolescentiae, id. ib. 18, 43: me neque honoris neque aetatis excusatio vindicat a labore, id. Sull. 9, 26: aetatis, Caes. B. C. 1, 85, 9: valetudinis, Cic. Pis. 6, 13: oculorum, id. de Or. 2, 68, 275: familiaris funeris, id. Rab. Perd. 3, 8: amicitiae, id. Lael. 12, 43: necessitatis, id. Rab. Post. 10, 27: summae stultitiae, id. Caecin. 11, 30 et saep.—
      - δ Absol.: turpis enim excusatio est si quis contra rem publicam se amici causa fecisse fateatur, Cic. Lael. 12, 40: illa perfugia, quae sumunt sibi ad excusationem, id. Rep. 1, 5: (Sappho) dat tibi justam excusationem, id. Verr. 2, 4, 57, § 126: libenter Caesar petentibus Aeduis dat veniam excusationemque accipit, Caes. B. G. 6, 4, 3: triduum disputationibus excusationibusque extrahitur, id. B. C. 1, 33, 3 et saep.—
      - ε With cur and quominus: accipio excusationem tuam, qua usus es, cur, etc., Cic. Fam. 4, 4, 1: nemini civi ullam, quominus adesset, satis justam excusationem esse visam, id. Pis. 15, 36.—
      - ζ With acc. and inf.: habent excusationem legitimam, exsilii causa solum vertisse nec esse postea restitutos, id. Phil. 5, 5, 14.—
      - η With kindr. accus.: ad excusandas excusationes in peccatis, Vulg. Psa. 140, 4.—
II Transf., a being excused, a release, discharge from any thing (post-class.): tria onera tutelarum dant excusationem, Dig. 27, 1 (De excusationibus), 3; cf.: omnibus excusatio a tutela competit, ib. 5 et saep. (vid. the whole title).

excūsātio, ōnis, f. (excuso), I) die Entschuldigung, Rechtfertigung, 1) im allg.: exc. iusta, Cic. u. Sen.: honestior, Cic.: probabilis, Cic.: m. subj. Genet., Pompei, Cic.: m. obj. Genet., peccati, Cic.: criminis, Quint. – excusationem accipere (gelten lassen), Cic.: Sappho, quae sublata de prytanio est, dat tibi iustam excusationem, für den Raub der S. aus dem Pr. hast du eine begründete E., Cic.: si haec eadem in excusationem meam dixero, Plin. ep.: iusta esset excusatio, Cic.: ex vobis audio nemini civi ullam quo minus adesset satis iustam excusationem esse visam, Cic. Pis. 36: stultitia excusationem non habet, findet keine E., Cic.: excusationem aliquam idoneam praeparavisse (in Bereitschaft haben), Petron.: excusationem probare, Cic.: nullam excusationem recipere (gelten lassen), Sen.: excusationem temptare (versuchen), Sen.: tollere quietis et securitatis excusationem, Tac. dial.: iustā et idoneā uti excusatione intermissionis litterarum, Cic. – Plur., Entschuldigungen, Entschuldigungsgründe, nullae istae excusationes sunt, Cic.: excusationes allegare, Ulp. dig.: tolle igitur istas excusationes, Sen. – 2) insbes.: a) aktiv, die Ablehnung, exc. Ser. Sulpici legationis obeundae, Cic. Phil. 9, 8: inertia est laboris exc., P. Syr. sent. 279 R.² – b) passiv, das Entschuldigtsein = Befreitsein von etw., tutelarum exc. u. a tutela exc., Ulp. dig. 27, 1, 3 u. 5. – II) prägn., die Anführung einer Sache als Entschuldigung, die Entschuldigung od. Ausrede mit etw., das Vorschützen einer Sache, adulescentiae, aetatis, Cic.: hiemis, Auct. b. Afr.: excusationem oculorum accipere (gelten lassen), Cic.: habere excusationem pietatis vel necessitatis vel aetatis, Cic.: nullam excusationem imprudentiae recipere (gelten lassen), Auct. b. Alex.: excusatione amicitiae alqd tegere, Cic.: excusatione uti temporis od. valetudinis, schlechte Zeiten od. Unwohlsein vorschützen, Cic.

excusatio [CL] 1 (w. ref. to past or present conduct) excuse, justification; b (w. ref. to Psalm cxl 4). 680 fortasse quilibet ‥ tali se ~onis clipeo defendat ‥ inquiens ‥ Aldh. Ep. 4 p. 485; Ælf. Bata 4. 7 (v. excusare 1a); c1071 ad calumniam vestram quam dicitis rationem ~onis nostrae exposuimus Anselm (Ep. 113) III 248; 1166 ~onem qua diuturnitatem silentii purgare studuistis ‥ habeo ‥ acceptam J. Sal. Ep. 227 (181). b ea que ‥ tunc confitebatur ‥ non delicta lugendo sed excusando potius et rationem facti assignando ad excusandas ~ones proponebat Gir. PI III 13 (cf. id. Spec. III 15). 2 (w. ref. to proposed action or task) excuse, pretext; b (w. defining gen.); c (w. obj. gen. or de). a1073 precipimus ‥ quatinus omni ~one summota illuc eatis Lanfr. Ep. 12 (13); horum [judicum] siquis de hundret remanebat die quo sedebat sine ~one manifesta x s. emendabat DB I 262v; 1126 noli ‥ hac conditione securus promisso tuo ~onem moliri, ut, videlicet ‥ te volentem jubeat rex longius procedere Ep. Anselm. Bur. 97; Godefredus regnum suscipiendum in ~onem duxit, pretextu sancte humilitatis Gerv. Tilb. II 20 p. 946; s1323 Blaneford 140 (v. comparere 2a). b ille [sc. Dunstanus] statim facilis sibi verbi ~onem rejecit, inquiens se non esse hujus pastoralis curae prospectum B. V. Dunst. 19; a1073 ~o incognitae linguae ‥ nullum apud eos locum invenire praevaluit Lanfr. Ep. 1. c ne quidam causa penuriae saecularis substantiae ~onem negotiandi cum Christo habeant, respondit dominus dicens ‥ Anselm Misc. 323; 1220 nullam nobis inducit promissio illa obligationem vel vobis ~onem de non faciendo quod ‥ precepimus Pat 226; numquid non potuit nos cum minori gravamine redemisse? ‥ certe ‥ sed noluit ‥ ut auferret nobis omnem ~onem [ME: bitellunge] amoris nostri erga eum AncrR 154; 1384 quoad allegacionem ejusdem archiepiscopi pro ~one dampnorum PlRCP 495 r. 312.

excūsātĭō, (10) ōnis, f. (excuso), ¶ 1 peccati Cic. Læl. 37, justification dʼune faute, cf. Sulla 47 ; Fam. 16, 25 ; Pompei Cæs. C. 1, 8, 4, excuse présentée par Pompée || excusationem dare alicui Cic. Verr. 2, 4, 125, fournir une excuse à qqn ; stultitia excusationem non habet Cic. de Or. 1, 125, la sottise nʼest pas excusable || accipio excusationem tuam, qua usus es, cur... dedisses Cic. Fam. 4, 4, 1, jʼaccepte ton excuse, qui te sert à expliquer pourquoi tu as remis...; nulla quominus..., justa excusatio Cic. Pis. 36, pas dʼexcuse légitime de ne pas... ¶ 2 excuse, motif dʼexcuse, prétexte : excusatio adolescentiæ Cic. Cæl. 43, lʼexcuse de la jeunesse, cf. Sulla 26 ; Pis. 13 ¶ 3 défaite, échappatoire : excusatio Ser. Sulpici legationis obeundæ Cic. Phil. 9, 8, les excuses de Ser. Sulpicius pour se dérober à la mission dʼambassadeur ¶ 4 exemption, dispense : Ulp. Dig. 27, 1.

excūsātiō, ōnis f (excuso)

1. verontschuldiging, rechtvaardiging [criminis; peccati]; ➤ excusationem accipere accepteren, aannemen;
2. excuus, uitvlucht, voorwendsel [adulescentiae]; ➤ nullae istae excusationes sunt;
3. (postklass.) inwilliging v.e. excuus;
4. (jur.) vrijstelling.

excusatio , onis. f.
推辭。讬故。緣故。

Suggest a Translation
See an image

, , Immunitas ab aliquo onere, Gall. Exemption. Inquisit. ann. 1371. in Access. ad Hist. Cassin. part. 1. pag. 427. col. 2 : Item universitas tenetur Excusato tarenis sex. Et pag. 429. col. 1 : Homines de Vallerotunda tenentur cameræ pro Excusatione bajuli et castaldi anno quolibet in tarenis xviij. et ipsi homines non tenentur dare castaldum, neque bajulum rectori.

excūsātiō ōnis, f

excuso, an excusing, excuse: turpis: iusta: Aeduis dat veniam excusationemque accipit, Cs.: iniuriae: Pompei, Cs.: excusatio Sulpici legationis obeundae, a declining: aetatis: valetudinis: excusatio, quā usus es, cur, etc.: ulla, quo minus adesset, etc.: habent excusationem legitimam, exsili causā solum vertisse.

excusatio

Saved

Recent