exhibeo
exhibeo, to hold forth, tender, present, deliver, give up, produce
- To hold forth, tender, present; to deliver, give up, produce (class.; syn.: praebeo, porrigo, praesto, tribuo, ministro, do, dono, dedo, etc.).
- A Lit.: ait Praetor: QVEM HOMINEM DOLO MALO RETINES, EXHIBEAS.... Exhibere est in publicum producere, et videndi tangendique hominis facultatem praebere; proprie autem exhibere est extra secretum habere, Dig. 43, 29, 1 and 3, § 8: jam periculum est ne cogantur ad exhibendum formulam accipere, i. e. to acknowledge legal notice, etc. Sen. Ep. 50, 1: alicui omnia integra, Cic. Verr. 2, 5, 25, § 63: exhibe librarium illud legum vestrarum, id. Mil. 12, 33: pallium, Petr. 15, 4: tabulas testamenti, Suet. Vit. 14: rationes, Dig. 40, 5, 41 fin.: fratres exhibe, Cic. Fl. 15, 35; so, fugitivos apud magistratus, Dig. 11, 4, 1: aliquem apud acta, ib. 2, 4, 17: debitorem in judicium, ib. 12, 2, 28 quadringentos senatores ad ferrum, Suet. Ner. 12 et saep.: vias tutas, i.e. to make safe, Ov. P. 4, 5, 34: toros, i.e. to furnish, allow, id. H. 17, 194: exhibuit querulos ore gemente sonos, uttered, id. Tr. 3, 11, 54.—
- B Transf.
- 1 To show, to display, to exhibit: exhibuit gemino praesignia tempora cornu, Ov. M. 15, 611: notam linguae, id. ib. 14, 526: exhibuit linguam paternam, displayed, i.e. used the language of her father, id. ib. 6, 213: faciem sucumque, Plin. 15, 13, 12, § 41: malui me tribunum omnibus exhibere quam paucis advocatum, Plin. Ep. 1, 23, 4: se ministratorem alicui, Suet. Vit. 17: se adorandum adeuntibus, id. Calig. 22 (but not in Cic. Sest. 50, 107, where the right reading is praebuit, v. Halm. ad h. l.).—In the latter (reflexive) sense sometimes without se: quid me putas populo nostro exhibiturum? how I shall exhibit, show myself, Cic. Ac. 1, 5, 18; cf.: qui vere civilem virum exhibeat, shows, proves himself, Quint. 12, 2, 7 Spald.; Ov. M. 6, 44: pro fratre hostem exhibuit, Just. 27, 2.—
- β To show, confer (late Lat.): alicui honorem, Aug. Serm. 46, 7.—
- 2 To maintain, support, sustain (post-class.; esp. freq. in jurid. Lat.): si quis a liberis ali desideret, vel liberi, ut a parente exhibeantur, Dig. 25, 3, 5; so, aliquem, ib. 1, 12, 1; 3, 5, 33 al.; cf.: Scythas alimentis, Just. 9, 2: vitam, id. 11, 10; 22, 1.
- II To show, exhibit, employ; to procure, occasion, cause: rem salvam exhibebo, I will set it all right, Plaut. As. 2, 4, 51 (457): quorum virtus exhibet solidum decus, Phaedr. 4, 23, 24: vocis fidem, id. 3, 19 Epil. 9: munificentiam, Suet. Tib. 48: liberalitatem, clementiam, comitatem, id. Ner. 10; cf.: liberalitatem et justitiam, Plin. Pan. 33, 2: vicem spodii, i.e. to supply the place of, Plin. 23, 7, 63, § 125; cf.: vicem testamenti, Dig. 29, 6, 16: humanitatem, to exercise, exhibit, Plin. Ep. 5, 19, 2: diligentiam, Dig. 18, 6, 2: imperium, to exercise, Plaut. Cas. 2, 6, 57 (409): alicui molestiam, to cause, Cic. Att. 2, 1, 2; Plaut. Pers. 2, 4, 3 (274); id. Capt. 4, 2, 37 (817): negotium hominibus, to produce, occasion, id. Poen. 1, 2, 30 (239); cf.: qui deum nihil habere ipsum negotii (dicunt), nihil exhibere alteri, Cic. Off. 3, 28, 102; id. ib. 3, 31, 112: negotium alicui, Plaut. Am. 3, 2, 14 (895); id. Most. 3, 1, 38 (569); id. Men. 5, 9, 13 (1072); id. Pers. 2, 5, 14 (315); and once reflexively: jam se exhibebit hic mihi negotium, will present itself, id. Rud. 2, 6, 72 (556): argutias mihi, id. Most. 1, 1, 2 (2): difficilem laborem alicui, Col. 5, 5, 17: curam alicui, Tib. 2, 1, 61 et saep.
II) prägn., gleichsam heraus-, herhaltend, 1) zur Wahrnehmung, zur Erkenntnis bringen, a) zur sinnlichen Wahrnenmung darbieten, darstellen = zeigen, erscheinen-, vernehmen-, wahrnehmen-, erkennen lassen, vernehmbar-, wahrnehmbar, erkennbar machen, insigne atque etiam memorabile populi Romani oculis spectaculum exhibuit publicum funus Vergini Rufi, Plin. ep.: capiti demptā coronā exhibuit gemino praesignia tempora cornu, Ov.: exhibuit querulos ore gemente sonos, Ov.: exhibuit linguam paternam (die vermessene Sprache des Vaters), Ov.: notam linguae bacis oleaster amaris exhibet, Ov.: recidit... pondus et exhibuit iunctam cum viribus artem, Ov.: pruna nucibus insita faciem parentis sucumque adoptionis exhibent, Plin.: ubi calor a primo vere orsus aestatem quoque similem exhibet, Cels.: u. im Bilde, quorum virtus exhibet solidum decus, echten Glanz zeigt, Phaedr. – dea formam removit anilem Palladaque exhibuit, ließ die P. erscheinen = erschien als P., Ov. – m. dopp. Acc., v. Pers., se alci nudas (v. Göttinnen), Ov.: se adorandum adeuntibus, Suet. – b) zur Erkenntnis durch schriftliche od. mündliche Darstellung bringen, darstellen, vorführen, populo Romano philosophiam, Cic.: ex hac nota sapientem alci, Sen.
2) zur Wirklichkeit, zur Verwirklichung bringen, a) verwirklichen, betätigen, ausüben, erweisen, durch die Tat zeigen, beweisen, abgeben, α) abstr. Objj.: imperium, ausüben, Plaut., virtutem, ad quam cotidie praeceptis magistri erudiebantur, exhibere cupientes, Iustin.: vocis fidem, Phaedr.: u. so promissa exhibent fidem, verwirklichen ihr Wort = bewähren sich, Ov.: domino fidem et benevolentiam, Col.: alci humanitatem, Plin. ep.: moderationem clementiamque tum in administratione tum in victoria belli civilis admirabilem, Suet. – vicem tortoris, die Rolle eines Peinigers spielen, Cels.: vicem spodii, ersetzen, Plin. – β) eine Pers.: alci ministratorem, abgeben, Suet.: professum adversus Phocenses ducem, Iustin.: pertinacem inimicum, Val. Max.: non secretis disputationibus, sed rerum experimentis virum vere civilem, betätigen, Quint.: verb. qui pro auxilio bellum, pro fratre hostem exhibuit, Iustin. – u. se exh. m. Prädik.-Akk., sich erweisen, se admirabilem, Val. Max.: malle se tribunum omnibus exhibere, quam paucis advocatum, Plin. ep. – b) verursachen, bereiten, machen, α) mit Acc.: aliquanto minus difficultatis, Cels.: alci difficilem laborem, Col.: alci curam, Tibull. – bes. oft alci negotium (wie im Griech. πράγματα παρέχειν τινί), jmdm. Plage, Plackerei, Schererei, Mühe, Not machen, jmdm. zu schaffen machen, Plaut., Cic. u.a.: so auch ipse exhibes negotium tibi, qui etc., Plin. ep.: u. nimia omnia nimium exhibent negotium hominibus ex se, Plaut. – alci molestiam (= παρέχειν πόνον), jmdm. Beschwerde machen, beschwerlich, lästig fallen, Plaut. u. Cic.: exhibere mihi molestiam destiterunt, sie ließen mich ferner in Ruhe, Cic. – β) m. dopp. Acc.: vias tutas, sicher machen, Ov.: rem salvam, Plaut. 3) als Gabe, Leistung darbringen, darreichen, reichen, zukommen lassen, gewähren, liefern, stellen, geben, a) im allg.: librum, quem prioribus epistulis promiseram, exhibeo, Plin. ep.: actionem a te frequenter efflagitatam et a me saepe promissam exhibui tibi, Plin. ep.: exhibe (gestatte) liberam contionem vel Argis vel Lacedaemone, Liv. – toros, Ov.: cibum, potum, tectum, ICt.: vicariis suis epulas, Lact.: Palatinis ingentes dapes, Lampr.: convivia aestiva coloribus (nach den Farben), Lampr.: operi elephantos viginti quattuor, Spart. – b) auf Requisition liefern, stellen, operarios et artifices et plaustra omniaque, quaecunque sint fabricandis muneribus necessaria, Lact.: milites, Lact. – c) im Theater, auf der Arena geben, aufführen, leb. Wesen auftreten lassen, comoediam publicis spectaculis, Suet.: gladiatoria munera, pyrrhichas, quadrigarum certamina, Troiae lusum, Suet.: naumachiam, Suet.: Athenis mille ferarum venationem in stadio, Spart.: pyrrichas populo frequenter, Spart. – Africanas (afrikan. Panther), Plin. ep. u. Suet. – ad ferrum quadringentos senatores sescentosque equites Romanos, vor die Klinge liefern, Suet. – Thessalos equites, Suet. – adulescentulum Lucium (einen Zwerg), Suet.
4) (wie sustentare) in der Existenz erhalten, unterhalten (= ernähren), vitam misere, Iustin.: diu vitam stupri patientiā, Iustin. – parentes, uxorem, ICt.: nautas, ICt.: alqm alimentis, Iustin.: propriis sumptibus uxorem, ICt.: alqm benigne triduo, Vulg. – se, zB. si filius se possit exhibere, ICt.: dare athletae, unde se exhibeat, ICt. Vgl. Duker De Latinit. veter. ICt. p. 436. – ➳ Die Form exibeo in den Handschrn. des Plautus, s. Brix Plaut. capt. 814.
- 1. tevoorschijn brengen, voorgeleiden, produceren [testem; pupillum; servum; uxorem; liberos];
- 2. aanbieden, presenteren, leveren, zorgen voor [librum; cibum; potum];
- 3. waarneembaar maken, tonen, laten zien, hoorbaar maken, doen herkennen [linguam paternam verraden; ore sonos laten horen; veritatem aan het licht brengen; se auctorem zich als ooggetuige, bron presenteren; se admirabilem zich betonen]; ➤ dea Pallada exhibuit gaf zich als Pallas bloot; me philosophiam populo nostro exhibiturum dat ik ons volk kennis zal laten maken met de filosofie;
- 4. veroorzaken, bereiden, maken (tot) [alci molestiam; alci negotium; curam; vias tutas vrije doorgang garanderen];
- 5. toestaan, verschaffen [tectum; liberam contionem];
- 6. in praktijk brengen, aanwenden, bewijzen, betonen [imperium; virtutem; alci humanitatem; regi fidem]; ➤ promissa exhibent fidem worden bewaarheid; vicem tortoris ~ de rol v. folteraar spelen;
- 7. (postklass.) (een toneelstuk e.d.) opvoeren, vertonen [comoediam publicis spectaculis; naumachiam];
- 8. (postklass.) (levende wezens) laten optreden [Africanas Afrikaanse panters];
- 9. (jur.) steunen, onderhouden.
顯出。進子前。— negotium ei 累彼。訟其。— vocis fidem 騐前言。— rem salvam suo periculo 冒險以全其物。— faciem parentis 似父。肖父之面。— rationes 交帳。— filium alimentis 養活兒。— imperium 作主。— se adorandum adeuntibus 准來人拜謁。
Suggest a Translation
See an image
- ex + habeo, to hold forth, tender, present, deliver, give up, produce: omnia sibi integra: librarium legum: servum: toros, i. e. furnish, O.: testem, Cu.— To show, display, exhibit: gemino praesignia tempora cornu, O.: se alcui nudas, O.: linguam paternam, i. e. use the language of her father, O.: quorum virtus exhibet solidum decus, proves, Ph.: vias tutas, i. e. render, O.: quid me putas populo nostro exhibiturum?what show shall I make?: formam removit anilem, Palladaque exhibuit, revealed, O.—To exhibit, employ, occasion, cause: mihi molestiam.
-
…ebrius, erexit se tamen et statim quaestori legatoque suo custodes misit compluris, ut omnia sibi integra quam primum exhiberentur. adpellitur navis Syracusas ; exspectatur ab omnibus supplicium. iste quasi praeda sibi advecta, non praedonibus captis ,…
Cicero, in Verrem
-
…, vere exposita illa sententia est ab Epicuro, quod beatum aeternumque sit id nec habere ipsum negotii quicquam nec exhibere alteri, itaque neque ira neque gratia teneri, quod quae talia essent inbecilla essent omnia. Si nihil aliud…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…etiam plane deterritum. quid quaeris conturbavi Graecam nationem. ita vulgo qui instabant ut darem sibi quod ornarent iam exhibere mihi molestiam destiterunt. tu, si tibi placuerit liber, curabis ut et Athenis sit et in ceteris oppidis…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…eadem vero paragrapho H excerptum verbo appellat nullam aliam ob causam concludit nisi quod nostri quoque codices pro appellatam putat exhibent ap pellat amputat,. Commemorat hanc scribendi rationem iam Hieronymus qui ad Isaiae versionem scribit nemo cum prophetas uersibus…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…cf. certe praebuit hic suppl. Madv ., ante pop. Rom. Wesenberg pop. Rom. exhibuit Hs pop. exhib. om. Rom. k professus est Koch, praedicavit Reid ut semper gravis Spengel…
Cicero, pro Sestio
-
…quidque acturus sis scire possimus. ego tui Bruti rem sic ago ut suam ipse non ageret. sed iam exhibeo pupillum neque defendo ; sunt enim negotia et lenta et inania. faciam tamen satis tibi quidem cui difficilius est…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…postea est Torquatus appellatus, ab hominibus relegasset et ruri habitare iussisset. Quod cum audivisset adulescens filius, negotium exhiberi patri, accurrisse Romam et cum primo luci Pomponi domum venisse dicitur. Cui cum esset nuntiatum, qui illum…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…hoc quidem commune est omnium philosophorum, non eorum modo, qui deum nihil habere ipsum negotii dicunt, nihil exhibere alteri, sed eorum etiam, qui deum semper agere aliquid et moliri volunt, numquam nec irasci deum nec…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…G, ,, , V, his. commemoro etiam p ., , ubi X dehis pro deis exhibet de is V, , integrum hisque G V vel integerumhisque KR pro integerrumis que. denique p. ,…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…eis raro neque ante relativum pronomen ponatur. a quibus X ea in re recedit quod hae pro eae non exhibet ; quin vero eius scribendi ratio docto cuidam viro debeatur qui eadem fere aetate, id est fere saec .…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes