instare

instare [CL; forms in perf. tenses are indistinguishable from those of insistere] 1 to make a stand, take a stance; b (w. dat. or prep. & abl.); c (w. inf.). catulus ‥ levis et acer et ~at acriter et ‥ acrius mordet Simil. Anselmi 40; †Arvigarus [l. Arviragus] ‥ hinc et inde Britones ad ~andum animabat G. Mon. IV 13; cum hostis ‥ cedat vel ~et R. Niger Mil. I 13 (v. fugare 1f); ~etit tunc Francorum subtilitas G. Hen. V 19. b venator saltibus instat L. Durh. Hypog. 66; 1331 dicti fratres ‥ non possunt epistolas in choro legere, nec in altari ~are, nisi ordinem receperint subdiaconalem Lit. Cant. I 391. c unguibus Harpye sevire rapacibus instant L. Durh. Dial. II 257. 2 (w. dat. or abl. or absol.) to devote oneself constantly (to), to persevere (in activity). b to work on (an object). c (acad.) to study. d (w. ad) to strive for. nocte hac redemptionis nostrae memores vigiliis Deo dignis ~amus Bede Hom. II 7. 139; obnixius precibus ~ans Id. HE V 4 p. 287; quando rex venatui ~abat DB I 179ra; ~at, tumultuat et excandescit; indignatur et minas addit Map NC IV 16 f. 58v; orate ferventes, ~ate vigiliis P. Blois Ep. 142. 426D; 1407 qui ‥ devotis orationibus ~eterint Conc. III 305b. b alius ‥ ~at serae aut pessulo Abbo Edm. 15 (v. fabrilis 1a). c proh dolor! imberbi mihi plus instare Platoni / quam Moysi, Senece quam Josue, cor erat L. Durh. Dial. IV 479. d tertia [musa] Melpomene dicitur, id est meditationem faciens; ut sit primum velle, secundum desiderare quod velis, tertium ~are meditando ad id quod velis Alb. Lond. DG 8. 18; ad cathedram sc. digniorem ‥ ~ans Gir. Spec. III 7 p. 163 (v. de 2c). 3 (w. dat. or absol.) to request importunately, plead (with); b (w. ut). c to urge on, spur on, goad (animal). me reverendae domini et patris nostri archiepiscopi ~are sanctitati postulasti Anselm (Ep. 43) III 155; vehementius ~anti ‥ aperuit W. Malm. Wulfst. I 3 (v. frustrari 2c); ~abat pia matrum sollicitudo W. Cant. Mir. Thom. II 67 (v. deficere 1b). b ~at domnus R. et cogit domnum abbatem et me ‥ ut ‥ gratias tibi referamus Anselm (Ep. 7) III 109; ut pax utrinque fieret institerunt Eadmer HN 6; s1156 (v. decanus 8a); ~ate, queso, ‥ ut ‥ P. Blois Ep. 20. 74A; W. Fitzst. Thom. 56 (v. homanagium); 1331 (v. erga 3c). c animal ‥ stabat immobile: ~ant ministri, hinc flagris, illinc clamoribus, ut ‥ heram qua solebat alacritate eveheret W. Malm. GR II 162 p. 184; dum fora festinus lucro petit, instat asello / institor et fessum pondere fuste premit Walt. Angl. Fab. 54. 1. 4 to press in a hostile manner, attack. [Egfridus] expeditionem in Pictos agens, cum illis in montes abditos consulto cedentibus ‥ ~aret, cum omnibus fere copiis interiit W. Malm. GR I 51; s1099 funditores lapidibus, sagittarii jaculis, arcubalistae telis, quisque suum exercentes officium, ~are Ib. IV 369 p. 427; ille [sc. rex] ‥ ut calor indomitus defervesceret, vetito ~antes passus languescere bello Ib. IV 381; [Britones] omni nisu ~antes et captivos custodire et inimicas prosternere intendebant G. Mon. X 5 p. 481; Britones, usque ~antes, victoriam licet maximo labore habuerunt Ib. 11 p. 494. 5 (of situations) to press, threaten, loom. b (of time, events, etc.) to be imminent, at hand, upon one. c (of person) to be present. fortioribus autem fortior ~at cruciatio Gildas EB 63; 705 nunc ~ante necessitatum causa Wealdhere Ep. 22; studium sophie ‥ patescit quod presentis vite terminus variante diverse calamitatis erumna ~are ‥ dinoscitur W. Malm. GP V 257. b subjunxit diem sui obitus jam proxime ~are Bede HE IV 3 p. 209; ~at in nobis opus Dei peragendum Alcuin WillP 20; quodsi necessitas ~et [AS: gyf neod on handa stande] (Cons. Cnuti) GAS 193 (v. decimationarius); ~ante partus tempore, puer eleganti forma nascitur Eadmer V. Dunst. 2 p. 166 (cf. Osb. V. Dunst. 5: postquam ‥ edendi partus tempus advenit); instat mundi terminus, / instet ergo dominus, / qui penas & premia / sic discernat singulis (Pol. Poems) EHR V 320; 1216 nunc ~at temporis oportunitas ad illud faciendum Pat 13; cum instabit tempus serum, / id est mundi vespera Walt. Wimb. Virgo 155. c mox ‥ illi ~ante carnifice mortem laeti subiere temporalem Bede HE IV 16 p. 238; nefandis blasphemiis et detractionibus dominum meum et me, ejus ancillam ~antem, lacessis, ut tuas fatuitates atque calumnias refellam veracibus dictis Eccl. & Synag. 53; ~at domnus Robertus, et cogit domnum abbatem et me ‥ ut ‥ gratias tibi referamus V. Gund. 13; s1229 nuntii regis ‥ ~abant Rome (v. dejectio 2a). 6 (log.) to maintain in argument, insist (that), (w. contra) to argue against (proposition or sim.); b (pass.). accidentia ‥ omnia, cujusmodi sunt que isti ~ando enumerant, non sunt entia completa cum non subsistant Knapwell Quare 180; si qui contra pertractata ~are volunt Rog. Swyn. Insol. 220; adhuc ~at contra dictum exemplum, quia beatus Marcellinus non fuit infamatus de heresi Ockham Dial. 519. b contra istas tres raciones simul ~atur quod seipsas destruant Duns Ord. I 43. 7 (pr. ppl. instans as adj.): a urgent, earnest, fervent. b (of time) instant, present, current. a ceperunt ~antissima prece sanctum deposcere, ut ‥ Osb. V. Dunst. 134; s1232 solus Lucas, Dublinensis archiepiscopus, ~antissimis precibus et lachrymis rogavit regem Wend. III 33; 1293 Idonia instanter petit diem sibi assignari de audiendo inquis’ etc. set ad ~antem peticionem predicti Rogeri ‥ processum est ad capcionem inquis’ incontinenti PQW 215a; sive naturaliter viguerunt perspicaciori mentis ingenio sive ~antiori studio forsitan indulserunt R. Bury Phil. 9. 145. b †889 (11c) per ~antis vitae turbidam discordiae rabiem CS 561; 951 (12c) hujus ~antis labentisque vitae prosperitas CS 892; donec ad curiam ~antis natalis domini DB I 252vb; c1159 pecuniam infra ~antem festivitatem Omnium Sanctorum persolvant J. Sal. Ep. 50 (103); 1251 contra ~ans festum beati Eduuardi Liberate 27 m. 5; 1279 quod pannos ‥ vendere possint in ~antibus nundinis S. Yvonis [et] S. Botolphi RParl Ined. 1; 1308 cum ‥ archiepiscopus ad ~ans parliamentum ‥ regis personaliter ‥ sit venturus Lit. Cant. III 353; 1429 domine regine, ad offerendum in ecclesia de Lynlithqw, in principio ~antis mensis, xx s. ExchScot 485. 8 (pr. ppl. instans as sb.): a point of time, moment, instant. b (abl. as adv.) at that moment, then. c the point of time now present, the present. d (gram.) present tense. e instance, example. f present incumbent (of office). a ~ans pars temporis est cujus nulla pars est. momentum vero pars temporis est constans ex dlxxiiij ~antibus Adel. Alch. 17; in ~anti M. Scot Sol 719 (v. fixare); in tempore sunt infinita ~antia Bacon XIII 247; 1280 W. in ultimo ~anti suo legavit custodiam dicti heredis JustIt 759 m. 14; ~ans est certus athomus temporis Bradw. Cont. 232; Christus non ab ~anti conceptionis sue sed postea ‥ habuit dominium vestimentorum Ockham Pol. III 13; s1429 quot sunt puncta in linea, ~antia in horula Amund. I 272. b c1266 quod a priore ‥ oracio ‥ in choro dicatur, quam ‥ dicere non poterit, si illo ~anti extra claustrum existat Cust. Westm. 24; 1307 quin ‥ haberet quosdam testes tunc ~anti senes et valetudinarios Reg. Cant. II 1173. c ~ans enim omne est continuatio preteriti et futuri. non fuit ergo ~ans ante quod non fuit tempus Gros. 103. d ~ans enim est cum agimus et in ipso actu sumus, ut lego Bonif. AG 499. e accingamur ad reliqua simplicitatis ~ancia Lucian Chester 40. f ~antium et electorum tam nomen quam officium penitus removemus StatOx 402.

Menu

Word wheel

instare

Saved

Recent