nuptiae
nuptiae, a marriage, wedding, nuptials
nuptĭae, ārum (dat. nuptis, Inscr. Orell. 7421), f. plur. [nupta], a marriage, wedding, nuptials.
- I Lit.: exornatis nuptiis, Plaut. Aul. 4, 10, 54 (784): dum ego cum Casinā faciam nuptias, id. Cas. 2, 8, 50 (486): nuptias adornare, id. Aul. 2, 1, 35 (154): facere, id. ib. 2, 4, 9 (288): coquere cenam ad nuptias, id. ib. 3, 2, 15 (429): in nuptias aliquem conicere, Ter. And. 602: nuptias alicui conficere, id. Phorm. 258: apparare, id. ib. 701: in nuptiis alicujus cenare, Cic. Q. Fr. 2, 3, 7: nuptiarum expers, unmarried, Hor. C. 3, 11, 11: ab eis nuptiis abhorrere, Cic. Clu. 9, 27: conciliare, Nep. Att. 5, 3: quae nuptiae non diuturnae fuerunt, Cic. Clu. 12, 35: Cornificia vetula sane et multarum nuptiarum, id. Att. 13, 29, 1: ut minores ante tradamus ad nuptias, Vulg. Gen. 29, 26: providebit puellae nuptias et vestimenta, ib. Exod. 21, 10: incestae, Gai. Inst. 1, 59.—
- II Transf., of sexual intercourse: cujus mater cotidianis nuptiis delectabatur, Auct. Her. 4, 34, 45; Just. 31, 6, 3; Petr. 26.—
- b Of a change of form, i. e. union with a new body: illae suae monstruosae nuptiae, said of Lucius, who was transformed into an ass, Ap. Met. 7, 22, 6.
nūptiae, ārum, f. (nubo), die Hochzeit, das Beilager, I) eig.: nuptiae Augusti, Liviae, mit Aug., mit Livia, Suet.: sororiae nuptiae, Sen. rhet.: nuptiarum expers, unverheiratet, Hor.: Cornificia multarum nuptiarum (griech. πολύγαμος), oft verheiratet, Cic.: dies nuptiarum, Suet.: dies, qui erat nuptiis destinatus, Suet.: diem dicere nuptiis, Tert.: constituere nuptias in hunc diem, Ter.: alci (einem Mädchen) nuptias promittere, Sen. rhet.: nuptias conciliare, stiften, Nep.: nuptias parare, adornare, exornare, facere, efficere, conficere, Komik.: nuptiis inter se iungi, Val. Max.: invitari ad nuptias, Iustin.: ad nuptias rogari, Amm.: nuptias aliquot dies proferre, Ter.: alci nuptias promovere, Ter.: nuptias maturare, Ter.: nuptias disturbare, Ter.: nuptias aspernari, Liv.: nuptias alcis recusare, Suet.: celebrare nuptias, Liv., sollemnia nuptiarum, Tac.: venire coctum ad nuptias, um zur H. zu kochen (v. einem Koch), Plaut.: cenare apud alqm in eius nuptiis, jmds. Hochzeitsgast sein, Cic.: numquam de nuptiis cogitasse, niemals ans Heiraten gedacht haben, Apul.: Ggstz., viduitatem (die Trennung vom Gatten) detestans nuptiasque (und die neue Heirat), Amm. 19, 9, 4. – II) übtr., außerehel. Beischlaf, nuptias facere cum alqa, Plaut.: cotidianis nuptiis delectari, Cornif. rhet.: meis praeclaris nuptiis destinata, Apul.: placuit Thrasyllo scaena feralium nuptiarum, Apul. – ➳ Dat. u. Abl. Plur. zsgzg. nuptis, Corp. inscr. Lat. 2, 1963.
spernuntur ‥ primae ‥ praesumptivae ~ae
cum ‥ invitus ad ~arum commercia cogeretur
hanc pater et genetrix pactis sponsalibus ambo / ad stirpem generis satagebant dedere nuptis
hic, tanquam pignus daturus ad ~as vel suas oblaturus primitias, accedit coram Domino
potiendi puella spem imbibit nec distulit quin ~as peteret
post breves nuptias / fallacis glorie / momento moritur(
si quis ~as habet vel matrimonia non licita, tamen licitum est escam quam habent manducare
~is regaliter factis
ut cum in ~is ludi videntur, cantilenae audiuntur, cibus et potus deliciosi sumuntur
nullam culpam habuerunt nisi propter hoc quod fuerant ad quasdam ~as ad convivium ubi predicti fuerunt
rogabit illum ut veniat ad ~as(v.
vocavit me, puto, ad ~as. ita cuncta placent, cuncta splendent
Jesus ‥ cum discipulis suis ad ~as in Chana vocatus est
per interpellationem Marie aqua in ~is [ME: ] convertebatur in vinumneoces
unde Martianus in Philologie ~is ‘major filiarum Prognoes’ inquit
sanitate recuperata, ~is minime privantur nec esu carnium
tempus habent operi ~arum indulgendi legitimi conjuges cum spes vel necessitas procreande prolis permiserit
[angeli ] cum sint incorporei ‥ non sunt ~is indigentes [] : Trevisa hem nediþ weddinge ne wifinge
non vino veteri quod in ~is ecclesiae defecit sed musto sunt gratiae spiritalis impleti
donec ‥ ad complexum et ~as sponsi caelestis virgo beata intraret
[Haraldus ] ipsum regem sancte memorie Edwardum invitavit ad ~as Christi et ecclesie illius
nuptĭæ, (9) ārum, f. (nubo, v. Varro L. 5, 72 ; P. Fest. 201, 4 ), noces, mariage : Pl. Aul. 288, etc. ; Cic. Clu. 27 ; Q. 2, 3, 7 ; Cat. 1, 14 || commerce charnel : Pl. Cas. 486 ; Her. 4, 45 ; Just. 31, 6, 3.
nuptiae , arum. f.
婚筵。婚配。 Conciliare nuptias 覔親。Nuptias facere 合房。 Multarum nuptiarum mulier vetula 屢次嫁之老婆。
Suggest a Translation
See an image
婚筵。婚配。 Conciliare nuptias 覔親。Nuptias facere 合房。 Multarum nuptiarum mulier vetula 屢次嫁之老婆。
Suggest a Translation
See an image
publice factæin Concilio Vernensi ann. 755. can. 15.
Sancitum est, ut publicæ Nuptiæ ab his, qui nubere volunt, fiant.Adde cap. 105. et Canones Isaaci Lingon. tit. 5. cap. 6. Concilium Trosleian. cap. 8.
Et medietatem de sepultura, excepto de militibus, et de primitiis similiter medietatem, et de Nuptiis medietatem, etc.
Monachi dimittunt ei(presbytero) Nuptias et quæ offerunt mulieres surgentes a partu.
In loco qui Cadomum prisco ab incolis nuncupatur nomine, sanctimonialibus construxit(Mathildis) basilicam, quam paulo post omni commoditate exornatam ecclesiastica spiritualis constituto desponsationis tempore, convenientes imperii nostri excellentissimi pontifices, etc. Nuptiis ergo solenniter celebratis spiritualibus, etc.
Addidit etiam quod vidit prædictum Hugonem redeuntem a consecratione sua recipi processionaliter apud Dolum, et quod interfuit Nuptiis prædicti factis in domo Conani archidiaconi.Eadem repetit alter testis ibid. col. 917.
Nuptiæ spiritalespost consecrationem
Basilicæ, eodem, ut puto, significatu celebratæ memorantur, in Charta Guillelmi Ducis Norman. ann. 1066. e Chartulario SS. Trinit. Cadom.
xx. die Aprilis, pro media parte quatuor quennarum vini domino Martino le Prevost, magistro scholarum cantus, in Nuptiis suis primæ Missæ præsentati, v. sol. iiij. den.Ibidem :
26. die Julii, pro media parte quatuor quennarum vini sorori magistri Firmini du Four in Nuptiis ejus desponsationis præsentati, iiij. sol.
Deum... qui benedixit conjugia Nuptialium, fratres carissimi, deprecemur, apud Mabillon. pag. 206. Liturg. Gallic. col. 2.
Ego P. de Camaleria, Dominus castri Tuiriaci dono et concedo per me et per meos in perpetuum omnes Chartas nuptiales, quæ sunt castro Tuiriaci et in omnibus locis pertinentibus ad Tuiriacum, quæ sunt de feudo meo, tibi A. Abbati monasterii S. Illidii.Alia ann. 1203 :
De Cartis Conjugalibus, quæ sunt in parrochia de Tuirec.Alia ann. 1206. ex eodem Tabulario :
Magister Simon Archipresbyter d'Ermont conquerebatur de Abbate S. Illidii super Cartis Nuptiarum deHasAgella et de Basvilla... unde venerunt in præsentia Domini R. Arvernorum Episcopi, in cujus curia prædictæ Cartæ monasterio S. Illidii adjudicatæ fuerunt.
Nuptiales Chartasin voce Charta Cangius intelligit de Jure matrimonii sacramentum impertiendi.
Certe de immanibus mites, de superbis humiles, de Nuptiantibus continentes... fecit non paucos.Vide Nubere.
Nam cum defecisset Nuptiantibus vinum, etc.
Pro una cana vini præsentata uxori Petri Penllon, qua die Nuptiavit, iij. sol. viij. den. Nochoier,in Mirac. Mss. B. M. V. lib. 2 :
Vide supra Nubiare.Pour ce que li sains Esperites Et Nostre Dame li doinst joie De la pucele qu'il Nochoie.
de sigillatico et Nuptiatico.
Noçaille, in Libert. villæ
Ne pourront demander lidit seigneur et dames ès diz habitanz, ne avoir d'iceulx nulle chose pour cause de ost, de chevauchée, de subvencion,... de mortailles, de Noçailles,Vide in Maritagium.(male editum de chevalerie, etc.Notailles)
In villa de Uno-panoAliæ ann. 1373. in Reg. 105. ch. 434 :(diœc. Carnot.) nuptiæ factæ fuerant... Ad domum sponsæ in sero diei iverunt, et petierunt candelam per sponsum et sponsam prædictos, prout actenus extitit et est in dicta villa in similibus fieri consuetum, sibi dari.
Comme icellui Jehan, par maniere d'esbatement, feust alé avec pluseurs jeunes gens de la ville de Lisines en un certain hostel, ouquel il avoit noces celle journée, pour demander et avoir les pastez, comme l'en a coustume à faire en ladite ville en tel cas.Aliæ ann. 1428. in Reg. 174. ch. 222 :
Lesquelz compaignons conclurent entre eulx que il convenoit aler en la chambre de l'espousée demander deux pots de vin pour le vin de couchier, comme l'en seult faire en teles nopces oudit païsDenique aliæ ann. 1479. in Reg. 205. ch. 285 :(de Reims) , disans que s'ilz ne les avoient, l'espousée ne s'en iroit pas couchier.
Une meslée de gens, qui estoient assemblez au lieu de Semur pour cuider avoir les pastés de certaines noces ; lesquelz on a acoustumé bailler aux varlets à marier.Plura rursum ejusdem rei exempla, videsis supra in Bannum 5. et Cochetus 3.
Dicam et ego Nuptiatoribus meis, qui post castitatem et diuturnam continentiam subant ad coitum, et pecudum more lasciviunt.Apud eumdem Epist. 11.
Secundus Nuptiatordicitur, qui alteras init nuptias.
Nossailhesnostri dixerunt Tempus,
Le suppliant effiancé à une jeune fille, qu'il entendoit espouser aux prouchaines Nossailhes, etc.
nūptiae ārum, f plur.
- nupta, a marriage, wedding, nuptials: verae, T.: scelestae, S.: plenae dignitatis: Nuptiarum expers, unmarried, H.: ab eis nuptiis abhorrere: Cornificia multarum nuptiarum: sollemnia nuptiarum, ceremony, Ta.
-
…inlecebris inretisses non aut ad audaciam ferrum aut ad libidinem facem praetulisti quid vero nuper cum morte superioris uxoris novis nuptiis locum vacuefecisses, nonne etiam alio incredibili scelere hoc scelus cumulavisti quod ego praetermitto et facile patior sileri, ne…
Cicero, in Catilinam
-
…laudavit, quod ea nubere illi dubitabat timens privignum adulta aetate, pro certo creditur necato filio vacuam domum scelestis nuptiis fecisse. Quae quidem res mihi in primis videtur causa fuisse facinus maturandi. Namque animus inpurus, dis hominibusque…
Sallust, Catilina
-
…plane et deserta sunt. Nihil fere quondam maioris rei nisi auspicato ne privatim quidem gerebatur, quod etiam nunc nuptiarum auspices declarant, qui, re omissa, nomen tantum tenent. nam ut nunc extis quamquam id ipsum aliquanto…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…ex posteriore natus erat, et de eius matre, quae, si iudicaretur certis quibusdam verbis, non novis nuptiis fieri cum superiore divortium, in concubinae locum duceretur Haec igitur et horum similia iura suae civitatis ignorantem erectum et…
Cicero, de Oratore
-
…Romano, datam, N. Cluentio quem videtis. alterum venefici crimen Oppianico huic adulescenti, cum eius in nuptiis more Larinatium multitudo hominum pranderet, venenum habiti consilio paratum ; id cum daretur in mulso, Balbutium quendam ,…
Cicero, pro Cluentio
-
…. Romae a. d. xiiii Kal. volumus esse. quid dico volumus immo vero cogimur. Milonis nuptiae. comitiorum non nulla opinio est. ego, ut sit rata, afuisse me in altercationibus quas in senatu…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…illam Oppianici domum viri sui sanguine redundantem reformidat, sed quod haberet ille tris filios, idcirco se ab eis nuptiis abhorrere respondit. Oppianicus, qui pecuniam Sassiae concupivisset, domo sibi quaerendum remedium existimavit ad eam moram quae nuptiis…
Cicero, pro Cluentio
-
…colunt ; qui si deus est, et Orpheus et Rhesus di sunt Musa matre nati ; nisi forte maritumae nuptiae terrenis anteponuntur. si hi di non sunt, quia nusquam coluntur, quo modo illi sunt vide igitur ne…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…. aliud molestia, sine commiseratione grave quoddam et uno pressu ac sono obductum qua tempestate Helenam Paris innuptis iunxit nuptiis, ego tum gravida, expletis iam fui ad pariendum mensibus ; per idem tempus Polydorum Hecuba partu postremo parit…
Cicero, de Oratore
-
…sua metus et fugae simulatione Romam se contulisse, ut, cum antea consuetudo inter eos fuisset, tum etiam nuptiis iungerentur, arsisse dolore muliebri et mori quam id perpeti maluisse. altera non minus veri similis et, ut…
Cicero, pro Scauro
NUPTIAE
NUPTIAE[MATRIMONIUM]
Nuptiae
See matrimonium.