About
Menu

instaurare

instaurare [CL] 1 to perform again, begin anew, repeat. rursus statuit ut ‥ psalmodiae juxta morem cursus ~aretur Hist. Abb. Jarrow 14; nec invitus Bertramnus factum ‥ audivit, ut paternas adoreas ~aret W. Malm. GR IV 388 p. 459; [creator] ex atro silice terris inauditum, virtute potentie, ~at miraculum Found. Waltham 28; ~atur iterato ludus [sc. de scaccis], disponuntur acies altrinsecus Neckam NR II 184 p. 325. 2 to restore to former condition, recreate, renew: a (person, also absol.); b (artefact or abstr.); c (possession to its owner). a blessos et balbos ‥ / ‥ / caelitus instaurant Aldh. VirgV 1089; beneficia ‥ quibus nos ~are [gl.: eft giboeta] dignatus es Rit. Durh. 23; corpus nostrum infirmum ‥ ~atur Bald. Cant. Sacr. Alt. 680B (v. fatiscere 2a); te [Domine] post ruinam appetit instaurantem, / qui commutas in gloriam carnis fenum J. Howd. Cant. 315.  b ut Augustinus ecclesiam Salvatoris ~averit Bede HE I 33 p. 70 (tit.); instaurata salus serpit tenebrasque repellit Mir. Nin. 145; per te [sc. crucem] paravit thronum suum et ~avit regnum suum Anselm (Or. 4) III 12; arcus ~atur in manu cum instrumentum pugne celestis ‥ roboratur [cf. Job xxix 20] S. Langton Serm. IV 16; instaurans nostros princeps quot vixerit annos? J. Cornw. Merl. 10; Mir. Hen. VI II 56 (v. hospitiolum 1b).  c Hildericus Vandalorum rex episcopos ab exilio reverti et ecclesias ~are precepit, post annos lxxiiij heretice prophanationis Ord. Vit. V 9 p. 343; hereditates ‥ heredibus ~atas Glanv. VII 9 (v. custos 2c). 3 to sustain, perpetuate, keep (something) going. depositus est Jocellus de cellaria, qui bene et provide ~averat officium suum Brakelond f. 157v; s1415 nostri ~antes ignem continue pulveribus †adustinis [l. adustivis] G. Hen. V 7; immiserunt telorum aculeos per latera bellum continue ~antes Ib. 13. 4 (bellum ~are or sim.) to prepare or resume hostilities, to start or renew war. bellum horrendum ~ant Aldh. VirgP 12; Melcolfus ‥ Alexandri filius regnum patruo preripere affectavit, eique [sc. David I] duo bella satis acerrima ~avit Ord. Vit. VIII 21 p. 403; maxima sepe tamen instaurant prelia pisces / moliri fraudes insidiasque student Neckam DS III 657; contra hostes regni sui ‥ bellum ~ari precepit V. II Off. f. 3a. 5 to found, establish, endow (institution). b to create. 709 (12c) quatinus ibidem congregatio monachorum secundum regulam beati Benedicti possit ~ari CS 125; libenter concedit ‥ episcopus Lincolniensis, ‥ quia pro iis quae assumuntur de sua ecclesia ad ~andum novum episcopatum in Heli, tantum ecclesiae Lincolniensi restauratur Anselm (Ep. 441) V 389; illo [sc. monasterio] tempore Danorum destructo, aliud, quod nunc in eadem civitate precipuum habetur, Aldredus archiepiscopus Eboracensis ~avit W. Malm. GR II 125 p. 126; Rotbertus ‥ principatum Normannie suscepit ‥ patrumque suorum sequax Cerasiacensem abbatiam ~are coepit Ord. Vit. III 1 p. 11.  b mirabilius Deus restauravit humanam naturam quam ~avit Anselm (CurD II 16) II 117. 6 to stock, furnish, supply: a (manor, estate, farm); b (fishpond); c (park); d (household, community, or sim.); e (ship); f (refl.). g to stock (with people), populate. h (p. ppl. as adj.) well-stocked (also fig.). a 1113 redde abbati de Torneia manerium suum ‥ ita ~atum sic[ut] illud recepisti Regesta II 1033; 1167 r. c. de iij li. iij s. et v d. de exitu de R. et de L. hoc anno de eodem feodo quia non habet ea ad firma quia non sunt ~ata Pipe 157; si dominicum esset ~atum iiij carrucis et cccc ovibus et xx vaccis ‥ posset tota terra valere xxvij li. RDomin 2; c1214 auxilium de ovibus ad terras vestras ~andum ab eis petistis Gir. Ep. 8 p. 266; 1236 reddet ei vj li. ‥ ad ~andum vaccariam de Yppeleg’ KR Mem 14 m. 10; cccc m. quas eis autem dedit ad edificia maneriorum capituli reparanda et stauro ~anda Hist. Roff. f. 57v.  b 1209 in pisciculis ad vivarium ~andum Pipe Wint. 13; 1274 ad ~andum vivarium (v. luciculus); 1312 piscaria ‥ valet per annum xiij s. iiij d., si fuerit ~ata Cust. Battle 138; 1317 in cxx pikerellis emptis ‥ pro stagno communitatis ~ando MunCOx 259; 1319 pikerellos pro vivariis suis ‥ ~andis Cl 118 m. 21.  c 1251 cepit ‥ xv damas et v damos vivos ‥ ad quemdam parcum ~andum SelPlForest 104; s1352 dux fecit ~are predictum parcum de feris defense Leicestrensis Knighton II 74; 1296 in ‥ vj damys m[asculis], x damys fem[ellis] capiendis in foresta de Wychewode ad ~andum parcum ‥ DL MinAc 1/1 r. 16.  d 1204 xxx marcatas bladi ‥ ad ~andum abbaciam suam Cl 2b; 1222 ad ~andum ‥ castellum (v. farina 2a); 1257 capiant ‥ clxv dolia vini ‥ ad ~andum celaria regis Cl 61; s1362 papa muravit palatium suum Avinione et eam ‥ municionibus et victualibus ditissime ~avit Eul. Hist. III 229; s1335 castrum ‥ victualibus ‥ ~avit Meaux II 375.  e 1295 in mm clavis emptis ad ~andum navem v s. KR Ac 5/7 m. 2.  f celerarius ‥ inde conquestus est, dicens quod, si illam pecuniam haberet pre manibus, sibi provideret et se ~aret Brakelond 146.  g Cerdicus ‥ suas provincias novis Anglis ~avit Ciren. I 33.  h per quod abbas posset dici sapiens et ~atus Brakelond 130; 12‥ instaurate (v. deinstauratus). 7 to reproduce the appearance of, to resemble. grypes ‥ corpore et pedibus ~ant leonem Osb. Clar. Ep. 41 (v. gryps 1).

Saved

Recent