gentilis
gentilis, of a clan, of a gens
- Of or belonging to the same clan (gens), stock, or race; and subst.: gentīlis, is, com., a person belonging to the same family or gens, a relative bearing the same name (syn.: gentilicus, genticus; cf. also: cognatus, agnatus, affinis): gentiles sunt, qui inter se eodem nomine sunt, qui ab ingenuis oriundi sunt, quorum majorum nemo servitutem servivit, qui capite non sunt deminuti, Cic. Top. 6, 29: gentilis dicitur et ex eodem genere ortus et is qui simili nomine appellatur; ut ait Cincius, gentiles mihi sunt, qui meo nomine appellantur, Paul. ex Fest. p. 94 Müll.: SI FVRIOSVS EST AGNATORVM GENTILIVMQVE IN EO PECVNIAQVE EIVS POTESTAS ESTO, Fragm. XII. Tab. ap. Cic. Inv. 2, 50, 148: SI AGNATVS NEC ESCIT, GENTILIS FAMILIAM NANCITOR, id. ap. Collat. Legg. Mosaic. et Rom. 16, 4: si nullus agnatus sit, eadem lex XII. tabularum gentiles ad hereditatem vocat, Gai. Inst. 3, 17; cf. Ulp. Fragm. 26, 1 a.: tuus gentilis (thy kinsman), Brute, M. Pennus, Cic. Brut. 28, 109: sordidatus cum gentilibus clientibusque, Liv. 3, 58, 1: e duobus gentilibus, Suet. Tib. 1: homines deorum immortalium quasi gentiles, Cic. Univ. 11: tuus paene gentilis, thy namesake, id. Verr. 2, 2, 77, § 190; cf., jestingly: fuit enim (Pherecydes) meo regnante gentili (i. e. Ser. Tullio), id. Tusc. 1, 16, 38.—Adj.: nomen, Suet. Ner. 41: stemma, id. ib. 37: monumentum Domitiorum, id. ib. 50: copia, out of their own gens, id. Vit. 1: gentile domus nostrae bonum, Tac. A. 2, 37; cf. manus (i. e. Fabii), Ov. F. 2, 198: odia, family enmity (of Hanno towards Hannibal), Sil. 2, 277: capillo erat pone occipitium summissiore, quod gentile in illo videbatur, peculiar to the family, hereditary, Suet. Tib. 68.—Prov. (cf. the law for the insane, supra): mente est captus atque ad agnatos et gentiles est deducendus, Varr. R. R. 1, 2, 8.—
- II Transf. *
- A Of slaves who bore the name of their masters: apud antiquos singuli Marcipores Luciporesve dominorum gentiles omnem victum in promiscuo habebant, Plin. 33, 1, 6, § 26.—
- B Poet., of plants: non gentilia poma, i. e. foreign, exotic, Calp. Ecl. 2, 41.—
- C In a more extended sense (acc. to gens, II. F.), of or belonging to the same people or nation, national; and subst., a fellow-countryman (post-Aug.): multis et validis propinquitatibus subnixus turbare gentiles nationes promptum haberet, Tac. A. 11, 1 fin.: solum, id. ib. 3, 59: imperium, id. ib. 6, 32: religio, id. ib. 12, 34: levitas, id. ib. 12, 14; utilitas, id. ib. 12, 17: lina, Sil. 4, 223; cf. metallum, id. 16, 465: gurges, Stat. Th. 9, 297.—Subst., Gell. 17, 17, 2.—
- 2 In partic.
- a In opp. to Roman: gentīles, foreigners: nulli gentilium provincialis femina copuletur, Cod. Th. 3, 14, 1; 11, 30, 62; Aus. Grat. Act. 4: cum scutariis et gentilibus, Amm.14, 7: nullum autem ex gentilibus liberum adprobari licet, Fragm. Jur. Rom. Vat. 34 Huschke.—
- b In eccl. Lat., opp. to Jewish or Christian, heathen, pagan, gentile; and subst.: gentīlis, is, m., a heathen, a pagan: vulgus, Prud. στεφ. 10, 464: nugae, id. adv. Symm. 1, 576: gentilium litterarum libri, Hier. Ep. 22, 30; Vulg. Tob. 1, 12; id. Act. 14, 5.—Sup.: Sextus Pythagorēus, homo gentilissimus, Hier. in Jerem. 4, 22.—Hence, adv.: gentīlĭter (acc. to II. C.; late Lat.).
- 1 After the manner or in the language of a country: Cretes Dianam Britomarten gentiliter nominant, in their native language, Sol. 11, 8; 20, 8.—
- 2 Heathenishly, Fulg. Discuss. Arian. 4; Vulg. Gal. 2, 14.
species ‥ nominum derivatorum sunt patronomicum, ~e, patrium [etc. ] ‥ nomen ~e ut ‘Romuleus’ qui de genere Romuli est, ‘Romanus’ qui de Roma
sume [] naman syndon ~ia, ‥ graecus,grecisc , anglus,englisc
Ricardus R. junior ‥ petiit a vicecomite ut eos inde juste deduceret quia ipse et pater suus ‥ naturales homines et ~es sunt de patria; et vicecomes dixit quod bene cognovit [gen ]tilitatem suam set ‥ [etc. ]. ‥ respondit R. quod revera ipsi naturales et ~es sunt de patria et quod ipse [sc. vicecomes ] adventicius erat; et vicecomes respondit quod revera ipse de alia provincia fuit [etc. ]
quod nullus extraneus ‥ mercandisas de aliquo extraneo emat ‥ preter ~es homines Glamorgancie pro victualibus eorum
volo quod executores mei non faciant magnas expensas circa herciam meam pro pompa mundi, sed quod pascant ~es et alios pauperes
signa Judaici velleris imbris caelestis expertis et ~is rore Sancti Spiritus madefacti
‘in circumcisionem’, id est tantum prodest sibi qui ~is est quantum si Judaeus esset
Christus ‥ ~es populos cur in foro hujus mundi otio vacarent redarguit
multos et Hebreos / gentilesque sacram fecit habere fidem
~es qui in semine Abrahe eternam accipient benediccionem
quod non dominentur infideliter sicut ~es [cf. ]Luke xxii 25
Deus Asahel in regem Sirie unius regnorum ~ium ungere Helie ‥ precepit
qui ab illo ~i baptizati fuerint
ritu ~ium ‥ cantationes sacrilegas celebrare
multitudinem ~ium idolatriae ‥ errore ‥ deceptam(
cujusdam regis Hunorum ‥ humanitate, qui, quamvis esset ~is, nulla ‥ ad ejus dampnum cui jurasset potuerit corrumpi pactione
hoc de ritu ~ium adhuc habent
est domus ecclesia Domini; ‥ / ‥ / circumstans paries populus gentilis, Hebreus
si figmenta ~ium, si dicta ethnicorum ‥ inserantur, Christiane tamen religioni famulantur
eciam apud ~es et ethnicos pontificalis auctoritas preferebatur potestati regali
phanum ‥ ubi ‥ Ethelbertus ‥ solebat ‥ demoniis ‥ sacrificare, quod ‥ Augustinus ab inquinamentis ‥ ~ium purgavit
illa bestia [sc. Scylla ] inter Italiam et Siciliam fuit, ut ~es aiunt
de ‥ poetarum ~ium libris
peccavi ‥ in lectione ~ium auctorum
‘stemmata quid faciunt? ’ [Juvenal 8. 1 ] ait ~is poeta
omnes consului qui in Francia primatum videntur habere scripturarum; sed quia eos ~is historia latuit, non multum reprehendo
rationem hujus cycli acceperunt a ~ibus Romanis
Rome fuit ‥ domus consecrata. sacerdotes ~es ‥ illam ‥ custodientes ‥
Boccasius de genealogia deorum ~ium(
Woden ‥ tante apud suos autoritatis fuit ut feriam quartam ~es Romani diem Mercurii appellabant
fines orientales concussas ‥ ~ium impetu; quae vesana tempestas et Deo odiosa gentilitas ‥ impulit in locis navalibus fines Angliae
piratae ~ium Danorum
Menevia fracta est a ~ibus Insularum
~es de Ybernia
hic [Godefridus ] primus Christianorum ‥ diadema ferre et rex Jerusalem pro terrore ~ium cognominari ‥ compulsus est
obsederunt [Antiochiam ] ~es per tres septimanas
Christiani, qui a nobis detenti sunt, sunt ~es et nobiles viri; ac milites nostri, qui a Christianis detenti sunt, sunt rustici et minimi atque vilissimi homines(
mandamus vobis quod omnes prisones ‥ in castro de C. ‥ qui non sint milites vel ~es deliberetis
concessit Isabelle ‥ redditum annualem ‥ pro statu mulieris ~is sufficientem
cuilibet ‥ capellano et clerico de statu ~i ‥ cuilibet clerico ‥ de statu valettorum
dat ‥ j falconem ~em
ad tres girfalcones et j ~em falc’ et ad unum poignatorem suum
tres girfalcones ‥ et unum falconem ~em
pro putura j falconis ~is et j terceletti ~is
in manerio de C. j jumentum gentil’ cum ij pullan’ prec’ v m.
- 1. (poët.; postklass.) tot dezelfde gens, familie behorend [nomen; domus];
- 2. (postklass.) uit dezelfde stam, tot hetzelfde volk behorend, nationaal, vaderlands [solum; imperium; religio];
- 3. (Laatl.) niet-Romeins, buitenlands;
- 4. (eccl.) heidens [libri v.d. antieke auteurs]; II. subst. is m
- 1. lid v. dezelfde gens, (bloed)verwant;
- 2. (Gell.) landgenoot;
- 3. plur. (Laatl.) niet-Romeinen, buitenlanders;
- 4. plur. (eccl.) heidenen.
本國者。同姓。敎外。野 人。Gentiles nationes 野人國。Gentiles dominorum servi 與主同名之奴。
Suggest a Translation
See an image
GentilesQ. Mutius definivit ingenuos ab ingenuis oriundos, quorum majorum nemo servitutem serviit. Radulfus de Diceto in Imag. Hist. :
Christiani, qui a nobis detenti sunt, sunt Gentiles et nobiles viri.Le Roman
de RouMS. :
Alibi :Moult fu beaus, moult fu Gens, Gentis homs ressembla.
PhilippusElle fu de Chartres Comtesse Espousée au Comte Estevenon, Gentilhomme, noble Baron.
MouskesMS. in Philippo Aug. :
Galterus Metensis in Mappamundi MS. cap. 14 :Et maint franc baceler illuec, Feist cevalier avec son fil, Qui furent franc ome et Gentil.
Le ReclusGentil et vilain, tout y portent, Mult se puet bien plaindre du mains, Qui chi est Rois, et là vilains.
MiserereMS. :
Par le pere sont serf li fil, Qui or fussent franc et Gentil.
Gentixhom de lingnage, apud Petrum
Gentilhomines, apud Gobelinum lib. 8. Comment.
Nunquam Gentilhomines aut claves urbis obtinebunt, aut magistratum, quem populi Capitaneatum appellamus. Maisons nobles vulgairement dits Heritages Gentioux,in Consuet. Aquensi tit. 2. art. 1.
Le gentil d'Angleterre pour mieux festoier ces seigneurs et toute leur compaignie tint une grande court le jour de la Trinité.
Secundum nomine, Gentilem quidem hæretici, sed non ejusdem fidei, calcitrando virum occiderunt.
Gentiles Peregrini, Falconum species, nostris
Nobilesdicuntur.
- gens, of a clan, of a gens: Sumunt gentiles arma manūs, i. e. the warriors of the Fabii, O.: domūs donum, Ta.—As substm. and fa member of a gens, one of the same clan, kinsman, namesake: gentiles sunt, qui, etc.: cum gentilibus clientibusque, L.: deorum.—Of a nation, national: solum, native, Ta.: utilitas, Ta.
-
…fregit, vir et oratione gravis et auctoritate, eique proxime adiunctus C. Drusus frater fuit. Tuus etiam gentilis, Brute, M. Pennus facete agitavit in tribunatu C. Gracchum, paulum aetate antecedens. Fuit enim…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…Pompilius videtur loqui discite orationem, pontifices, et vos, flamines ; etiam tu, rex, disce a gentili tuo, quamquam ille gentem istam reliquit, sed tamen disce ab homine religionibus dedito ius totum omnium religionum .…
Cicero, de Domo sua
-
…Nondum est satis ; adde nec ea aut legata testamento aut possessione retenta ; confectum est. Itemque ut illud Gentiles sunt inter se qui eodem nomine sunt. Non est satis. Qui ab ingenuis oriundi sunt. Ne id…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…quod litteris exstet, Pherecydes Syrius primus dixit animos esse hominum sempiternos, antiquus sane ; fuit enim meo regnante gentili. hanc opinionem discipulus eius Pythagoras maxime confirmavit, qui cum Superbo regnante in Italiam venisset, tenuit Magnam illam…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…. si Carpinatius mihi tum respondere noluit, responde tu mihi nunc, Verres, quem esse hunc tuum paene gentilem Verrucium putes. fieri non potest ut, quem video te praetore in Sicilia fuisse et quem ex ipsa ratione…
Cicero, in Verrem
-
…. Scr. in Tusculano iii Id. Quint. a. . CICERO ATTICO SAL. o rem indignam gentilis tuus urbem auget quam hoc biennio primum vidit et ei parum magna visa est quae etiam ipsum capere potuerit .…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…invaluit contra eos ita ut nudi et vulnerati effugerent de domo illa hoc autem notum factum est omnibus Iudaeis atque gentilibus qui habitabant Ephesi et cecidit timor super omnes illos et magnificabatur nomen Domini Iesu multique credentium veniebant confitentes et adnuntiantes…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…inscius erroresque suos indocilis fovet, obtestor, iubeas ne citus inpetus arsurum mediis inferat ignibus. Credebam vitiis aegram gentilibus urbem iam satis antiqui pepulisse pericula morbi nec quidquam restare mali, postquam medicina principis inmodicos sedarat in arce dolores…
Prudentius, Contra Symmachum
-
…Salerni falcatos ensis, et, quae Buxentia pubes aptabat dextris, inrasae robora clauae. ipse, umero exertus gentili more parentum, difficili gaudebat equo roburque iuuentae flexi cornipedis duro exercebat in ore. Vos etiam accisae desolataeque uirorum…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…praeiere duo iuvenes lecti, in principiis adeundi discriminis, Salvius et Lupicinus, scutarius unus, alter e schola gentilium, bellum fragore terribili concitantes hastasque crispando, cum ad rupium obiecta venissent, trudentibusque Alamannis evadere ad celsiora conarentur…
Ammianus Marcellinus, Rerum Gestarum