About Report a problem

Menu

inclinare

inclinare [CL] 1 a (act., trans.) to cause (thing) to lean or slope, to tilt, bend (also fig.). b (pass. and intr., of thing) to be bent, to bend or tilt. c (p. ppl. as adj.) sloping, steep. a quos [sc. pedes] nunc arsis, nunc thesis, discordante temporum trutina, vergunt et ~ant Aldh. PR 112 p. 151; [caurus] arbores ‥ partem in oppositam vel ~ans vel evertens Gir. TH I 6.  b in muris ‥ ruinosis [MS: rimosis] et ad ruinam ~atis W. S. Alb. V. Alb. & Amphib. prol.; s1258 nec adhuc in festo Assumptionis ‥, quando annuatim consueverant horrea messibus redundare, vix manipulus unicus stipulis ~avit maturus M. Par. Maj. V 711; arundo nunc ~atur, nunc erigitur Walt. Wimb. Elem. 318; s1256 (v. 3 clavus 5a).  c divexum, i. ~atum, descensum, pronum, stæþlepe GlH D 736; 9‥ WW (v. clivosus). 2 to cause (person) to bend, stoop; (in quots., pass.) to be bent, bowed down (by burden, or naturally). quia ~ati tanto pondere sunt pressi idcirco spatium respirandi non habent Gildas EB 1 p. 27; quis vero non obstupesceret puellam a cunabulis ~atam, pedibus debilem, tibiarum robore carentem, ‥ ut que incurvata et omnino imbecillis venerat, jam ‥ immunis ‥ remearet? Mir. Fridesw. 20; onusque proprium cervices inclinat J. Howd. Cant. 201. 3 (refl. and pass., w. person as subj.) to bend oneself, to bend down or forward (cf. 5a infra). ut ‥ morbi genus medicus ‥ cognoscat: ‥ frons semper ponderosa, sed maxime ~ato Anselm (Ep. 39) III 150; in Christi ~ari servitio W. Malm. GR II 217; ensis manu excidit, ad quem recolligendum cum se ~asset ‥ Ib. III 251; juvenis ‥ ~abat et reclinabat se, sepe improvisos ‥ interjaciens ictus G. Herw. 322; ad terram se ~are Mir. Fridesw. 21 (v. incurvatio 2) (cf. ib.: : ad terram ‥ ~ari). 4 (spec.) to incline oneself, bow, so as to express reverence or obeisance, to genuflect (refl. and intr.; cf. 5a infra). b to bow, nod (as expression of thanks; in quot., intr.). c (pass.) to be bowed to. cumque ‥ ante sanctum altare flexis ad terram genubus se ~aret Asser Alf. 96; vexillum ‥ quod se ~ando honeste ad terram fimbriarum suarum velamine circumdedit Wulf. Æthelwold 2; ~ate [AS: abugaþ] suppliciter ad almas aras Ælf. Coll. 103; ~antes se ante et retro Lanfr. Const. 123; dum transeunt ante capitulum incurvati eant quoadusque pertranseant, ante introitum tamen capituli se erigant et solito more ad orientem versi humiliter ~ent Ib. 144; s1141 dictum est ‥ quam prudenti consilio ‥ ad hominium regis se ~averit W. Malm. HN 505; s1194 cum pervenisset ad gradum altaris, ~avit rex super genua Gerv. Cant. Chr. 526; ~abant suppliciter omnes quotquot fuerint de utroque choro Cust. Westm. 1.  b cum das mihi tua, ego cur tibi ~em, cum non accipiam aliena sed quae mea sunt? Anselm (Ep. 34) III 142.  c abbas ‥ ~ari debet a toto conventu cum post inceptam antiphonam inclinat Lanfr. Const. 141; quociens in ta[bula in capitulo] abbas primo nominatur, si ibidem presens est, ~ari debet a to[to conventu] ut sunt sedentes Cust. Westm. 2. 5 (w. body, or part of body, as obj.) to bend, lower (also by extension mentem ~are); b (fig., var.). c (aures ~are, auditum ~are) to give ear (to), bestow favourable attention (on). ~ato capite Theod. Pen. II 3. 5; [avis] supra sulcum expansis alis et ~ato capite sedens et ‥ veniam indulgentiae deposcens V. Cuthb. III 5; ~a, quaesumus Domine, oculos majestatis tuae ad benedicendam hanc viduitatis vestem Egb. Pont. 114; ~atis solummodo corporalibus oculis Asser Alf. 89; [crucem] capite, immo toto corpore ~ato adorans W. Malm. GR V 443 p. 515; ~ato capite gratias egit G. Mon. V 12; geniculator ‥ i. genu ~ans Osb. Glouc. Deriv. 249; 1351 mentem caput et corpus ‥ ~ent (v. flectere 1c).  b nec blandimentis inclinat colla Aldh. VirgV 1055; ‘~a cor tuum ad noscendam prudentiam’ [Prov. ii 2]: ~are quippe est cor ‥ humiliare Bede Prov. 945.  c 798 oportunum arbitror tuis sanctis jussionibus aurem obedientiae nostrae humiliter ~ari (Lit. Kenulfi) CS 287 p. 396 (= W. Malm. GR I 88 p. 87); ut auditores mei ad parvitatem mei sermonis suum ‥ ~ent auditum Ailr. Serm. 14. 1. 290; 1218 petitioni nostre aures vestras velitis ~are Pat 163; quando deprecantibus ‥ aures ~amus [Trevisawhan we boweþ eres and grauntiþ bones] Bart. Angl. I 20; ~a aures tue pietatis indignis supplicationibus meis Edmund Or. 587; aures inclina misero miseratus J. Howd. Cant. 237; 1322 literas vestras ‥ intelleximus auribus ~atis Reg. North. 320. 6 to drive back, repel (troops). rex ‥ solus adversum pectus hostibus inferre, solus ~atam aciem restituere W. Malm. GR II 121 p. 128. 7 a (of day) to decline, draw to a close (in quots., pass.; also in fig. context). b (of darkness or sim.) to pass away (in quots., pass., in fig. context). a ~ata jam die Ord. Vit. III 14 p. 149; jam advesperascit vobis et vite vestre ~ati sunt dies P. Blois Ep. 44. 130B.  b donec ‥ umbrae vitae praesentis ‥ ~entur ut transeant Bede Cant. (ii 17) 1116; ~atis penitusque consumptis omnibus hujus mundi tenebris Ib. 1135. 8 a to influence, change (person’s mind, feelings), (usu. w. ad) to dispose, persuade (person etc., to course of action etc.); b (absol.; unless quots. are referred to 10a infra). c (pass. and refl.) to be influenced, persuaded, disposed, to incline (to course of behaviour etc.). d (p. ppl. as adj.; in quot., compar.) disposed, inclined or given (to) (spec. behaviour). a ut ad thalami taedas ‥ ferreos juvenculi affectus ‥ ~arent Aldh. VirgP 36; nec venusti corporis deformatio ‥ statum cordis ~at Ib. 47 p. 301; res diverse occurrebant que nolentem iniquitatis animum ad affectum sui ~abant Folc. V. Bot. pref. 373; dissolutio ‥ utrunque sexum ad omnem lasciviam ~averat Ord. Vit. IV 6 p. 208; ut ~aret animum virginis ad consentiendum tyranno T. Chobham Praed. 263; passiones sensitive ‥ non ~ant voluntatem nisi quando voluntas consentit eis Ockham Quodl. 291.  b Ockham Dial. 592 l. 27 (v. dispositio 3b); isti appetitus [sc. sensitivus et intellectivus] dicuntur contrarii quia sunt nati ~are ad effectus contrarios Id. Quodl. 157 (cf. ib.: unus [appetitus] ~at ad prosecucionem).  c cum videret Paulinus difficulter posse sublimitatem animi regalis ad humilitatem viae salutaris ‥ ~ari Bede HE II 12 p. 107; facile ad concordiam ~atus est W. Malm. GR II 127; diu dubitavit mundus quo tandem vergeret, quo se ~aret indoles illius [Willelmi II] Ib. IV 312; 1165 ad quod ‥ dominus papa pronus est, et rex Francorum facilis ~ari J. Sal. Ep. 138 (144 p. 30); 1255 eorum supplicatione humili [abl. instr. replacing dat., cf. 9c infra] ~ati ‥, invenimus quod unaqueque navis ‥ tenetur ‥ solvere ‥ x s. RGasc I sup. 21a; quando ad neutram partem magis ~atur [sc. dubitatio] Ps.-Gros. Gram. 57; debetis ~ari faciliter ad diligendum regem glorie AncrR 159.  d ad ‥ jocos ~atior erat quam ‥ dignitatis ‥ interesse videretur W. Malm. GP I 71. 9 (usu. w. dat.) to be well-disposed (to), to defer to, favour (person, request, cause, etc.): a (act., intr.); b (refl.); c (pass.). d (p. ppl. as adj.; in quots., compar.) well-disposed, favourable (to). e (act., trans.) to cause (person etc.) to be well-disposed, favourable (to). a s1013 populus aquilonarium Anglorum ~avit sibi et dedit se illi AS Chr.; s1245 totum fere Alimannie regnum ipsi andegravio ceperat ~are Flor. Hist. II 305; s1297 majoritate populi eis ~ante Ib. III 103; precibus Haraldi ~ans [v. l. ~atus] liberavit eum ab omni servicio barbarorum Eul. Hist. III 33.  b quo se pronior ~averit, eo fortunam vergere W. Malm. GR II 196 p. 238; lac ‥ facit matrem ~are se ad parvulum suum Ailr. Serm. 23. 20. 325.  c c1149 precibus Matildis regine ‥ ~atus et ‥ abbatis ‥ et fratrum ‥, eis ibidem cimiterium indulsimus Doc. Theob. 57; 1216 vestris ‥ precibus ~ati ‥ monasterium ‥ sub protectione suscipimus (Lit. Papae) Reg. Malm. I 377; ? 1254 nos ‥ vestris devotis supplicationibus ~ati (Lit. Papae) MunAcOx 26; 1337 vestre ‥ celsitudini humiliter ~ati ‥ cancellario ‥ de gracia concessimus quod ‥ FormOx I 96.  d consensu dubio fluctuabat Anglia, in Guibertum tamen pro metu regis ~atior W. Malm. GP I 49 p. 86; clericos ‥, genus ‥ hominum ‥ intuitu commodi fas et bonum pensitans, ut quo ~atior pecunia fuerit, eo urgant canones Id. Mir. Mariae 188; ut in partem regis papa ferretur ~atior W. Fitzst. Thom. 73.  e magnificentie reginalis ‥ devotio, quam ‥ vestre paternitati ~avit divina dispensatio Ad. Marsh Ep. 17. 10 (phil.): a to have a natural inclination (towards) (in quots., pass.; cf. 8b supra). b (act., trans.) to cause (something) to have a natural inclination (towards). a [spiritus] ad regimen corporis ‥ naturaliter ~atur [Trevisa:is kyndeliche iзeve] Bart. Angl. III 3; ‘album’ quod est substantivum in neutro genere significat albedinem et substanciam ad quam ~atur qualitas Bacon XV 7; voluntas ~atur ad appetendum bonum infinitum Ockham Quodl. 202.  b cum ‥ duo exigantur ad officium supponendi, substancia et qualitas ~ans substanciam ad actum Bacon XV 2. 11 to cast down, abase, humiliate, subdue; b (refl.). ut nos erigeremur, ipse [Christus] ~ari dignatus est Bede Cant. 1096; qui [sc. sacerdotes] ~atos animo adversarios intuentes orationem breviter fundunt [cf. Constantius Vita Germani 15] Id. HE I 18 p. 36; Altissimum ad tam humilia ~ari [sc. videtur repugnare rationi] Anselm (CurD I 8) II 59; W. Malm. GR II 162 (v. dire); mors denudat purpuratos / et inclinat elevatos, / mors incurvat ardua Walt. Wimb. Van. 136; primus premitur, inclitus inclinatur, / summus substernitur J. Howd. Cant. 102.  b consideremus quantum se Christus ~avit propter nos Ailr. Serm. 3. 31. 225; Dominus Deus noster ~avit se usque ad nos ‥, ~avit se, non cecidit Ib. 30. 11. 12 (usu. w. dat., ad or in) to subject, bring into subjection, subordinate (to person, person’s will, authority, dominion or sim.); b (w. refl. dir. obj.). tota jam Anglia in clientelam illius ~ata W. Malm. GR II 177 p. 208; ejus ‥ ~abatur imperio rex Orientalium Saxonum Id. GP II 73; s1146 paganorum multitudo ‥ in tantum invaluit ut ‥ Christianorum terras ‥ armis prevalentibus sibi ~arent G. Steph. 99; satis quidem animum filie tue conati sumus ad voluntatem tuam ~are sed nichil ‥ valemus proficere V. Chris. Marky. 18; c1214 cum ‥ ad voluntatem vestram talem ~ari non possent Gir. Ep. 8 p. 270; s1252 Anglia ‥ multis dominis ~ata M. Par. Maj. V 357.  b 839 omnes in suo [sic] diocesi ‥ subtus se ~arent adque humiliarent (Professio Helmstani) CS 424 (= Conc. HS 622); cujus nutui et auctoritati se de jure totus ~at mundus A. Tewk. Add. Thom. 23. 13 (mus.) to lower (in pitch). subtilis debet cantum suum conformare respectu superioris cantus vel ~are vel acuere, ut melius conformetur concordantie Garl. Mus. Mens. 95. 14 (gram., w. enclitic as subj.) to throw back (accent, on to preceding syllable). dictio enclitica ~at accentum suum super syllabam precedentem Bacon Tert. 239.

Saved

Recent