About
Menu

impinguare

impinguare [LL], ~ĕre 1 to make (food) fatty or rich by addition of fat. pane sine mensura et ferculo aliquatenus butiro inpinguato, ceteris vero diebus paxmati panis mensura et miso parvum inpinguato, horti holeribus, ovis paucis, Britannico formello utatur Gildas Pen. 1. 2 to anoint with oil or sim.; b (w. ref. to Psalm. cxl 5); c (w. ref. to Psalm. xxii 5); d (fig.). impinguo, A. to fatty[? l. fattyn] ~o, A. to do a way drye shabbe WW; hec fuit ‥ hilaritas exhilarati, imo jam ~ati in oleo H. Bos. LM 1284B; victima tuum non impinguat altare; / thus de Saba et oleum non donantur [cf. Sirach xxxv 8] J. Howd. Cant. 197.  b illud caput sanctum quod non ~averat peccatoris oleum sed certi misterii sacramentum Abbo Edm. 11; hostis autem peccator qui oleo prave adulationis caput meum aut inpinguat aut inpinguare laborat Lanfr. Ep. 13 (14 p. 84); prelatus ‥ rarissime invenitur qui collaterales non habeat assentatores sibi, qui ‥ oleo peccatoris caput ~ant P. Blois Ep. 15. 55B; c1275 nec cuiquam capud peccatoris oleo ~abo, cum cuiquam preter merita doleam famam dare DCCant. p. 247.  c quod in oleo leticie spiritualis ~asti Rolle IA 256.  d ille olei venditor qui caput vestrum ~at adulationibus ac demulcet P. Blois Ep. 59. 175C; elemosinas frequenter condiebat lacrymis et pietatis adipe, holocausta misericordie ~abat Ib. 126. 377B. 3 to fatten, cause to become fat: a (person); b (animal, esp. livestock). a cum diutius moraretur in conventu Rome et fratres nullam pitanciam haberent nisi castaneas, ita ~atus est ut plurimum erubesceret Eccleston Adv. Min. 129; inpinguant et humectant corpus hec: quies, securitas, et esus ciborum dulcium Bacon V 82; si vero [pueri] sint macilenti, faciunt eos ad tempus ~ari [ME: they fedyn hem tyl they ben fatte] ut postea comedantur Itin. Mand. 96; to make fatte, ‥ inpinguare, inpinguere, inescare, lardare, saginare. to be fatte, ‥ pinguescere, in-, gliscere, pinguere, in- CathA.  b de annona pascit et ~at lx porcos DB I 205ra; persuasit quatinus equos nostros ad vendendum in Walliam ‥ per ipsum, qui eos bene servari et inpinguari et postea vendi bene procuraret, transmitteremus Gir. SD 84; 1242 quingentos boves emi et ipsos inpinguari facias Liberate 17 m. 4; 12‥ quod in qualibet berthona sint duo porci ad minus ~endi (Cust.) Cart. Glouc. III 219; 1279 mixtura: ‥ in liberacione j garcionis custodientis oves matrices tempore agnellacionis et custodientis vitulos et boves ad inpingwendum in estate vj buss. Ac. Stratton 104 (cf. ib. 113: 1280 inpingwendum); c1300 in iiij verribus et porcis ~andis [MS: ~endis] FormMan 37; non sicut porcus ad ~endum [ME: vattin] et dilatandum ut securi occidatur AncrR 39; 1484 iiij magni boves †impinguinati, xx arietes saginati Ac. Chamb. Cant. 145a. 4 (pass. in middle sense) to become fat: a (of person); b (of animal). a dietabimus cum dieta illius qui vult ~ari Gilb. VII 326v. 1.  b quidam pisces immoderate sunt humidi, qui, cum incipiunt ova habere, incipiunt ~ari. ‥ remanente ‥ moderata humiditate, bona celebratur digestio, bonum etiam generatur nutrimentum, ex quo pisces bene inpregnantur et inpinguantur Quaest. Salern. N 20; [merguli] in hyeme propter paucitatem motus ~antur Bart. Angl. XII 26; asinus in principio ‥ parum comedit, et postmodum magis et magis, et cepit bene ~ari J. Sheppey Fab. 33. 5 (p. ppl.) prosperous, self-satisfied, complacent (usu. w. ref. to Deut. xxxii 15). J. Sal. Pol. 777B (v. 8b infra); procedente tempore, aucto numero legis peritorum, ~us est dilectus et recalcitravit in tantum ut legis doctores appellarentur domini, indigne ferentes appellari doctores vel magistri R. Niger MR 250; s1251 Caursinos usurarios, qui de protectione domini pape gratulantur ~ati, ‥ egra mente toleravit M. Par. Min. III 104; pauperes ‥ multo avidius desiderant celestem patriam ‥ quam divites ~ati et abundantes in seculo [cf. II Esdr. ix 25] Holcot Wisd. 35; 1422 (v. 2 dilatare 2b); s1455 cum fuisset paulisper incrassatus in bonis, et ~atus, plusque solito in bursa in pecuniis dilatatus Reg. Whet. I 200; ex ipsius Scripture medullis, ubi adversarius ~atus dilatatusque erat J. Bury Glad. Sal. 595. 6 (intr.) to become fat. caro bene macra ~at et crassa macrat M. Scot Phys. 39. 7 (phys.) to thicken, make dense. aque enim non ingrossantur neque ~antur per se sine sicco terreo Bacon XIV 80. 8 to enrich, make wealthy; b (fig.). 1287 nimias divicias elargiri, quibus ~ati incipiant insanire, reprehensibile judicamus Conc. Syn. 1025; abbas ‥ immensis auri et argenti cumulis ~atus Croyl. Cont. A 118.  b delectabitur in crassitudine anima vestra. non ‥ in illa in qua recalcitravit dilectus incrassatus, impinguatus, dilatatus, sed in qua benedicitur filius, ut in rore supervenientis gratie et pinguedine liberi arbitrii voluntatem Dei prudenter intelligat, potenter impleat, toleret patienter. he itaque ~antes et dulces aque sunt J. Sal. Pol. 777B; est sanctus et religiosus conventus iste, quem et interna in mente refectio ~at, et confessio sancta tam in ore quam in opera exornat Ad. Scot Serm. 399A; 1318 universitas Oxonie ‥ occidentalem partem militantis ecclesie morum suavitate et doctrine veritate ‥ inpinguavit Reg. Carl. II 166 (cf. FormOx 33). 9 to enrich (soil), fertilize. que utilitas est quod fimo et creta ager sationarius ~atur si ‥? P. Blois Ep. 5. 15A; terram ‥ ~averunt M. Par. Maj. V 711; 1329 habebit idem R. unum residentem in eadem terra ‥ ad inpinguandum et excolendum eandem Reg. Newbattle 215 p. 173. 10 (? w. ref. to CL pinguis Minerva) to dull (the intellect). gens acuta minus, sed robusta magis. aere namque prepingui arva minus, Minerva magis ~atur Gir. TH I 37 p. 71. 11 ? to soften (sound). de littera G scitote quia, si non sequatur U, propter diptongum non inpinguatur, ut ‘lagoena’, ‘tragoedia’ Abbo QG 12 (28).

Saved

Recent