idioma

ĭdĭōma, ātis, n., = ἰδίωμα,

a peculiarity in language, idiom, Charis. p. 255 P.

idioma [LL < ἰδίωμα] 1 peculiarity, special property. b (communicatio ~atum) interchange of properties (ἀντίδοσις ἰδιωμάτων). quod ‥ strictis tamen semper habenis contra illius etatis naturam et supra vires ‥ continentie se semper freno coerceret. unde juveniles illi excessus ‥ etati potius quam errori, etiam apud sapientes et qui illius etatis ~ate sunt experti, imputandi videbantur H. Bos. Thom. II 6 p. 168; nec spiritu adversus carnem nec carne concupiscente adversus spiritum, quale fuit hominis ante peccatum ~a Id. LM 1380D; idion enim Graece est proprium Latine, a quo ~a, hoc est proprietas Bacon Gram. Gk. 26. b plus est in ratione descensus quam in ratione nature, quia communicatio ~atum, id est proprietatum, sicut dicit Joannes Damascenus Hales Qu. 1476; Duns Ord. V 320 (v. communicatio 2b); multa attribuuntur uni rei propter aliam per communicacionem ~atum, que nec est materia nec forma nec pars ejus: sicut dicimus aliquid attribui alteri propter instrumentum ‥, quemadmodum dicimus istum hominem esse remigatorem a remo Ockham Quodl. 63. 2 idiom, phrase or expression peculiar to an individual or to a particular language. ~a, prop[r]ietas linguae GlC I 19; pharmacon secundum lingue illius ~a dicitur unguentum Osb. Glouc. Deriv. 432; antiquum illum durum ‥ scribendi morem ‥ respuens et refutans, ‥ presentis idioma sermonis et moderne modum eloquentie avide cupiens et amplectens Gir. EH intr. p. 208; Cornubia et Armorica Brittania lingua utuntur fere persimili, Kambris tamen propter originalem convenientiam in multis adhuc et fere cunctis intelligibili; que, quanto delicata minus et incomposita magis, tanto antiquo lingue Britannice ~ati magis ut arbitror appropriata Id. DK I 6 p. 177; hoc ei in audientia verbum emisit: “nollem revera pro placito centum solidorum” (~a namque Bononicum erat) “quin ‥” Id. RG I 2 p 48; interpretes barbaros sustinemus multociens et qui linguarum ~ata nesciunt nos de lingua ad linguam transferre presumunt R. Bury Phil. 4. 71; ab illo Belo idola originem assumpserunt et ab ejus nomine derivatur nomen generale idolorum secundum diversitatem ~atum: alii Baal, alii Bel, alii Baalym, alii Beelphegor, alii Belzebub dicentes Eul. Hist. I 30; c1380 sic quod id quod sum vester sum et, secundum jura, quod meum est amplius quam meum esse fore non potest, sic quod oblacio persone mee vel rei quam facere possem esset inutilis similiter et inanis ydioma FormOx 389; centenaria que juxta lingue ~a hundret indigene vocitare consueverunt Ciren. I 369 (v. centenarius 4a); nomen putant Scoticae linguae interpretes Kynlusche, quasi diceres ‘caput herbarum’ ‥ sed ‥ ~atum corruptela per Anglicanas irruptiones introducta loci vocabulum invertit ac pro Kynlusche factum est nomen Kinloss Ferr. Kinloss 13. 3 spoken form of language, spoken idiom (dist. from reading, writing, and comprehension). studiosi lectores in dictarum linguarum scriptura, lectura necnon etiam intellectu plurimum poterunt informari, licet proprietatem ~atis solus auditus aurium anime representet R. Bury Phil. 10. 167. 4 manner of speech of particular area or group of people or time, the vernacular; b (fig.). qui, cum rusticanus esset et totius eloquii alterius quam Anglici nescius, mirabilem tenebat et amabilem de religionis summa proque ydioma [v. l. idiomate] suo luculenter proferebat sentenciam V. Har. 4 f. 8; c1218 quod ‥ sacerdotes, prout eis Deus inspiraverit, parochianos suos instruant et eis illam expositionem frequenter domestico ydiomate sane inculcent Conc. Syn. 61; sicque quod Anglici vocant hundred’, jam per variationem locorum et ~atis wapentakia appellantur Fleta 134; 1278 clericos ‥ per ipsum de ydeomate ipsorum examinandos admitteret Reg. Wint. 1282–1304 II 648; 1288 excommunicatos esse ‥ communi ~ate ‥ publice nunciari ‥ faciatis FormOx 359; si quis vero Latinum non intellexerit, leccionem devotam Anglico vel Gallico, sive in suo ydiomate vulgari, frequentet Spec. Incl. 2. 3 p. 106; aetheling Anglice sive Saxonice secundum ~a antiquum Latine dicitur nobilis Ciren. II 199; 1427 me habuisse in mea possessione quemdam libellum vulgaris ~atis Amund. I 227; ea que michi a fide dignis sub ydeomate nostracio exhibita sunt exemplaria Mir. Hen. VI I prol. p. 11. b ~a vero suum [sc. diaboli] in provincia infernali est mendacium Holcot Wisd. 42. 5 dialect, one of several distinct forms belonging to same language. ~a est proprietas lingue determinata qua una gens utitur juxta suam consuetudinem, et alia gens ejusdem lingue utitur alio ~ate. ‥ in lingua enim Latina que una est sunt multa ~ata. substantia enim ipsius lingue consistit in hiis in quibus communicant clerici et literati omnes, ~ata vero sunt multa secundum multitudinem nacionum utencium hac lingua. quia aliter in multis pronunciant et scribunt Ytalici et aliter Hispani, et aliter Gallici, et aliter Teutonici et aliter Anglici et ceteri Bacon Gram. Gk. 26–7; Chaldeus et Hebreus habent eandem linguam sed diversum ~a, sicut Gallicus et Picardus; ~a enim est proprietas lingue apud aliquam nationem determinata Id. Maj. III 89; hoc videmus in ~atibus diversis ejusdem lingue; nam ~a est proprietas alicujus lingue distincta ab alia, ut Picardicum et Gallicum et Provinciale et omnia ~ata a finibus Apulie usque ad fines Hispanie. nam lingua Latina est in his omnibus una et eadem secundum substantiam, sed variata secundum ~ata diversa Id. Tert. 90; Chaldeus enim sermo et Hebreus differunt sicut ~ata unius lingue ut Picardicum et Normannicum, Burgundicum, Parisiense, et Gallicum; una enim lingua est omnium, scilicet Gallicana Id. CSPhil. 438. 6 language: a (unspec.); b (English); c (French); d (Scots); e (British, Welsh); f (Irish or Scots Gaelic); g (Latin); h (Greek); i (Hebrew). a auctores simul cum ipsis verbis suo ~ate expressis placuit ex nomine designare: ‘bien set chat ki barbe il leche’[etc.] Gir. Symb. I 7 p. 218; 1291 quia ~a in eisdem libris [sc. account books of a Luccan merchant] scriptum ignotum fuit baronibus, ‥ venire fecerunt coram eis dictos mercatores juratos Law Merch. II 56; a1330 reus per se suam afferat defensionem in ydiomate quo voluerint [sic] dum tamen intelligibili StatCantab 323; si ergo homo velit perpendere ad quod regnum pertineat, videat cui regno in ~ate concordet. narrant historie quod cum Vuilhelmus ‥ regnum Anglie conquesivisset, deliberavit quomodo linguam Saxonicam posset destruere et Angliam et Normanniam in ~ate concordare Holcot Wisd. 42; a1350 quicumque litigare volentes ‥ grosso modo et ydiomate quocumque communiter intelligibili factum proponant StatOx 95 (cf. ib. 332: 1516 ideomate); 1409 periculosa ‥ res est ‥ textum sacre scripture de uno in aliud ~a transferre (Reg. Cant.) Conc. III 317a; librorum possessio et lectura qui scribuntur in vulgari ydiomate nostro Amund. I 225. b 995 qui [termini] continentur in originali codicello isto literis Saxonicis et Saxonico ~ate conscripti CD 689; ut ea [sc. relatu digna] de Anglico ~ate in Latinum sermonem transferrem (Libellus Æthelwoldi) Lib. Eli. app. p. 396; 1198 (1253) (v. flemenfremtha); Ethelbertus rex condidit leges Anglico ~ate Gerv. Cant. GR 27; Cornubie subdiaconus ‥ ~atis Anglici carens promptitudine Ad. Marsh Ep. 34; in ‥ scola, sicut nec alibi in claustro, debet Anglico ydiomate aliquid proferri; sed neque Latino, nisi prior aut idem magister ‥ docendi aut exortandi gracia Latine aliquid velit exprimere; sed Gallice jugiter, sicut et in capitulo ab omnibus ‥ in claustro est loquendum Cust. Westm. 164; 1270 in componendo et conscribendo quasdam cartas tam in Anglico quam in Gallico ydeomate confectas IssueR 1215 m. 2; 1430 secundum tenorem in dicto cirographo super ipsius abjuracione inscripto in ydeomate Anglicano conceptum Heresy Tri. Norw. 164. c respondit ‥ se tam literaturam in Anglia quam etiam ydioma Gallicum addidicisse Gir. SD 56; Francorum ydioma Itin. Ric. II 42; 1250 ad opus regine quendam librum magnum ‥ Gallico ydiomate scriptum in quo continentur gesta Antiochie et regum et aliorum Cl 283; persone diversorum regnorum et diversarum terrarum faciliter ab invicem discernuntur per diversitatem ~atum et linguarum, ut communiter, quia qui Gallicum loquitur Gallicus est vel estimatur et qui Anglicum Anglicus Holcot Wisd. 42; [ceperunt] Gallicum ~a omnes magnates ‥ loqui Croyl. 62; s1406 Scoti misere per equora filium regis sui ‥ ut ‥ informaretur in Francia de facecia linguaque Gallica. ‥ rex vero resolutus in jocos dixit, “certe si grati fuissent Scoti, hunc misissent mihi juvenem instituendum, nam et ~a Francie ego novi” Wals. HA II 273; 1432 artes scribendi et dictandi loquendique Gallicanumque ~a in quibus nulle ordinarie sunt lecture StatOx 240. d 1552 librum quemdam vulgari et Scotico idyomate conscriptum Conc. Scot. II 136. e c1200 loco qui ‥ Britannico ~ate Lantteglin nuncupatur quod Latine fundus Tecle sonat (MS Lambeth Palace 94 f. 153v) Texte und Untersuchungen XXII ii p. 169. f 1235 dictum mandatum vestrum ‥ legi feci et in ydiomate Anglicano et Ybernicano populo exponi Mon. Hib. & Scot. 230b; 1359 homines de genere Anglicano ‥ ~a Hibernicum erudiunt RB Ossory 260; Hiberniali ydiomate J. Yonge Vis. Purg. Pat. 6 (v. Hibernialis a); propter ydeoma Hibernicum Myln Dunkeld 69. g cedulas ‥ que Anglice scripta fuerant in Latinum ydioma conversas Chr. Rams. 3; s1242 episcopus Lincolnie Robertus, vir in Latino et Greco ~ate peritissimus Flor. Hist. II 259. h verba ‥ Greco ~ati valde conformia Gir. IK I 8 p. 77; s1253 M. Par. Maj. V 401 (v. eligere 1g); de illo principatu ‥ qui vocabulo sumpto ex ~ate Greco vocatur despoticus Ockham Pol. I 204. i militem Laurencium ‥ laborum commendabilium experiencia Ebraici, Greci, et Latini ydeomatibus inter alia variis quoque scienciis ‥ decoravit J. Yonge Vis. Purg. Pat. 14. 7 (abstr.) organized system of expression, language. quandocumque aliquis profert proposicionem vocalem, prius format interius unam proposicionem mentalem que nullius ~atis est, in tantum quod multi frequenter formant interius proposiciones quas tamen propter defectum ~atis exprimere nesciunt Ockham Summa I 12 p. 42.

idioma

Saved

Recent