mercenarius
- I Adj.
- A Of persons: comes, Cic. Pis. 21, 49: miles, Liv. 24, 49: testes, hired, bribed, Cic. Fam. 3, 11, 3: praetor, id. Verr. 2, 5, 21, § 54.—
- B Of inanim. and abstr. things: mercenaria arma, Liv. 30, 8: liberalitas gratuitane est, an mercenaria? Cic. Leg. 1, 18, 48: ancilla mercenariae stipis, Plin. 10, 63, 83, § 172: vincla, his hireling fetters, i. e. his salaried office of praeco, which kept him confined, Hor. Ep. 1, 7, 67. —
- II Subst.: mercēnārĭus, ii, m., a hireling, hired servant: tuus mercenarius, Plaut. Poen. 2, 1, 55 (503): non male praecipiunt, qui ita jubent uti servis, ut mercenariis, Cic. Off. 1, 13, 41: illiberales et sordidi quaestus mercenariorum, id. ib. 1, 42, 150: Oppionici, id. Clu. 59, 163: servus perpetuus mercenarius est, i. e. eye-server, Sen. Ben. 3, 22, 1.
conducticius, ~narius
is [S. Albanus ] non ~narius nec futilis martir habet ‥ testes martirii ‥ Bedam et Fortunatum
conducticius, ~arius
rusticis autem ministrisque domus ~ariis pretiosiora ‥ cibaria ‥ ministrabat
motum cordis ‥ non solum ~arii morborum curatores, sed et illiterati quidam recte sapientes non ignorant
rusticus quidam agnum tulit ad forum. cui intranti in villam obviaverunt sex ~arii homines astuti, quorum unus aliis dixit, ‥
sunt ‥ homines ~arii ‥ vocatisnarlers ethaukers
preter stipendiarios et ~narios milites paucos ‥ ex provintialibus habuit
ejus ‥ quem elegisti, subtiliter est probanda intentio, ne secundum spem commodi cujuslibet tibi velit in amicitia copulari, ~ariam eam estimans non gratuitam
quid prodest rhetorico eloquentie pompositate ‥ et lingua ~aria uti?
quia caritas non debet esse ~aria nec querere que sua sunt [cf. ]I Cor. xiii 5
luporum rabiei non resistens, sed ~naria timiditate fugiens
conductor, ~narius,hyra
~narius,hyrman
huic manerio pertinent xj sochem[(anni ] et j presbiter et j porcarius et j ~narius
monachis ecclesiasticos honores quasi stipendia ~nariis porrigebat
infelicissimus sacerdos ad anime sue providentiam omnino non sufficit, et multarum animarum curam attentare presumit: procul dubio ~arius est, burse lucrum querit, non anime
Ricardus quidam de Sunderland, humili genere progenitus, cuidam de Elingham marcennarii servicio fuerat mancipatus
usque ad venerabilis hujus viri tempora, medietas decime de dominio de Wi bovariis curie ejusdem manerii erat assignata, fuitque hereditas domini merces ~enarii
quod xl denarios ex mercede ~ariorum suorum adhuc vivens non persolverat
o vocacio graciosa, o beati ~arii, o merces inmensa ‥
quoniam non se dignum vocari filium ‥ jam judicat, saltem fieri se sicut unum ex ~ariis vestris, tantum inter vos esse mereatur
contra ‥ luporum ferocitatem non more ~arii, sed solertia pastorali tuebatur
Domini gregem non ~narii sed pastores fidissimi luporum rictibus eximentes intrepidi defendant
grex omnino periclitatur et perit, ubi lupi innumeri et pastores rarissimi, et hii ~arii tantum et fugitivi
consilio abbatis ‥ propositum meum laudantis, ~narias meas multa devotione flagitantes licere sibi in habitu regulari ‥ ministrare inclusis Christi
conducantur ~arii ad pectendum lanas que gravioris laboris esse noscuntur
si inter fratrum famulos vel ~arios aliqua contigerit querimonia
si quis serviens monachorum mihi forisfecerit de foresta mea ‥ ipsi monachi facient michi rectum ‥ in quantum merces dimidii anni ipsius ~narii poterit attingere
si episcopi ‥ in ~arios nostros pro eo quod decimas non solvimus ‥ eandem [sc. excommunicacionis ] sentenciam protulerint
in die certaminis ~narios se ostendunt, non milites
Nicolao ~ario ij s
nundinator, mercator ‥ ~narius
hiis testibus ‥ Ricardo ~nario, Osberto ~nario
marcenarius, qui in nundinis stabulum habet, de quo quod portat ad collum suspensum ‥ debet obolum
mercator qui vulgo ~arius dicitur
mercinarius,a mercer
pro passagio navium et batellorum cum victualibus et aliis ~ariis
Ex altera aboutante ad kemimum D. Regis pro ante, et ad haulas Mercenariorum pro retro.
Magnus Mercenarius, parvus Mercenarius, etc.
Firmariusdicitur. Vide supra in hac voce. Lit. remiss. ann. 1364. in Reg. 95. Chartoph. reg. ch. 189 :
Jehan Adam prestre, chappellain Mercenaire de Rhetet, etc.Aliæ ann. 1396. in Reg. 151. ch. 61 :
Coustant prestre, Chappelain Mercenaire de la ville de Chavones, etc. Pierre Duplesseiz chappellain fermier de l'église de la paroisse de Leure,ibid. ch. 109. Rursum aliæ ann. 1454. in Reg. 191. ch. 33 :
Jehan de Bourges prestre.... Mercenaire et sans aucune provision de bénéfice en l'église,... gaignant sa vie en célébration de messe pour le soustenement de son vivre et estat.Vide infra
Presbyter Mercenarius.
-
…alterius omnium saeculorum et gentium principis, alterius iam pridem iuventutis, celeriter, ut spero, civitatis. de mercennariis testibus a suis civitatibus notandis nisi iam factum aliquid est per Flaccum, fiet a me, cum per Asiam…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…servandam. Est autem infima condicio et fortuna servorum, quibus non male praecipiunt qui ita iubent uti, ut mercennariis operam exigendam, iusta praebenda. Cum autem duobus modis, id est aut vi aut fraude, fiat iniuria…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…falsas, praediorum proscriptiones cum aperta circumscriptione fecisti. tutor his mulieribus Graecorum legibus ascribendus fuit ; Polemocratem scripsisti, mercennarium et administrum consiliorum tuorum. adductus est in iudicium Polemocrates de dolo malo et de fraude a Dione huius ipsius…
Cicero, pro Flacco
-
…figeret, cum consilio causam Mamertinorum cognoscit et de consili sententia Mamertinis se frumentum non imperare pronuntiat. audite decretum mercennarii praetoris ex ipsius commentario, et cognoscite quanta in scribendo gravitas, quanta in constituendo iure sit auctoritas. recita…
Cicero, in Verrem
-
…ii quaestus, qui in odia hominum incurrunt, ut portitorum, ut faeneratorum. Illiberales autem et sordidi quaestus mercennariorum omnium, quorum operae, non quorum artes emuntur ; est enim in illis ipsa merces auctoramentum servitutis. Sordidi…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…periculoque emerat, eis se tenere non potuit ; exercitum eduxit ex Syria. qui licuit extra provinciam praebuit se mercennarium comitem regi Alexandrino. quid hoc turpius in Aegyptum venit, signa contulit cum Alexandrinis. quando hoc bellum aut…
Cicero, in Pisonem
-
…populo esse scriptum, sed P. Anni secundis heredibus. itaque cum abs te caput illud tam multis verbis mercennarioque prooemio esset ornatum, ecquis inventus est postea praetor qui idem illud ediceret non modo nemo edixit, sed ne…
Cicero, in Verrem
-
…enim maior est iniuria si tua familia quam si tuus vilicus, non si tui servi quam si alieni ac mercennarii, non si tuus procurator quam si vicinus aut libertus tuus, non si coactis hominibus quam si voluntariis aut…
Cicero, Pro Caecina
-
…qui reo condemnato obici se multitudini conductae velit, aut iudex qui reum damnare audeat, ut ipse ad operas mercennarias statim protrahatur non igitur provocatio ista lege datur, sed duae maxime salutares leges quaestionesque tolluntur. quid est aliud…
Cicero, Philippicae
-
…suorum omnium, sed Graeculorum instituto contionem interrogare solebat, velletne me redire, et, cum erat reclamatum semivivis mercennariorum vocibus, populum Romanum negare dicebat, is, cum cotidie gladiatores spectaret, numquam est conspectus cum veniret .…
Cicero, pro Sestio