Logeion | notitia

nōtĭtĭa, ae (gen. sing. notitiāï, Lucr. 2, 124.—Collat. form nōtĭtĭes, Lucr. 5, 182; 1047; Vitr. 6 prooem.), f. [1. notus], a being known, celebrity, note, fame.

I Lit. (very rare): hi propter notitiam sunt intromissi, Nep. Dion. 9, 4: tanta notitia te invasit, Sen. Ep. 19, 3: plus notitiae quam fuit ante dedit, Ov. P. 3, 1, 49: virtus Notitiam serae posteritatis habet, id. ib. 4, 8, 48.—
II Transf. (class.)
- A Acquaintance with a person: quamquam haec inter nos nuper admodum notitia est, Ter. Heaut. 53: fama adulescentis paulum haesit ad metas notitia nova mulieris, Cic. Cael. 31, 75; Ov. M. 4, 59.—
- - 2 In partic.: notitiam feminae habere, to know or have carnal knowledge of a woman, Caes. B. G. 6, 21, 5; cf. cognosco.—
- B In gen. a knowing, knowledge, an idea, conception, notion of a thing: notitiam praebere, Lucr. 5, 124: nostrae menti corpora posse vorti in notitiam, id. 2, 745: notitiam habere dei, Cic. Leg. 1, 8, 24: valetudo sustentatur notitiā sui corporis, id. Off. 2, 24, 86: notitiae rerum, quas Graeci tum ἐννοίας, tum προλήψεις vocant, id. Ac. 2 (Luc.), 10, 30: natura ingenuit sine doctrinā notitias parvas rerum maximarum, id. Fin. 5, 21, 59: habere notitiam alicujus rei, Quint. 6, 4, 8: locorum, Plin. 5, 5, 5, § 48; Liv. 4, 19, 6: hoc venit mihi in notitiam, Plin. 7, 1, 1, § 6: tradere aliquid notitiae hominum, id. 3, 5, 9, § 57; Vell. 2, 7, 4: antiquitatis, Cic. Sen. 4, 12: in notitiam hominum pervenire, to become generally known, Sen. Contr. 6, 2, 5: quo notitia supplicii ad posteros perveniret, Val. Max. 6, 3, 1: in notitiam populi pervenire, Liv. 22, 26, 2: in notitiam alicujus perferre aliquid, Plin. Ep. 10, 18, 2.

nōtitia, ae, f. (notus), I) das Bekanntsein, A) passiv: 1) das Bekanntsein, Gekanntsein, hi propter notitiam sunt intromissi, Nep. Dion 9, 4: plus notitiae, quam fuit ante, dedit, hat mich bekannter gemacht, als ich vorher war, Ov. ex Pont. 3, 1, 49: virtus notitiam serae posteritatis habet, ist bekannt bei den späten Nachkommen, Ov. ex Pont. 4, 8, 48. – 2) prägn., der Ruf, der (große) Name, notitiā apud populum Romanum non carēre (v. Vergil), Tac. dial.: notitiam consequi, sich einen Namen machen, Vitr.: si quid in nobis notitiae ac nominis est, wenn ich irgend bekannt oder genannt bin, Tac. dial. – B) aktiv, das Kenntnishaben, 1) die Bekanntschaft mit jmd., a) im allg.: haec inter nos nuper notitia admodum est, Ter.: notitia nova mulieris, Cic. – b) prägn.: notitiam feminae habere, ein Weib (fleischlich) erkennen, Caes. b. G. 6, 21, 5. – 2) das Wissen, a) die Kenntnis, corporis sui, Cic.: temporum, locorum habere notitiam, Quint.: alci in notitiam venire, einem zur Kenntnis kommen, Plin.: in notitiam hominum venire, ruchbar werden, Sen. rhet.: in notitiam populi pervenire, beim V. bekannt werden (v. Pers.), Liv.: perferre in notitiam alcis, zu jemandes Kenntnis bringen, Plin. ep.: tradere alqd notitiae hominum, Plin. – b) die Vorstellung, der Begriff, notitiam aperire (erklären), Cic.: dei notitiam habere, Cic.: notitias rerum (allgemeine Begriffe) imprimere, Cic. – II) die Nachricht, das schriftliche Verzeichnis, spät. ICt.

notitia [CL] 1 acquaintance (with a person), personal knowledge. habuit ‥ rex ‥ fratrem ‥ ejusdem episcopi ‥ per cujus ~iam ‥ ad diligendum ‥ episcopum pervenit Bede HE III 23 p. 175; si ego ad ~iam et amicitiam illius regis ‥ pervenirem Asser Alf. 79 p. 66; ‘proximum’, cognatum, vel in civitate vel quolibet beneficio vel ~ia aliqua ad se pertinentem Andr. S. Vict. Sal. 58; ut ~iam et familiaritatem ejus ‥ habeas Ib. 128; cum subcelerarius ‥ adventantibus mulierum turbis de vicinia et ~ia monachorum ad festum, ut solent, cum quadam illarum inter septa monasterii fornicationem incurrit Gir. IK I 2 p. 25; 1436 pro sincerissima affeccione quam penes meam personam a tempore mutue ~ie per annos quadraginta DCDurh. Reg. Parv. II f. 93v. 2 knowledge, information, awareness, or sim; b (w. subj. gen. or poss. pron.); c (w. obj. gen.); d (w. de); e (w. acc. & inf. or indir. qu.). quia quod odore ~iae perceperit immunda actione sordidavit Bede Prov. 973; nullus habet hanc ~iam nisi Pater et Filius Anselm (Proc. Sp. 7) II 198; hinc ad ~ie perfectionem prima et dilucida patet via J. Sal. Met. 896C. b quamvis auctor integritatis virginale munus clanculis occultare latebris deliberaret et divinae dumtaxat majestatis ~iae, cui abdita secretorum arcana produntur, cognitum fore satageret Aldh. VirgP 44 p. 297; 705 latere quidem tuam ~iam potuisse non arbitror quanta et qualia inter regem Uest Sexanorum Wealdhere Ep. 22; id ‥ in ~iam domini episcopi delatum W. Malm. GP II 75 p. 161; vitam viri venerabilis Waltheni ‥ ~ie posterorum stylo transmissurus J. Furness Walth. 6; 1383 fecit nullum vastum ad eorum notissiam Chanc. Misc. 229/14; 1450 ad quorum notecias presentes litere perveniuntur Reg. Glasg. 377. c Juvencus Hispanus primo prologi versu hujus rei ~iam pandit Aldh. Met. 10 p. 85; quia ~iam amoremque perpetuae claritatis mentibus infundunt Bede Prov. 1012; nolebant Anglis eam quam habebant fidei Christianae ~iam pandere Id. HE V 22 p. 347; a797 non confidant in linguae ~ia, sed in veritatis intellegentia, ut possint contradicentibus veritati resistere Alcuin Ep. 74; 1271 nullam habent ~iam interfecti SelCCoron 30. d quicquid se de pontificibus Eboracensibus ~ie nostre vel majorum relatione vel librorum revolutione infudit W. Malm. GP III prol. p. 210; de ‥ gentium origine aliquam ex eorum chronicis contraxi ~iam Gir. TH intr. p. 8; 1291 dum ‥ de dictis heredibus fides aut ~ia habeatur (Ch.) EHR XV 518; 1296 de quibus [hominibus] adhuc nulla habetur ~ia SelPlMan 45; de die prenominato nullam se ‥ habuisse ~iam affirmabant Croyl. Cont. B 487. e quomodo captus fuerit anterior sermo ~ie dedit W. Malm. GR IV 387 p. 454; c1179 pervenit ad ~iam vestram Hamonem presbiterum habere pupblice concubinam Arnulf Ep. 115; 1370 habentes ~iam plenam quando ‥ transmissus fuit ambaxiator Foed. VI 673. 3 note, record, or mention. ~iam de numero et ordine collectarum sacerdoti qui missam est celebraturus ‥ super missale ‥ evidenter ostendere Cust. Westm. 39; 1340 veram ~iam subscriptorum universorum (Lit. Regis) Avesb. f. 88; de successione abbatissarum ‥ compendiosam ~iam exprimere dignum duxi Elmh. Cant. 217. 4 (math.) known rule, axiom. mox deinde, per communem quandam ~iam, GA et CM equalia Rob. Angl. (I) Alg. 132. 5 (phil.) concept, idea. quia ergo tale exigit tale, et non exigitur a tali, tam ad essentiam quam ad ~iam, ideo hoc illi substantiale dicitur esse J. Sal. Met. 879A.

nōtĭtĭa, (10) æ, f. (notus), ¶ 1 fait dʼêtre connu, notoriété : Nep. Dion 9, 4 ; Sen. Ep. 19, 3 ; Ov. P. 3, 1, 49 ¶ 2 action de connaître ; a) connaissance de qqn : notitia nova mulieris Cic. Cæl. 75, connaissance récente dʼune femme || commerce avec une femme : Cæs. G. 6, 21, 5 ; b) connaissance dʼune chose : antiquitatis Cic. CM 12, connaissance de lʼantiquité ; in notitiam populi pervenire Liv. 22, 26, 2, parvenir à la connaissance du peuple [= être connu de], cf. Plin. Min. Ep. 10, 18, 2 ; tradere aliquid notitiæ hominum Plin. 3, 57, transmettre qqch. à la connaissance du monde || [en part.] notion, idée : aliquam notitiam habere dei Cic. Leg. 1, 24, avoir qq. connaissance de Dieu ; notitiæ rerum = ἔννοιαι, προλήψεις Cic. Ac. 2, 30, notions des choses ¶ 3 rôle, registre, notice : Dig.

nōtitia, ae en (poët.) nōtitiēs, ēī f (notus)

1. het bekend zijn, bekendheid; ➤ propter -am intromissi sunt omdat zij bekend waren;
2. roem, reputatie [posteritatis bij het nageslacht]; ➤ -ā non carere;
3. bekendheid, kennis, het weten (met, van: gen.) [locorum kennis v.h. terrein; clarorum virorum van de geschiedenis; antiquitatis]; ➤ in -am populi pervenire bij het volk bekend worden;
4. begrip, voorstelling; ➤ -am aperire het begrip verklaren; dei -am habere.

notitia , ae. f.
知。讁。想。Habere notitiam foeminae 已辱此女。

Suggest a Translation
See an image

, Instrumentum, quod de re inter præsentes in re quapiam gesta, nec scripto mandata, aut in chartas relata, ad hoc vocatis testibus, conficiebatur, ut præsentibus posterisque nota fieret : et in posterum nullus de ea dubitandi locus oriretur. Nam cum primis istis sæculis ea esset fidei inter homines integritas, ut solo verbo, certisque traditionum seu investiturarum adhibitis formulis et ritibus, prædia Ecclesiis aliisque conferrentur ac traderentur ; interdum, et ut plurimum coram testibus, ad majorem firmitatem, donatariis ita postulantibus, Charta conficiebatur ad posterorum Notitiam, quæ et rem donatam ac collatam, donatoris nomen, traditionis ritum ac formulam, testes, qui adfuerant, annumque, mensem ac diem continerent. Unde breve memoratorium seu recordationis crebrius appellatur in Tabulario Casauriensi : Decretum securitatis et firmitatis pro futuris temporibus ad memoriam retinendam, etc. In Charta ann. 1152. in Historia Bellunensi pag. 77 : Breve recordationis ad memoriam retinendum. Exstat in Tabulario Heduensis Ecclesiæ Notitia ann. 1107. cujus initium ita concipitur : Quia negligentia, noverca memoriæ, benefacta delere solet, aut pervertere, scripturæ custodiendum mandavimus. Quo sane referri possunt ista ex Collat. 2. Carthagin. cap. 28 : Intelligis ita rem esse gestorum, adeo memoriæ scripturarum per literas digeruntur, ne sola memoria, quæ capax esse non potest, oblivione decepta, quid gesserit, nesciat. Vide Tabularium S. Cyrici Nivern. num. 13. Atque ejusmodi Notitiæ secundum contractus naturam varias sortiebantur appellationes. Aliæ enim dictæ Warpituriæ, quibus quis rem aliquam dimittebat, ut in Tabulario Persiensi Ch. 26. Traditionales, quæ rei traditionem continerent, Ch. 2. Traditoriæ et revestitoriæ, apud Perardum in Burgundicis pag. 172. Sacramentales, quæ ab testibus post edita sacramenta firmabantur, in eodem Tabulario Persiensi Ch. 16. Aliæ in ipso mallo describebantur, judicibus ipsis præcipientibus, in Chronico Besuensi pag. 505. in eodem Tabular. Persiensi Ch. 18. 19. apud Beslium in Comitib. Pictav. pag. 218. 224. etc. Quæ quidem fortassis eæ sunt, de quibus agit Capitulare 6. ann. 803. cap. 2 : De secundo vero, unde me interrogasti, si Comes de Notitia solidum unum accipere deberet, et Scabinii, sive Cancellarius, etc. Notitiarum aliæ ab ipsis partibus, id est, donatoribus et donatariis, atque adeo ab ipsis testibus, qui in rei gestæ fidem advocati erant, subscribebantur, cujusmodi passim observare est, ex quibus unicam tantum describemus ex Tabular. Bellilocensi Ch. 154 : Notitia traditionis vel consignationis, qui hanc Notitiam subtus firmaverunt, qualiter veniens aliquis homo nomine Aicardus... manibus tradidit ipsam villam... Garulfo Abbati... per cordam signi et per hostium domo... sicut in Carta testamenti loquitur, et tunc necesse fuit ipso Abbati vel ad ipsos Monachos, ut exinde Notitiam colligere deberent, quod ita et fecerunt his præsentibus, actum fuit factam hanc Notitiam traditionis in mense Octobro ann. 3. Caroli Imperatoris S. Aicardi, qui traditionem ita firmavit. S. Aldegario. S. Adraldi, etc. Notitiæ aliæ ab ipsis donatariis interdum describebantur, ut eorum posteris notum fieret, qualiter prædia ipsis et a quibus, quibusque præsentibus testibus essent collata : quæ quidem nudam rei gestæ narrationem continebant, nullis adhibitis signaculis, ac subscriptionibus, cum eas in polyptycha sua referre satis esse ducerent, ut est apud Gregor. M. lib. 7. Ind. 2. Epist. 40. Ejusmodi passim exhibet Chronicon Besuense. Atque hæ quidem Notitiæ vim Diplomatis habebant. Charta Henrici Imp. apud Ughellum tom. 4. pag. 808 : Et cœtera, quæ in præceptis et Notitiis antecessorum continentur. Alia Lucii PP. ibid. pag. 817 : Sicut continetur in præcepto et in tuis Notitiis. Ejusmodi notitiarum mentio post annum 1100. rarius occurrit. Porro de vocis Notitia notione apud Scriptores Latinos, egit Pancirolus ad tit. Notitiæ Imperii. Vide Mabillonium tom. 5. Vitar. SS. Ordin. S. Benedicti pag. 761. et lib. 3. de Re Diplom. cap. 4. Acta Episcop. Cenoman. pag. 272 : Ipsamque per Notitias atque judicia multorum nobilium virorum evindicavit. Consuet. Neapolit. MSS. : Instrumentum vero divisionis curialiscum, quod Neapolis Notitia dicitur, subscriptum duobus testibus curialibus et non completum, robur habet inter dividentes eorumque hæredes et successores perinde ac si esset per tertium curialem scriptum et completum. , pro Notum facere, in Legibus Luitprandi Regis Longobard. tit. 17. § 1. tit. 52. § 1. 22. (4, 4.) 73. (6, 20.)

nōtitia ae, f

1 notus, a being known, celebrity, note, fame: propter notitiam intromissi, N.: plus notitiae quam fuit ante dedit, made me better known than before, O.: serae posteritatis, O.— Acquaintance, familiarity: haec inter nos, T.: nova mulieris: Notitiam vicinia fecit, O.: feminae notitiam habuisse, carnal knowledge, Cs.—A knowing, knowledge: antiquitatis: populi, L.—An idea, conception, notion: dei: rerum, concepts.

notitia

Saved

Recent