metus
metus, fear, dread, apprehension, anxiety
The Stoics define terror as a permanent fear
- I Lit.: est metus futurae aegritudinis sollicita exspectatio, Cic. Tusc. 5, 18, 52; cf. id. ib. 4, 30, 64: metum excitari vel propriis vel communibus periculis, Mart. Cap. 5, § 505: in metu esse, to be in fear, be fearful, Cic. Cat. 1, 7, 18: est et in metu peregrinantium, ut, etc., they are also afraid, Plin. 31, 6, 37, § 71: mihi etiam unum de malis in metu est, fratris miseri negotium, a subject of fear, Cic. Att. 3, 9, 3: metum habere, to entertain fear, be afraid, id. Fam. 8, 10, 1: metum concipere, to become afraid, Ov. F. 1, 485: capere, Liv. 33, 27: accipere, Ter. Heaut. 337: metum facere alicui, to make afraid, put in fear, frighten, Ov. Tr. 5, 10, 28: metum inicere, Caes. B. G. 4, 19: incutere, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 4, 2: inferre, Liv. 26, 20: affere, Cic. Verr. 2, 2, 54, § 135: offerre, id. Fam. 15, 1, 5: obicere, id. Tusc. 2, 4, 10: intentare, Tac. A. 15, 54: metu territare, to alarm greatly, fill with fear, Caes. B. G. 5, 6: metum pati, Quint. 6, 2, 21: alicui adimere, to take away, remove, Ter. Heaut. 341: metu exonerare, to relieve from fear, Liv. 2, 2: removere metum, to take away, remove, id. ib.: levare alicui, Cic. Tusc. 2, 24, 59: alicui deicere, id. Verr. 2, 5, 49, § 130: solvere, to remove, dismiss, Verg. A. 1, 463: civitati metum, formidinem oblivionem inicere, Ser. Samm. ap. Macr. S. 3, 9, 7: metu et impressione alicujus terroris mentiri, Paul. Sent. 5, 1, 4: metu mortis furem occidere, Mos. et Rom. Leg. Coll. 7, 3, 3: quis metus aut pudor est umquam properantis avari? Juv. 14, 178: reddere metu, non moribus, id. 13, 204.— Poet. in plur., Hor. C. 1, 26, 1.—
- β With gen. object.: vulnerum metus, Cic. Tusc. 2, 24, 59: ne reliquos populares metus invaderet parendi sibi, Sall. J. 35, 9: id bellum excitabat metus Pompei victoris Hiempsalem in regnum restituentis, Sall. H. 1, 39; v. Gell. 9, 2, 14; Non. p. 96: propter metum alicujus, for fear of: Judaeorum, Vulg. Johan. 7, 13; 19, 38.—
- γ With ne: quod ubi Romam est nuntiatum, senatui metum injecit, ne, etc., Liv. 5, 7, 4: ne lassescat fortuna, metus est, Plin. 7, 40, 41, § 130.—
- δ With acc. and inf.: quantus metus est mihi, venire huc salvum nunc patruum! Ter. Phorm. 482.—
- ε With ab: metus a praetore Romano, Liv. 2, 24, 3; 23, 15, 7; 25, 33, 5; cf.: metus poenae a Romanis, id. 32, 23, 9; 45, 26, 7.—
- ζ With pro: metus pro universā republicā, Liv. 2, 24, 4.—
- η With ex: metus ex imperatore, Tac. A. 11, 20.—
- B Poet., religious awe, holy dread: laurus Sacra comam multosque metu servata per annos, Verg. A. 7, 60.—Poetic awe: evoe! recenti mens trepidat metu, Hor. C. 2, 19, 5.—
- II Transf.
- A Conor., a cause of fear, a terror (poet.): metus Libyci, i. e. the head of Medusa, Stat. Th. 12, 606: nulli nocte metus, alarms, Juv. 3, 198.—
- B Personified: Mĕtus, the god of fear or terror, Cic. N. D. 3, 17, 44; Verg. G. 3, 552; id. A. 6, 276.
horrendum incussere metum per corda virorum
plena metu mulier
se semper spei ~usque medius ‥ equa lance libravit
que enim major amaritudo quam vigilare ~u exanimem noctesque diesque, formidare malos fures, incendia, servos?
pene metu territus, tergum dat tyrannus(
ut ceteri ~um habeant in terra mea contra voluntatem meam promoveri
omnis injuriosa ‥ seu per violenciam seu per ~um rei usurpacio aliene
quid ‥ deformius ‥ quam ‥ abjecto caeli terraeque ~u libidinibus regi?
propter ~um Archelai filii Herodis habitavit in Nazareth
non diu ~us idem bibendi calicis eorum corda premebat
alii hoc fieri ~u majoris periculi vetabant
ne [pastor ] cadat a cura, cogente metu moriendi
nisi in ~u [ME: ] mortisdute
[leonem ] quem regem esse bestiarum ob ~um ejus ‥ poetae ‥ fingunt
➳ fém. d. Enn. Ann. 549 ; Tr. 179 || gén. metuis Cic. Amer. 145 ; dat. metu Virg. En. 1, 257 ; Tac. Ann. 11, 32 ; 15, 69.
- 1. vrees, angst, bezorgdheid (m. ne; aci.; voor, om iets: gen.; ab; de; pro; voor iem.: gen.; ab; ex; de; propter) [calamitatis; a vi atque ira deorum; hostium; a Romanis; ex imperatore; de fratre; pro re publica; caecus; hostilis voor de vijand; regius voor de koning; alienus voor anderen; Parthicus voor een oorlog met de Parthen; is de angst daarvoor]; ➤ metum alci afferre, inferre, inicere, facere; alqm in metum adducere; cadit in alqm ~ angst overvalt iem.; demere fratris metum; in metu esse angstig zijn, soms gevreesd worden; metum habere angst hebben of angst oproepen; — plur. zorgen, schrikbeelden;
- 2. (poët.) ontzag; ➤ mens trepidat metu; laurus multos metu servata per annos (Verg.);
- 3. (meton.) voorwerp v. angst; zorgwekkende toestand, kritisch ogenblik, dreigend gevaar; ➤ ~ maximi belli; anceps ~ et a cive et ab hoste; in metu in deze gevaarlijke situatie; / arch. gen. sg. metuis; dat. sg. metū.
- fear, dread, apprehension, anxiety: animus commotust metu, T.: in metu esse, be fearful: mihi unum de malis in metu est, a subject of fear: metum habere, be afraid: concipere, O.: in futurum metum ceperunt, L.: facit Graecis turba metum, puts in fear, O.: Germanis metum inicere, Cs.: metu territare, alarm greatly, Cs.: metus omnīs invadit, S.: ademptus tibi, removed, T.: hunc remove metum . . . exonera civitatem metu, take away . . . relieve, L.: metum Siciliae deicere: metūs Tradam ventis, H.: Solve metūs, away with, V.: praesentis exiti: dictatoris: ne popularīs metus invaderet parendi sibi, S.: Caesaris rerum, for Caesar's fortune, H.: quod senatui metum iniecit, ne, etc., L.: Quantum metuist mihi, videre, etc., T.: metus ab cive, L.: poenae a Romanis, L.: pro universā re p., L.: laurus multos metu servata per annos, awe, V.: mens trepidat metu, H.—A terror, alarm, cause of fear: loca plena metūs, O.: nihil metūs in voltu, Ta.: nulli nocte metūs, Iu.—Person., the god of fear, V.
-
…publicae cedas non est postulandum. neque enim is es, Catilina, ut te aut pudor a turpitudine aut metus a periculo aut ratio a furore revocarit. quam ob rem, ut saepe iam dixi, proficiscere ac ,…
Cicero, in Catilinam
-
…. superiora illa, quamquam ferenda non fuerunt, tamen ut potui tuli ; nunc vero me totam esse in metu propter unum te, quicquid increpuerit, Catilinam timeri, nullum videri contra me consilium iniri posse quod a tuo…
Cicero, in Catilinam
-
…castra desiderant. Educ tecum etiam omnis tuos, si minus, quam plurimos ; purga urbem. Magno me metu liberaveris, modo inter me atque te murus intersit. nobiscum versari iam diutius non potes ; non feram ,…
Cicero, in Catilinam
-
…vos, quem ad modum iam antea dixi, vestra tecta vigiliis custodiisque defendite ; mihi ut urbi sine vestro metu ac sine ullo tumultu satis esset praesidi consultum atque provisum est. coloni omnes municipesque vestri certiores a me facti…
Cicero, in Catilinam
-
…nulla commendatione maiorum tam mature ad summum imperium per omnis honorum gradus extulit, si propter invidiam aut alicuius periculi metum salutem civium tuorum neglegis. sed si quis est invidiae metus, non est vehementius severitatis ac fortitudinis invidia quam…
Cicero, in Catilinam
-
…et tamen faciam ut intellegas quid hi de te sentiant. egredere ex urbe, Catilina, libera rem publicam metu, in exsilium, si hanc vocem exspectas, proficiscere. quid est ecquid attendis, ecquid animadvertis horum silentium…
Cicero, in Catilinam
-
…gradus extulit, si propter invidiam aut alicuius periculi metum salutem civium tuorum neglegis. sed si quis est invidiae metus, non est vehementius severitatis ac fortitudinis invidia quam inertiae ac nequitiae pertimescenda. an, cum bello vastabitur Italia…
Cicero, in Catilinam
-
…tempus erupit. nunc si ex tanto latrocinio iste unus tolletur, videbimur fortasse ad breve quoddam tempus cura et metu esse relevati, periculum autem residebit et erit inclusum penitus in venis atque in visceribus rei publicae. Vt saepe…
Cicero, in Catilinam
-
…Aurea prima sata est aetas, quae vindice nullo, sponte sua, sine lege fidem rectumque colebat. Poena metusque aberant, nec verba minantia fixo aere legebantur, nec supplex turba timebat iudicis ora sui, sed erant sine…
Ovid, Metamorphoses
-
…ex opulentia orta est. Igitur reges populique finitumi bello temptare, pauci ex amicis auxilio esse ; nam ceteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam…
Sallust, Catilina