incomprehensibilis
incomprĕhensĭbĭlis, e, adj. [2. incomprehendo], that cannot be seized or held, that cannot be grasped (post-Aug.).
- I Lit.: parvitas arenae, Col. 10 praef. § 4: alces incomprehensibili fuga pollet, that cannot be overtaken, Sol. 20.— Neutr. as subst.: constare ex comprehensibili et incomprehensibili, Tert. Ap. 48. —
- II Trop.
- A (The fig. is of a wrestler.) In disputando incomprehensibilis et lubricus, Plin. Ep. 1, 20, 6 Döring.—
- B Of the mind, incomprehensible, inconceivable: vitiosae consuetudinis immensum et incomprehensibile arbitrium est, i.e. illimitable, endless, Sen. Cons. ad Helv. 11, 1; cf., opus, id. Ep. 94, 14: cum igitur illa incerta (natura) incomprehensibilisque sit, incomprehensible, Cels. praef. med.: praecepta, Quint. 9, 1, 12.—Adv.: in-comprĕhensĭbĭlĭter, incomprehensibly, Hier. Ep. 87; Ambros. in Luc. 2, 1: natus filius, Hilar. Trin. 3, 17; Lact. 3, 2, 6.
in-comprehēnsibilis, e, unerfaßbar, unergreifbar (Ggstz. comprehensibilis), I) eig.: parvitas arenae, Colum. 10. praef. 4: brevitas, Macr. somn. Scip. 1, 16, 10: fuga, unerreichbare, Solin. 20, 7: praesens autem, quod medium est, adeo exiguum et inc. est, ut etc., Censor. 16, 4. – neutr. subst., constare ex comprehensibili et incomprehensibili, Tert. apol. 48. – II) übtr.: A) im allg., das Bild vom Ringer hergenommen, nicht faßbar, dem nicht beizukommen ist, ut est in disputando inc. et lubricus, Plin. ep. 1, 20, 6. – B) insbes.: 1) mit dem Verstande nicht faßlich, unbegreiflich, causa, Cels. 1. praef. p. 6, 2 D.: partis huius praecepta, Quint. 9, 1, 24: brevitas, Chalcid. Tim. 43 A.: iudicia, Vulg. Roman. 11, 33: incomprehensibilis cogitatu (v. Pers.), Vulg. Ierem. 32, 19. – neutr. pl. subst. = unbegreifliche Dinge, Vulg. Iob 9, 10. – 2) unerreichbar, unbeschränkt, maßlos, unendlich, opus (Aufgabe), Sen. ep. 94, 14: vita, Sen. nat. qu. 6, 32, 11: cuius immensum et inc. arbitrium (Willkür) est, Sen. ad Helv. 10, 11.
captus est Symon Frysel in quo pendebat tota Scotorum fiducia, in tantum quod incarcerati Scoti nobiles invincibilem ~emque illum assererent
adest enim reprobis potentia naturae inconprehensibilis
Deum ‥ majestate ~em
corpus ‥ animatum, quod ~is deitatis esset habitaculum
o ~ia divini arcana consilii!
ibi rationabilis reproba creatura judicium habens justum quidem, sed occultum. †incomprehensile, irreprehensibile tamen, eo terribile quo immutabile
Deus ‥ qui solus habes scienciam et sapienciam ~em
incomprĕhēnsĭbĭlis, (15) e, ¶ 1 quʼon ne peut saisir : Col. Rust. 10, pr. 4 ; Macr. Scip. 1, 16, 10 ; [métaph.] Plin. Min. Ep. 1, 20, 6 ¶ 2 [fig.] quʼon ne peut embrasser, illimité : Sen. Helv. 10, 11 ; Ep. 94, 14.
- 1. onbegrijpelijk [vita];
- 2. oneindig, onbeperkt [opus opgave].
Ex quibusVide supra Incomplebilis.(beneficiis) tria tantummodo istis commendamus litterulis, cætera, quia multa sunt et Incomprehensibilia, fervore potius celebrentur.