nuntio
nuntio, to announce, declare, report, relate, narrate, make known, inform, give intelligence of
it happened by chance that he first reported it
- I In gen., alike of verbal and of written communications; constr. acc. of thing and dat. of person; for the acc. may stand an acc. and inf., a clause with ut or ne and subj., or subj. alone, or with de and abl.; for the dat. an acc. with ad (ante-class.); in pass., both personal and impersonal, the latter most usually, esp. in perf. nuntiatum est, with subj.-clause.
- A Act.
- 1 With acc. of thing (dat. of person): non dubito quin celerius tibi hoc rumor, quam ullius nostrum litterae nuntiārint, Cic. Att. 1, 15, 1: horas quinque puer nondum tibi nuntiat, Mart. 8, 67, 1: senatui ac populo victoriam, Suet. Ner. 1: ut nuntiarem nuntium exoptabilem, Plaut. Stich. 2, 2, 67 (391): voluptatem magnam, Ter. Heaut. 184: quid est, quod percipi possit, si ne sensus quidem vera nuntiant, Cic. Ac. 2 (Luc.), 25, 79: talia tibi, Plin. Ep. 5, 17, 6: horas, to tell the time of day, Mart. 8, 67, 1; 10, 48, 1; cf. Tac. A. 15, 30.—
- 2 With clause: qui nuntiarent, prope omnes naves afflictas esse, Caes. B. G. 5, 10; 4, 11, 6: nuntiate regi vestro, regem Romanum deos facere testes, Liv. 1, 22, 7: litterae tuae laeta continebant, quod te in urbe teneri nuntiabant, Plin. Ep. 5, 9, 1: visus est talis, qualem esse eum tuae mihi litterae nuntiārant, Cic. Att. 1, 19, 11.—With ut, ne, or subj.: Catilinae nuntiare, ne eum Lentulus aliique terrerent, Sall. C. 48, 4: deligit centurionem qui nuntiaret regibus ne armis disceptarent, Tac. A. 2, 65: nuntiatum, ut prodiret, Cic. de Or. 2, 86, 358: Vibius nuntiavit Pisoni Romam ad dicendam causam veniret, Tac. A. 2, 79: jubet nuntiare miserae, dicendam ad causam postero die adesset, id. ib. 11, 37; Dig. 49, 14, 44.—
- 3 With inf.: ergo nuntiat patri abicere spem et uti necessitate, Tac. A. 16, 11 init.—
- 4 Absol.: Ly. Salutem multam dicito patrono. Cu. Nuntiabo, I will do so, Plaut. Curc. 4, 2, 38 (524).—
- B Passive constructions.
- 1 Pers.: utinam meus nunc mortuos pater ad me nuntietur, Plaut. Most. 1, 3, 76 (232): aquatores premi nuntiantur, Caes. B. C. 1, 73: crebris motibus terrae ruere in agris nuntiabantur tecta, Liv. 4, 21, 5: (tribuni) summā vi restare nuntiabantur, id. 4, 58, 4; 22, 54, 9: hoc adeo celeriter fecit, ut simul adesse, et venire nuntiaretur, Caes. B. G. 3, 36: jamjam adesse ejus equites nuntiabantur, id. ib. 1, 14; Plin. Ep. 3, 7, 1.—
- 2 Impers.: conantibus, priusquam id effici posset, adesse Romanos nuntiatur, Caes. B. G. 6, 4, 1: Caesari nuntiatur Sulmonenses cupere, etc., id. B. C. 1, 18, 1: nuntiatur Afranio magnos commeatus ad flumen constitisse, id. ib. 1, 51, 1: non dubie mihi nuntiabatur Parthos transīsse Euphratem, Cic. Fam. 15, 1, 1; id. Verr. 2, 5, 34, § 87; id. Mil. 18, 48: nuntiatum est nobis a M. Varrone, venisse eum Romā, Cic. Ac. 1, 1, 1: cum paulo esset de hoc incommodo nuntiatum, id. Verr. 2, 5, 16, § 41: nuntiatumque Hannibali est, Liv. 23, 19, 11; Cic. Fam. 11, 12, 1; Tac. A. 2, 79.—Absol.: occiso Sex. Roscio, qui primus Ameriam nuntiat? who will be the first bearer of the tidings? Cic. Rosc. Am. 34, 96: bene, ita me di ament, nuntias, you bring good news, Ter. Hec. 642.—
- II In partic., in jurid. Lat., to denounce, inform against: causam pecuniae fisco, Dig. 49, 14, 39; cf.: cum heres decessisset, exstitit qui bona nuntiaret, ib. 29, 5, 22: opus novum, to inform against a work undertaken by another to one's injury: opus novum, si tibi nuntiavero, ib. 4, 7, 3; 16; 43, 20, 3.
- 1. verkondigen, melden, aankondigen, berichten (m. acc.; de; aci.; pass. meestal onpers. m. aci., soms persoonl. m. nci.; afh. vr.) [prodigia; alci salutem iem. groeten; proelium; periculum; initia vigiliarum; de alcis adventu; de morte alcis; de futura victoria; in Asiam; Romam]; ➤ nuntiato of qua re nuntiata na dit bericht; nuntiato (m. aci.) nadat het bericht gekomen was;
- 2. het bevel overbrengen (m. conj.; ut; ne); ➤ consuli nuntiavit ut sine lictoribus ad dictatorem veniret; nuntiavit militibus ne hostes lacesserent.
- nuntius, to announce, declare, report, relate, narrate, make known, inform, give intelligence of: occiso Roscio, qui primus Ameriam nuntiat?is the first to bring word?: Bene, nuntias, bring good news, T.: quā re nuntiatā, Caesar, etc., on hearing this, Cs.: si ne sensūs quidem vera nuntiant: re nuntiatā ad suos, Cs.: tibi hoc: nuntiare, prope omnes navīs adflictas esse, Cs.: regi vestro, regem deos facere testīs, L.: quem ad Sullam nuntiatum mittit, facere, etc., S.: nuntiat patri abicere spem, Ta.: aquatores premi nuntiantur, Cs.: ruere in agris nuntiabantur tecta, L.: adesse eius equites nuntiabantur, Cs.: nuntiatum est nobis a M. Varrone venisse eum Romā: nuntiato, when the news came, L., Ta.—To give orders, carry commands, direct: qui Catilinae nuntiaret, ne eum alii terrerent, S.: mittit, qui nuntiarent, ne hostīs lacesserent, Cs.: nuntiatum, ut prodiret.
-
…. Kal. ; Apr. L. ; Pisone, A. ; Gabinio consulibus. Caesari cum id nuntiatum esset, eos per provinciam nostram iter facere conari, maturat ab urbe proficisci et quam maximis potest itineribus in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…beneficio se esse incolumem. Item M. Metius repertus et ad eum reductus est. Hoc proelio trans Rhenum nuntiato, Suebi, qui ad ripas Rheni venerant, domum reverti coeperunt ; quos ubi qui proximi Rhenum incolunt perterritos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…avertit ac Bibracte ire contendit. Ea res per fugitivos L. ; Aemilii, decurionis equitum Gallorum, hostibus nuntiatur. Helvetii, seu quod timore perterritos Romanos discedere a se existimarent, eo magis quod pridie superioribus locis occupatis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Nerviorum redacto, maiores natu, quos una cum pueris mulieribusque in aestuaria ac paludes coniectos dixeramus, hac pugna nuntiata, cum victoribus nihil impeditum, victis nihil tutum arbitrarentur, omnium qui supererant consensu legatos ad Caesarem miserunt seque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…audacius resistere ac fortius pugnare coeperunt. Interim milites legionum duarum quae in novissimo agmine praesidio impedimentis fuerant, proelio nuntiato, cursu incitato in summo colle ab hostibus conspiciebantur, et T. ; Labienus castris hostium potitus et ex…
Julius Caesar, Gallic War
-
…atque Ariovistum, aut rem frumentariam, ut satis commode supportari posset, timere dicebant. Non nulli etiam Caesari nuntiabant, cum castra moveri ac signa ferri iussisset, non fore dicto audientes milites neque propter timorem signa laturos .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt manus cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero dubitandum non existimavit quin ad eos proficisceretur. Re…
Julius Caesar, Gallic War
-
…liberam debere esse Galliam, quam bello victam suis legibus uti voluisset. Dum haec in conloquio geruntur, Caesari nuntiatum est equites Ariovisti propius tumulum accedere et ad nostros adequitare, lapides telaque in nostros coicere. Caesar loquendi finem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…se suosque prohiberent. Atuatuci, de quibus supra diximus, cum omnibus copiis auxilio Nerviis venirent, hac pugna nuntiata ex itinere domum reverterunt ; cunctis oppidis castellisque desertis sua omnia in unum oppidum egregie natura munitum contulerunt. Quod…
Julius Caesar, Gallic War
-
…posset. Itaque re frumentaria quam celerrime potuit comparata magnis itineribus ad Ariovistum contendit. Cum tridui viam processisset, nuntiatum est ei Ariovistum cum suis omnibus copiis ad occupandum Vesontionem, quod est oppidum maximum Sequanorum, contendere triduique viam…
Julius Caesar, Gallic War