facilitas
facilitas, easiness, ease, facility, readiness
- I In gen. (mostly post-Aug.): haec in bonis rebus, quod alii ad alia bona sunt aptiores, facilitas nominetur, in malis proclivitas, inclination, disposition, Cic. Tusc. 4, 12, 28; cf.: aetatis illius (i. e. puerilis) facilitas, capability, Quint. 1, 12, 11: audendi facilitas, id. 12, 6, 7: pariendi, Plin. 21, 24, 95, § 167: oris, i. e. easy enunciation, Quint. 10, 7, 26: corporis, a tendency to blush, Sen. Ep. 11: soli, facility in working, Plin. 18, 19, 49, § 178: picea tonsili facilitate, id. 16, 10, 18, § 40: (smaragdi) ad crassitudinem sui facilitate translucida, i. e. facility in transmitting the rays of light, id. 37, 5, 16, § 63.—
- II In partic.
- A Of speech, facility or fluency of expression (post-Aug.): Fabianus disputabat expedite magis quam concitate, ut possis dicere, facilitatem esse illam, non celeritatem, Sen. Ep. 40: quae in oratore maxima sunt, ingenium, inventio, vis, facilitas, Quint. 10, 2, 12; 10, 5, 1; 10, 7, 20; 11, 1, 42; Suet. Gramm. 23 al.; cf. Quint. 10, cap. 7.—
- B (Acc. to facilis, II. A.) Of character.
- 1 In a good sense, willingness, readiness, good-nature, courteousness, affability (freq. in Cic.; syn.: lenitas, humanitas): male docet te mea facilitas multa, Ter. Heaut. 648: si illius comitatem et facilitatem tuae gravitati severitatique asperseris, Cic. Mur. 31, 66; cf. id. Lael. 18, 66: pro tua facilitate et humanitate, id. Fam. 13, 24, 2: facilitas in audiendo, id. Q. Fr. 1, 1, 7, § 21; cf.: facilitas et lenitudo animi, id. Off. 1, 25, 88 Orell. N. cr.: facilitas indulgentiaque, Suet. Caes. 72: facilitate par infimis esse, Cic. de Imp. Pomp. 14, 41: sermonis, id. Att. 12, 40, 2: magis id facilitate quam alia ulla culpa mea contigit, id. de Or. 2, 4, 15: actio facilitatem significans, id. ib. 2, 43, 184.—
- 2 In a bad sense, levity, heedlessness, Suet. Claud. 29; cf.: fornicationis, Vulg. Jerem. 3, 9.
facilis est casus ad inferna; sed haec ~as magnam habet difficultatem
optatam praelocuti theologi mentionem quam lepido ~atis eulogio
hoc autem solum habeo adversum te, quod me tanta ~ate corruptibilem credidisti
ut que in disserendo ignoranter et difficile fieri comperiebamus, ea artificiosa ~ate fieri posse efficeremus
‘tam facile’, suple fecit, ‘ut quis uerbo diceret’, et sic ostenditur ~as creandi
ornatus et ~as figurandi figurarum formas pervertunt
ille suavitate commendabilis, hic gravitate; illi ~as, huic constantia laudem peperit
- 1. (postklass.) gemakkelijkheid, gemak [camporum toegankelijkheid, gemakkelijke begaanbaarheid; soli gemakkelijk te bewerken];
- 2. minzaamheid, inschikkelijkheid, vriendelijkheid, toegevendheid [animi];
- 3. (postklass.) (retor.) vlotheid, spreekvaardigheid;
- 4. geschiktheid, aanleg, neiging (voor, tot: gen.);
- 5. (a) (postklass.) onachtzaamheid; (b) (Vulg.) lichtzinnigheid [fornicationis].
- facilis, easiness, ease, facility, readiness: in bonis rebus: partiendi spatia, Ta.: poscendi, privilege, Ta.— Willingness, readiness, good-nature, courteousness, affability, accessibility: Patris inepta, foolish indulgence, T.: amicitia ad omnem facilitatem proclivior: in audiendo: animi: sermonis: actio facilitatem significans.
-
…, Cato nihil largiundo gloriam adeptus est. In altero miseris perfugium erat, in altero malis pernicies. Illius facilitas, huius constantia laudabatur. Postremo Caesar in animum induxerat laborare, vigilare ; negotiis amicorum intentus sua neglegere ,…
Sallust, Catilina
-
…vos mihi, Dolabella, pro re publica dicenti non oportebit. quamquam te quidem id facturum non arbitror novi facilitatem tuam conlegam tuum aiunt in hac sua fortuna quae bona ipsi videtur mihi, ne gravius quippiam dicam, avorum…
Cicero, Philippicae
-
…scripseris ut non modo te hortari amplius non debeam sed ne exspectare quidem abs te aut ab ullo homine tantum facilitatis ac mansuetudinis potuerim, nihil duco esse commodius quam de his rebus nihil iam amplius scribere. cum erimus congressi…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…fratre respondeo, non modo tibi ignoscimus, sed te diligimus magnamque tibi habemus gratiam ; et cum humanitatem et facilitatem agnoscimus tuam, tum admiramur istam scientiam et copiam. Equidem etiam hoc me adsecutum puto, quod magno sum…
Cicero, de Oratore
-
…αἱρετόν. expetere, plerumque de recta adpetitione, sed. de cupiditate dictum Fischer p. extremum in bonis Facilitas fama popularis v. gloria felicitas successus, non εὐδαιμονία cf. Fischer p. fidens fidentia, πίστις finis…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…ea intellegatur ad aegrotandum proclivitas. sed haec in bonis rebus, quod alii ad alia bona sunt aptiores, facilitas nominetur, in malis proclivitas, ut significet lapsionem, in neutris habeat superius nomen. Quo modo autem in…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…; cuius ; in ; locum C. Curio petiit. sane quam incutit multis, qui eum facilitatemque eius non norunt, magnum metum ; sed ut spero et volo et ut se fert ipse, bonos et…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…eruditissimis, non probabuntur, vestram iniquitatem accusatote, qui ex me ea quaesieritis, quae ego nescirem ; meam facilitatem laudatote, cum vobis non meo iudicio, sed vestro studio inductus non gravate respondero. Tum Crassus perge modo…
Cicero, de Oratore
-
…de C. Laelio accepimus. Philippum quidem, Macedonum regem, rebus gestis et gloria superatum a filio, facilitate et humanitate video superiorem fuisse ; itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus ; ut recte praecipere videantur ,…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…ille magis iuris consultus quam iustitiae fuit. ita ea quae proficiscebantur a legibus et ab iure civili semper ad facilitatem aequitatemque referebat, neque instituere litium actiones malebat quam controversias tollere. ergo hoc statuae monumento non eget ; habet…
Cicero, Philippicae