habilis

habilis, easily handled, manageable, handy, suitable, fit, proper, apt, nimble, swift

habilis , e: adj. (habeō), handy, wieldy, convenient, easily handled, light, 11.555; well formed, 1.318; well fitted for, adapted to, fit for; well fitted, 9.365

hăbĭlis, e, adj. [habeo, II. B. 2.], that may be easily handled or managed, manageable, suitable, fit, proper, apt, expert, light, nimble, swift (class.).

I Lit.: (calcei) habiles et apti ad pedem, Cic. de Or. 1, 54, 231; cf.: (natura homini) figuram corporis habilem et aptam ingenio humano dedit, id. Leg. 1, 9, 26; res aptae, habiles et ad naturam accommodatae, id. Fin. 4, 20, 56: brevitate habiles gladii, Liv. 22, 46, 5: ensis, Verg. A. 9, 305: arcus, id. ib. 1, 318: pharetra ad tela, Val. Fl. 3, 607: frameae, Tac. G. 6: currus, Ov. M. 2, 531: aratrum, Tib. 1, 9, 7: naves velis, Tac. A. 2, 6: corpus habilissimum quadratum est, neque gracile neque obesum, the most convenient for managing, treating, Cels. 2, 1; cf.: materia levis est et ad hoc habilis, Sen. Q. N. 1, 7: atque habilis membris venit vigor, i. e. making supple, Verg. G. 4, 418: (bos) nec feturae habilis nec fortis aratris, fit, proper for, id. ib. 3, 62: terra frumentis, Col. 2, 2, 20; cf.: Aegyptum ut feraciorem habilioremque annonae urbicae redderet, Suet. Aug. 18: pinguibus hae (vites) terris habiles, levioribus illae, Verg. G. 2, 92: rudem ad pedestria bella Numidarum gentem esse, equis tantum habilem, Liv. 24, 48, 5; cf.: ducenta fere milia peditum, armis habilia, able to bear arms, Vell. 2, 110, 3: nondum portandis habiles gravioribus armis, Sil. 11, 588.—
II Trop.: sunt quidam ita in iisdem rebus habiles, ita naturae muneribus ornati, ut, etc., apt, expert, skilful (= capax), Cic. de Or. 1, 25, 115: acutior atque habilior ad inveniendum, Quint. 6, 3, 12: numquam ingenium idem ad res diversissimas habilius fuit, Liv. 21, 4, 3: exercitus non habilis gubernaculo, not easy to govern, Vell. 2, 113, 2: negotia expedita et habilia sequuntur actorem, Sen. de Ira, 3, 7: et vicina seni non habilis Lyco, not suited (on account of her age), Hor. C. 3, 19, 24: non habiles Colchi, i. e. uncivilized, rude, Val. Fl. 7, 231.—
- - - - β Poet., with inf.: plaudentique habiles Caryae resonare Dianae, Stat. Th. 4, 225; Luc. 3, 553.—Hence, adv.: hăbĭlĭter, handily, aptly, expertly, skilfully, easily (very rare): scutum parvum habiliter ferens, Liv. Epit. 57: ut elephantis, sicut nos equis, facile atque habiliter utantur, Mel. 3, 7; Dig. 34, 2, 20.

habilis, e (habeo), I) leicht zu handhaben, handlich, lenksam, beweglich, behend, geschmeidig, elastisch, arcus, Verg.: currus, Ov.: papillae, Ov.: mit Abl. (durch), gladius brevitate h., Liv.: navis velis h., leicht segelndes, Tac.: v. Pers., dic habilem, quaecumque brevis, Ov.: haec habilis (handlich) brevitate suā est, Ov. – II) übtr., handlich = passend, bequem, geeignet, geschickt, gewandt, tauglich, fähig, tüchtig, rüstig, a) physisch: α) v. Lebl., galea, gut passender, Verg.: iuventa, Tac.: vigor, Verg.: corpus minus h., siecher, Vell.: mit Dat., figura corporis habilis et apta ingenio humano, Cic.: Aegyptum habiliorem annonae publicae reddere, Suet.: h. lateri clipeus, Verg.: aetas feturae h., Verg.: m. Dat. Gerund., rubens (ferrum) non est habile tundendo (läßt sich nicht gut hämmern), Plin.: nidi (hirundinum) occultandis habiles pullis, Plin.: m. ad n. Akk., calceus habilis et aptus ad pedem, Cic.: gladius ad propiorem h. pugnam, Liv.: m. ad u. Akk. Gerund., loca habilia ad plantandum, Amm.: m. in u. Akk., naves habiles in omnia, quae usus posceret, Flor 4, 11, 6. – β) v. Pers., m. Dat., exercitus h. gubernaculo, leicht zu führen, Vell.: gens equis tantum h., nur als Reiter brauchbar, Liv.: h. armis, waffenfähig, Vell.: h. militiae, dienstfähig, Curt.: parum h. proelio, Tac.: lectuli otio quam labori proeliorum habilior, Val. Max. 5, 7, 1: mit Dat. Gerund., nondum portandis habiles gravioribus armis, Sil.: m. ad u. Akk., habiles ad aratra Labici, Sil.: ad latrocinia habiles, Amm. – m. folg. Infin., Lucan. 3, 553. Stat. Theb. 4, 225. – b) geistig: α) v. Lebl.: negotia, Sen.: m. ad u. Akk., numquam ingenium idem ad res diversissimas, parendum atque imperandum, habilius fuit, Liv. – β) v. Pers., m. Dat., h. publico muneri, Suet.: m. Dat. Gerund., h. capessendae rei publicae, Tac.: m. ad u. Akk. Gerund., ut acutior quis atque habilior sit ad inveniendum, Quint.: m. in (in) u. Abl., sunt autem quidam ita in eisdem rebus habiles, ut etc., Cic. – ➳ Superl. habilissimus, Cels. 2, 1. p. 28, 23. Not. Tir. 7, 66^c.

habilis [CL] 1 easy to handle, manoeuvrable. ligneam fecit machinam compaginari, et ut ~ior esset ad conducendum, super quattuor rotulas eam collocari Ord. Vit. IX 12 p. 579; ~is, agilis, gestuosus, flexibilis, agitabilis Osb. Glouc. Deriv. 275; portemia, navis lata, ~is ad portandum Ib. 484. 2 (of thing or place) fit, suitable, convenient. haec [luna] ‥ Paschae celebrando ~is non est (Ceolfrith) Bede HE V 21 p. 339; Id. AM 83 (v. dichronus); †habia [l. habilia], apta GlC H 6; hic pueri discant senioris ab ore magistri, / ‥ / sunt anni juvenum habiles addiscere quicquam Alcuin Carm. 93. 5; aliud ‥ monasterium ‥ habitationi sanctimonialium ~e ‥ rex aedificari imperavit Asser Alf. 98; saxa prerupta ad latebras ferarum ~ia G. Mon. VIII 18; portum mille carinis ~limum [sic] et tutissimum efficiens G. Steph. I 27; Jernemutha ‥ habet copiam aque dulcis ‥ ~is urbis in cultu divino W. Worc. Itin. 180; 1486 cum lxij cavill’ ‥ abilibus (v. hercia 1a). 3 well-adapted, fit, capable (usu. for spec. activity or purpose): a (of person, institution, or animal); b (of abstr.). a ~em, timlicne GlP 922; quadrupedia ‥ ad natandum redduntur ~ia partes enim extense multam superficiem tenent Quaest. Salern. B 75; gens ‥ nunc equis ~is, nunc pedibus agilis Gir. DK II 8; ~is est et apta ad suum initium redire ‥ ecclesia Menevensis Id. Invect. V 2; Rob. Flamb. Pen. 15 (v. habilitas 1); propter dialecticam veri inquisitivam, sc. ut ~iores simus ad ipsam Kilwardby OS 508; 1352 non potuit invenire aliquos capellanos honestos et abiles (Vis.) Mem. Ripon I 238; Wycl. Ver. II 262 (v. graduari a); 1492 quod ad studium abilis fuerit satis et idoneus Reg. Merton 159; 1518 abiles ad ‥ dispensationis gratiam Offic. S. Andr. 162. b ex ingenii ‥ ~issima facilitate et usu disserendi Balsh. AD 4. 4 in good condition, ‘fit’: a (of animal); b (of thing). a tum pecudum foetura habilis, tum semen in arvis / crevit Frith. 663; 1452 unum taurum, xxx vaccas firmabiles et abiles FormA 145. b 1437 bonum pannum et ~em Doc. Bev. 33 (v. 1 aquare 1d). 5 (w. ref. to statute or sim.) valid, having force. 1417 (v. habilitare 5). 6 (w. gen.) worthy. 1448 cerevisiam debilem ‥ non bene coctum [sic] nec ejus precii ~em, quin potius modici aut nullius valoris MunAcOx 589.

…ingeniis atque arte valeant, tamen in oratorum numerum venire non possint ; sunt autem quidam ita in eisdem rebus habiles, ita naturae muneribus ornati, ut non nati, sed ab aliquo deo ficti esse videantur. Magnum quoddam…

Cicero, de Oratore
…A optimo Mai op A se de tota me Niebuhr sedetorare A mine A discrimine Heinrich iis Mai is A habilia Heinrich abitalia A illo illi Cramer Tyrinum A cf. Philinum Mai e filium A sticnegotiimmeost A stic negoti immeo…

Cicero, pro Tullio
…commode scriptam esse dixit ; sed inquit ut, si mihi calceos Sicyonios attulisses, non uterer, quamvis essent habiles atque apti ad pedem, quia non essent viriles, sic illam orationem disertam sibi et oratoriam videri, fortem…

Cicero, de Oratore
…modi semustilatus effugit. adducit iste interea in saltum homines electos maximis animis et viribus et eis arma quae cuique habilia atque apta essent comparat, prorsus ut quivis intellegeret non eos ad rem rusticam, verum ad caedem ac pugnam…

Cicero, pro Tullio
…cura et mox gloria, cui principium illa militia fuit, triremis alveo Rheni, ceteras navium, ut quaeque habiles, per aestuaria et fossas adegit ; luntribusque hostium depressis et exturbato Gannasco, ubi praesentia satis composita sunt ,…

Tacitus, Annales
…Nec premat inpositis sinito tua colla lacertis, Mite nec in rigido pectore pone caput ; Nec sinus admittat digitos habilesve papillae ; Oscula praecipue nulla dedisse velis Oscula si dederis, fiam manifestus amator Et dicam mea sunt iniciamque manum…

Ovid, Amores
…straba, sit Veneri similis si rava, Minervae Sit gracilis, macie quae male viva sua est ; Dic habilem, quaecumque brevis, quae turgida, plenam, Et lateat vitium proximitate boni. Nec quotus annus eat ,…

Ovid, Ars Amatoria
…tacitis Poena venit pedibus. Parcite, caelestes aequum est inpune licere Numina formosis laedere vestra semel. Lucra petens habili tauros adiungit aratro Et durum terrae rusticus urget opus, Lucra petituras freta per parentia ventis Ducunt instabiles sidera certa…

Tibullus, Elegiae
…vestigia cauda, Aetas Lucinam iustosque pati hymenaeos desinit ante decem, post quattuor incipit annos ; cetera nec feturae habilis nec fortis aratris. Interea, superat gregibus dum laeta iuventas, solve mares ; mitte in Venerem pecuaria primus…

Vergil, Georgics
…dux diu cunctando, indicio perfugae doctus per subterranea quaedam occulta, fossasque multifidas, latere hostium plurimos, ubi habile visum fuerit erupturos. Ausi tamen omnes accedere fidentissime, ilicibus incisis et fraxinis, roboreque abietum magno, semitas…

Ammianus Marcellinus, Rerum Gestarum

Frequency

5043rd

most frequent word

Most used by

Ammianus Marcellinus
Vergil
Tibullus
Martial
Ovid

Collocations

locus 10
per 10
multus 9
video 8
cum 7
arma 7
magnus 7
brevis 5
alius 5
longus 5

habilis

Saved

Recent