fas
fas, the dictates of religion, divine law
BWL
as is in accordance with human and divine law
if it is right to say this
Frieze-Dennison Vergil
- Orig. belonging to the relig. lang., the dictates of religion, divine law; opp. to jus, or human law (rare; cf. also: aequitas, justitia): jus ac fas omne delere, Cic. Att. 1, 16, 6; cf.: festis quaedam exercere diebus Fas et jura sinunt, Verg. G. 1, 269: contra fas, contra auspicia, contra omnes divinas atque humanas religiones, Cic. Verr. 2, 5, 13, § 34.—Personified: audi Juppiter, audite Fines, audiat Fas, Liv. 1, 32, 6: prima deum Fas quae Themis est Graiis, Aus. Technop. Idyll. 12: Fas omne mundi, i.e. the gods, Sen. Herc. Fur. 658.—
- II Transf.
- A A court-day, i. q. fastus (ante-class.): dies qui vocatur sic: QVANDO REX COMITIAVIT, FAS, Varr. L. L. 6, §§ 31, 32.—
- B In gen. (justice, equity, but usu. to be translated as an adjective), right, proper, allowable, lawful, fit, permitted; hence, possible (the predominant meaning of the word in prose and poetry; esp. freq. in the phrase fas est, with a subject-clause): fas, justum, pium, aequum subjici possunt honestati, Quint. 3, 8, 26: cum fas atque nefas exiguo fine libidinum Discernunt avidi, Hor. C. 1, 18, 10; Ov. M. 6, 585; cf.: quippe ubi fas versum atque nefas, Verg. G. 1, 505; Hor. Epod. 5, 87: jusque fasque est, Plaut. Cist. 1, 1, 22 (22): si jus, si fas est, Ter. Hec. 387: sicut fas jusque est, Liv. 7, 31, 3: ut eum nihil delectaret, quod aut per naturam fas esset aut per leges liceret, Cic. Mil. 16, 43; cf.: quoad fas esset, quoad liceret, id. Agr. 2, 7, 19; and: huic legi nec obrogari fas est, neque derogari ex hac aliquid licet, id. Rep. 3, 22: si me fas est orare etiam abs te, pater, etc., Plaut. Bacch. 4, 9, 102 (1026): quid non adeptus est, quod homini fas esset optare? Cic. Lael. 3, 11: si eos hoc nomine appellari fas est, id. Mur. 37, 80: non esse fas, Germanos superare, si, etc., Caes. B. G. 1, 50 fin.: neque fas esse existimant, ea litteris mandare, id. ib. 6, 14, 3: ad quos (libellos) interim respicere fas sit, Quint. 10, 7, 31: velut si aliter facere fas non sit, id. 2, 13, 1; 8, 3, 36; 10, 2, 9; 12, 7, 1: nec scire fas est omnia, Hor. C. 4, 4, 22: fas omne est, Cytherea, meis te fidere regnis, there is every reason, Verg. A. 5, 800: si hoc fas est dictu, Cic. Tusc. 5, 13, 38: neque id me facere fas existimo, Plaut. As. 3, 1, 11 (514): fas habere, id. Trin. 2, 2, 11 (286); Quint. 3, 8, 13; Tac. A. 14, 30; id. G. 9: leporem et gallinam et anserem gustare fas non putant, Caes. B. G. 5, 12, 6; 6, 23 fin.: fas prohibet, etc., Ov. Tr. 2, 205: contra quam fas erat, Cic. Clu. 5, 12: ridetque (deus), si mortalis ultra Fas trepidat, Hor. C. 3, 29, 32: fas omne abrumpit, every right, obligation, Verg. A. 3, 55: exuere, Tac. H. 3, 5: et foedera respicere, id. ib. 4, 67; cf.: hostium quoque jus et sacra legationis et fas gentium rupistis, the law of nations, id. A. 1, 42; so in Tac. freq. = jus: patriae, the right, claim of one's native land, id. ib. 2, 10: armorum, id. H. 4, 58: disciplinae, id. A. 1, 19 al.
contra jus fasque
fas divinum
contra jus divinum et fas humanum
contra fas a suo episcopatu repulsus
fas, i. lex, licentia, rationabile jus, licet, convenit
fas,Godes riht ; jus,mennisc riht
fasque nefasque communia habere et ‥ Deum ‥ blasphemare
si scripturas consuluissent in judicio, si potestati supra modum et fas non detulissent
quasi phas nephasque alterutrum foret, judicantes innocuum pro reo
ducentibus, ut credi fas est, angelis
fas erat, i. justum erat, licitum, dignum, jus erat, †imparat [MS: imperat ]; fas est, i. justum est, congruum est, licitum est, possibile, vel convenit, dignum est
sicut vestra cui contradici fas non fuit auctoritate me alligastis
en ‥ rex Æthelberhtus, uti fas est credi, heres regni Dei factus est
quorum votis et vocibus mee parvitatis non est fas abesse suffragium
‘omnes ‥ dolent de vobis, si fas esset dicere.’ dicite: sit fas
homo prodigiosus, si tamen eum hominem dici fas est
fas non est inter nos / locus tristicie, / dum salus nobis oritur
nam pro nostra patria fas est ut pugnemus(
- 1. goddelijk recht, goddelijk gebod, goddelijke wet; ➤ contra ius fasque tegen menselijk en goddelijk recht; ius ac fas omne delere, violare; ~ omne mundi alle goden;
- 2. plicht, recht, heilige orde; ➤ omne fas abrumpere; per omne fas ac nefas in goed en kwaad; fas est het is (je) plicht;
- 3. dat wat moreel juist is, wat geoorloofd is; ➤ fas est (m. inf.; aci.; sup.) het is toegestaan, het mag, het is goed; het is mogelijk;
- 4. (poët.) (nood)lot; ➤ ~ obstat; fas est (m. inf. of aci.) het is door het noodlot bepaald.
理。所可。合理。— et jura sinunt 理律皆許。 Per naturam — est et per leges licet 此乃情之所許律所不禁。
Suggest a Translation
See an image
- 1 FA-, the dictates of religion, divine law: ius ac fas omne delere: ius ac fas colere, L.: exercere Fas et iura, V.: nec te portare Creüsam Fas sinit, the divine will, V.—Person.: audiat fas, L.—Justice, equity, right, that which is proper: fas atque nefas Discernunt, H.: fasque nefasque Confusura, O.: ultra Fas trepidare, H.: fas omne abrumpit, obligation, V.—With est, it is lawful, is proper, is permitted: Nec fas esse, voluptate frui, T.: sicut fas iusque est, L.: quoad fas esset: huic legi nec obrogari fas est, neque licet, etc.: neque fas esse existimant, mandare, etc., Cs.: Fas omne est, fidere, etc., there is every reason, V.: cui litare fas habent, Ta.: anserem gustare fas non putant, Cs.: me natam nulli sociare, fas erat, V.: si hoc fas est dictu: quid, quod homini fas esset optare?: mihi iussa capessere fas est, I am bound, V.: tibi fas animum temptare, you are permitted, V.
-
…matres familiae eorum sortibus et vaticinationibus declararent utrum proelium committi ex usu esset necne ; eas ita dicere non esse fas Germanos superare, si ante novam lunam proelio contendissent. Postridie eius diei Caesar praesidium utrisque castris quod satis esse…
Julius Caesar, Gallic War
-
…adulescens Catilina multa nefanda stupra fecerat, cum virgine nobili, cum sacerdote Vestae, alia huiusce modi contra ius fasque. Postremo captus amore Aureliae Orestillae, cuius praeter formam nihil umquam bonus laudavit, quod ea nubere illi dubitabat…
Sallust, Catilina
-
…arva, iam tandem Italiae fugientis prendimus oras ; hac Troiana tenus fuerit Fortuna secuta. Vos quoque Pergameae iam fas est parcere genti, dique deaeque omnes quibus obstitit Ilium et ingens gloria Dardaniae. Tuque, O sanctissima vates…
Vergil, Aeneid
-
…aut si despectus potuit mutare calores, sunt quoque translato gaudia servitio. mi neque amare aliam neque abhac desistere fas est Cynthia prima fuit, Cynthia finis erit. Tu, quod saepe soles, nostro laetabere casu, Galle…
Propertius, Elegies
-
…te prole parentem. Aeolus haec contra Tuus, O regina, quid optes explorare labor ; mihi iussa capessere fas est. Tu mihi, quodcumque hoc regni, tu sceptra Iovemque concilias, tu das epulis accumbere divom ,…
Vergil, Aeneid
-
…imperium est animarum, umbraeque silentes, et Chaos, et Phlegethon, loca nocte tacentia late, sit mihi fas audita loqui ; sit numine vestro pandere res alta terra et caligine mersas Ibant obscuri sola sub nocte per umbram…
Vergil, Aeneid
-
…quidem errari potest sine suspicione perfidiae, amplissimi sacerdota collegium, in quo non modo amicitiam violari apud maiores nostros fas non erat, sed ne coptari quidem sacerdotem licebat, qui cuiquam ex collegio esset inimicus quae ut omittam tam…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…in causis eum videram frustra litigantem. tibi autem, Balbe, respondeo primum precario, si licet, si fas est defendi a me eum qui nullum convivium renuerit, qui in hortis fuerit, qui unguenta sumpserit, qui…
Cicero, pro Caelio
-
…hoc adspersit molestiae quod videris ne mihi molestus esses veritus esse atque etiam nunc vereri. litigarem tecum, si fas esset ; sed me hqrcule, istuc si umquam suspicatus ero, nihil dicam aliud nisi verebor ne quando ego…
Cicero, Epistulae ad Quintum fratrem
-
…; contineri ; vel vetustate sedari ; bene meritos ; ne ; colas, nec exorari fas est, neque id rei publicae remittere utique necesse est ; neque est excusatio difficultatis, neque aequum est tempore…
Cicero, post Reditum ad Populum
FAS[FASTI; JUS. ]
See fasti; ius.