nuntius
nuntius, messenger, message
sad news came to us about my brother Quintus
- That announces, signifies, makes known; announcing, informing (poet.): nuntia fibra deos? Tib. 2, 1, 26: fratre reversuro, nuntia venit avis, Mart. 8, 32, 8: nuntia littera, Ov. H. 6, 9: simulacra In mentes hominum divinae nuntia formae, Lucr. 6, 77; cf. id. 4, 704: habes animi nuntia verba mei, Ov. H. 16, 10: exta venturae nuntia sortis, Tib. 3, 4, 5.—
- II Usually as subst.
- A nuntĭum, i, n., an announcement, message, news (rare): ad aures nova nuntia referens, this new message, Cat. 63, 75; cf.: nuntius est qui nuntiat, nuntium, quod nuntiatur, Serv. Verg. A. 11, 896: de caelo nuntium erit, Varr. L. L. 6, 86: tyrannum perturbant nuntia, Sedul. 2, 474.—
- B nuntĭus, i, m., a bearer of news, one who brings intelligence, a reporter, messenger, courier (freq. and class.); both of persons and things: Mercurius Jovis qui nuntius perhibetur, Plaut. Stich. 2, 1, 1 (274): ad me rus advenit nuntius, id. Merc. 4, 1, 1 (667): o hominem fortunatum, qui ejusmodi nuntios, seu potius Pegasos habet, Cic. Quint. 25, 80: litteris, nuntiis, cohortationibus omnes excitare. id. Phil. 14, 7, 20: facere aliquem certiorem per nuntium, id. Att. 11, 24, 4: aliquid audire sine capite, sine auctore, rumore nuntio, id. Fam. 12, 10, 1: litteras et nuntios mittere ad aliquem, Caes. B. G. 1, 26: nuntius ibis Pelidae, Verg. A. 2, 547: nuntius adfert rem, Cic. Imp. Pomp. 9, 25: nuntius ales, i. e. Mercurius, Ov. H. 16, 68: Mercurius, nuntius Jovis et deorum, Hor. C. 1, 10, 5: nuntii afferunt Darium premi a Scythis, Nep. Milt. 3, 3.—Poet., of a woman: huic dea ... utinam non hic tibi nuntius essem, Val. Fl. 2, 141.—
- b A messenger, the bearer of a written message, = tabellarius (very rare): nuntio ipsius, qui litteras attulerat dici (placuit), Liv. 42, 37, 6.—
- 2 Abstract.
- a In gen., a message, news, tidings: nuntium exoptabilem nuntiare, Plaut. Stich. 2, 2, 67 (391): opta ergo ob istunc nuntium quidvis tibi, id. Merc. 5, 2, 65 (906): inest lepos in nuntio tuo magnus, id. Rud. 2, 3, 22 (352): acerbum nuntium alicui perferre, Cic. Balb. 28, 64: de Q. Fratre nuntii nobis tristes venerunt, id. Att. 3, 17, 1: exoptatum nuntium alicui afferre, id. Rosc. Am. 7, 19: nuntium optatissimum accipere, id. Fam. 2, 19, 1: nuntium perferre, id. Lig. 3, 7: nuntium ferre ad aliquem, Liv. 4, 41: horribilis nuntius affertur, Cat. 84, 10; Verg. A. 8, 582.—
- b In partic.
- α A command, order, injunction: quos senatus ad denuntiandum bellum miserat, nisi legatorum nuntio paruisset, Cic. Fam. 12, 24, 2; Nep. Chabr. 3, 1.—
- β Nuntium uxori remittere or mittere, to send one's wife a letter of divorce, Cic. de Or. 1, 40, 183; 56, 238; id. Att. 1, 13, 3; Dig. 24, 2, 4; 24, 3, 22.—Also of a woman who separates from her husband, Cic. Top. 4, 19; Ap. Met. 9, 28, 17. —Of the annulling of a betrothment: si invito patrono nuntium sponsa liberta remiserit, Dig. 23, 2, 45.—Of the rejection of the marriage contract by the parents and guardians: ego adeo jam illi remittam nuntium adfini meo, Plaut. Truc. 4, 3, 74 (848): si puellae tutores ad infringenda sponsalia nuntium miserint, Dig. 23, 1, 6.—
- γ Hence, transf.: virtuti nuntium remittere, to renounce, Cic. Fam. 15, 16, 3.—
- C nuntĭa, ae, f., a female messenger, she that brings tidings: nuntia fulva Jovis, i. e. the eagle, Poët. ap. Cic. Leg. 1, 1, 2; cf. Liv. 1, 34: historia nuntia vetustatis, Cic. de Or. 2, 9, 36: vox nuntia cladis, Liv. 5, 50: fama nuntia veri, Verg. A. 4, 188; Ov. P. 4, 4, 15: plaga nuntia rerum, Lucr. 4, 704; cf. Val. Fl. 2, 141; B. 1. a. fin. supra.
nuntia fama volat, patris et miracula narrat
fama ‥ quae tam falsi quam veri ~a volat
hujus urina non est ~a
si autem in diuturna febre in die cretica vel ~a appareat, maxime in die quarta cujuslibet septimane, significatur ab apostemate in membris liberatio
quod cum ~i certi narrassent regi
certus ~us aut brevis ad monasterium venerit
~is ad ipsos transmissis que pacis erant tractare ‥ satagebant
et dicit glosa quod iste fuit Nabal Carmelus, qui tondens oves, noncios David contumeliis affecit
~us [ME: ] vero nobilis viri debet reverenter recipi et cum hillari wltu, precipue si sit secretarius Domini: messager
dum rex Willelmus venatum aliquando intenderet adest ~us qui dicat Cenomanniam fore obsessam
inter veridicas rationalis secundae a ~is derivationis creaturas non pertimescas ‥ inuri
nuntius e caelo pinnatus labitur alto
angelus vel ~us,encgel
angeli nomen ab officio sumptum sit, quia angelus ‘~us’ dicitur
angelus, divine viz. gratie ~us, apparebit
omnis ‥ sacerdos angelus Domini esse debet, id est ~us ejus
descendit celitus / puer, qui nascitur, / eterni nuncius / et filius / parentis
mortis est nuncius puer cum nascitur, / mortis est nuncius flos cum producitur, / mortis est nuncius quicquid corumpitur, / nam mortem nunciat omne quod moritur
~os domini pape ‥ quos pro negotio archiepiscopi ‥ ad me transmisit
sedis apostolice ~us ‥ in Anglia residens
Icherii ‥ pape in Anglia ~ii
~o camere Domini pape in Anglia
dominus Cantuariensis ‥ destinavit ~um ad sedem apostolicam
homines de hund’ dicunt se nunquam vidisse brevem aut ~um regis
sepius ~os nostros ad pedes paternitatis vestre direximus
~i vestri a Romana curia redierunt exonerati quidem argento, onerati plumbo
debent [ballivi ] ‥ ix li. ciij s., quos liberaverunt domino cancellario ad distribuendum ~is regis
ego Johannes Ivest ~us domini regis de Scaccario apud Westmonasterium
habet etiam mittendo ~um suum in Pasca xiiij micas et duas summas vini
nec mora missa in Germaniam legatione. ‥ interea ‥ reversi sunt ~i ex Germania
~i consulares communitatum de Hansa
alii ‥ per ~os sollempnos et per litteras pecierunt misericordiam
qualiter Scoti nostri ‥ pacis tractatum cum nostris solempnibus ~is ‥ contemptibiliter recusarunt
universitas ‥ de ‥ liberalitate ‥ principis ‥ centum ‥ volumina, per dilectos et speciales ~os suos ‥ recepit
negociorum nostrorum gestores ac ~os speciales et generales
recipiant ‥ a bestia onerata [sc. transeunte pontem ] cum ~o ducente ‥ bestiam tres obolos
impudicus ‥ oculus impudice mentis est ~us
oculus ‥ quasi ~us [ME: ] cordis: erindebere
➳ arch. nontius Cic. Leg. 2, 21.
- 1. bode, koerier [volucer ijlbode]; ➤ -os mittere ad alqm; alqm per -um certiorem facere;
- 2. (meton.) (a) boodschap, bericht, melding [falsus; recens; expugnati oppidi van de verovering v.d. stad]; ➤ -um (af)ferre, apportare, perferre (over)brengen; -um accipere; malum -um audire; (b) bevel, opdracht; (c) opzegging v.e. huwelijksovereenkomst; ➤ -um uxori remittere zich laten scheiden; (d) (metaf.) virtuti -um remittere zich van de deugd afkeren.
報信者。報知者。差之人。信文。Nuntii tristes 憂愁之信。Nuntium uxori remittere 休婦人。出妻。Nuntium virtuti remittere 棄徳行。
Suggest a Translation
See an image
Ipso quoque annoHinc(1235.) quum Soldanus Septæ Nuntios sive ambasciatores Communis Januæ... detineret in verbis, et eos diu duxisset et duceret per ambages.
Noncevulgo dictus, Legatus summi Pontificis, ut omnibus notum.
nuntiaportat et mandata exsequitur. Literæ Joannis Franc. Regis ann. 1350. tom. 4. Ordinat. pag. 16 :
Tres Consules et sexdecim Consiliarios habeant... et unum Nuncium pro Consiliariis suis congregandis.Aliæ ejusdem Regis ann. 1356. tom. 3. pag. 157 :
Consules... habeant potestatem indicendi et perequandi et levandi per certos suos Nuncios talliam seu tallias hominibus et habitatoribus dicti castri et ejus mandamenti, tociens quotiens expedierit et eis visum fuerit faciendum, perequataque et indicta levandi et percipiendi seu fieri faciendi per certos Nuncios super hiis per eos destinandos.Literæ Caroli Regentis, filii Johannis Regis Franc. ann. 1358. ibid. pag. 236 :
Que Universitati et Consulibus de CondomioCharta Ysnardi de Antravenis Senescalli Provinciæ e MS. D.(Condomo) debentur nomine et ex causa Universitatis prædicte... leventur tanquam fiscalia et etiam exigantur, et eisdem cohercitionibus per eosdem Consules seu eorum servientes vel Nuncios perpetuo exigi valeant et levari.
Brunetfol. 90 :
Nullus Nuncius, cursor, sive apparitor predicte curie pro nunciatione aliquid accipere debeat a civibus Arelatis.Synodus Oriolana ann. 1600. tom. 4. Concil. Hispan. pag. 716 :
Nuncii quoque nostræ curiæ Sacerdotes aut alios quoscumque sacris ordinibus initiatos in Ecclesia non citent, nec quamdiu ex ea exstiterint, ad judicium vocent.Adde Statuta Astensia Collat. 4. cap. 5. etc.
DaguesseauCancellarii ubi de Processu dissolutionis matrimonii Ludovici XII. fol. 170.
Camerarii Provinciarum, in Camerarius.
Igitur adveniente Nuntio citatorio ad Palatinum eumdem, literas citatorias eidem Palatino porrexit, quas superbo capite spernens, ad clamorem dicti Regis penitus ire negavit.
Brusseltom. 1. de Feudorum usu pag. 172. ex hoc Chartularii Montisfortis loco, ubi de feodis ad hoc castrum pertinentibus :
Magister Hubertus de Maulia est homo Comitis, et debet ire in Nunciis domini Comitis eques.
Item quod Bajuli et Judices et Notarii Curiæ, et Nuntii sint annales. Et qui semel Bajulus, aut Judex, aut Notarius, aut Nuntius Curiæ fuerit, etc.Vide Messageria.
Fron-bote, col. 535.
Ter in anno, id est, bis tempore graminis, semel tempore fœni placitum suum debet habere (Advocatus,) et hoc de clamatione vel notificatione illius præconis, quem sibi Abbas vel potens ejus Nuntius debet ad latus ipsius Advocati sedere, et de omni manuum compositione sive pugnæ sive furti duæ partes ad Ecclesiam respiciunt, tertia ad ipsum.
Missus Dominicus, in Decretis S. Ladislai Regis Hungariæ lib. 3. cap. 1. 2.
Quatuor ad minus ordinarie Nuntii virgæ sint in nostro hospitio, qui ratione eorum officii virgam deferre nec omittant.
de Nunciis locandis in festo S. Andree:
Statuimus quod illi qui conducent de cetero aliquem vel aliquos mercenarios vel mercenarium ad annum, quod illos conducant a festo S. Andree ; et idem dicimus de furneriis et posteriis, et quod omnes Nuncii, qui modo sunt locati ad festum S. Michaelis ad alium terminum teneantur stare usque ad festum S. Andree... Ab hoc statuto excipimus pastores ovium... et hoc continere nolumus omnes mercenarios, qui ad annum starent cum domibus religiosis.Sententia arbitralis ann. 1292. inter Abbatem et Consules de Gimonte :
Quod si forte pastores, Nuncii, vel alii conductitii dicti domini Abbatis et Conventus dicti monasterii et grangiarum ejusdem, inveniantur aliquam talam facientes, vel damnum aliquod dantes in vineis, ortis, bladis, etc. Nuncius agriculturæ,ad agros colendos destinatus, in Ordinatione Caroli Comitis Provinciæ ann. 1278. e Musæo D.
Brunet.
- 1 NV-, that announces, making known, informing: rumor: littera, O.: fibra, Tb. —As substm., a bearer of tidings, news-carrier, reporter, messenger, courier: per nuntium certiorem facit me: ad Lingonas litteras nuntiosque misit, Cs.: nuntius ibis Pelidae, V.: nuntius adfert rem: Iovis et deorum, H.: nuntii adferunt Darium premi a Scythis, N.: nuntio ipsius, qui litteras attulerat, dici (placuit), L.—A message, news, tidings: Egone te pro hoc nuntio quid donem?T.: in castra nuntius pervenit, coniurationem patefactam, S.: de Q. Fratre nuntii nobis tristes venerant: tam tristem nuntium ferre ad Cincinnatum, L.: gravior neu nuntius aurīs Volneret, V.—A command, order, injunction: legatorum nuntio parere: hic nostri nuntius esto, V.— In the phrase, nuntium remittere, with dat, to send a letter of divorce, put away(a wife): uxori Caesarem nuntium remisisse.—Rarely of the wife: etsi mulier nuntium remisit.—Fig.: cum virtuti nuntium remisisti, renounced.—Plur. n. as subst, a message, news: ad aurīs nova nuntia referens, Ct.: habes animi nuntia verba mei, O.
-
…et propter vulnera militum et propter sepulturam occisorum nostri triduum morati eos sequi non potuissent. Caesar ad Lingonas litteras nuntiosque misit, ne eos frumento neve alia re iuvarent qui si iuvissent, se eodem loco quo Helvetios habiturum .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…gratia inter suos, qui tum oppido praeerat, unus ex iis qui legati de pace ad Caesarem venerant, nuntium ad eum mittit, nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar…
Julius Caesar, Gallic War
-
…nisi subsidium sibi submittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar isdem ducibus usus qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit ; quorum adventu et Remis cum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus principibusque populi Romani gratum esse facturum id se ab ipsis per eorum nuntios compertum habere, quorum omnium gratiam atque amicitiam eius morte redimere posset. Quod si decessisset et liberam possessionem Galliae…
Julius Caesar, Gallic War
-
…coniurationis fretus, simul alienum suis rationibus existumans videri causam civium cum servis fugitivis communicavisse. Sed postquam in castra nuntius pervenit Romae coniurationem patefactam, de Lentulo et Cethego ceterisque, quos supra memoravi, supplicium sumptum, plerique ,…
Sallust, Catilina
-
…notus erat, postremo timidus ac vitae diffidens velut hostibus sese praetoribus dedit. Quibus rebus confectis omnia propere per nuntios consuli declarantur. At illum ingens cura atque laetitia simul occupavere. Nam laetabatur intelligens coniuratione patefacta civitatem periculis ereptam…
Sallust, Catilina
-
…eum eripiundum sollicitabant, partim exquirebant duces multitudinum, qui pretio rem publicam vexare soliti erant. Cethegus autem per nuntios familiam atque libertos suos, lectos et exercitatos, orabat, ut grege facto cum telis ad sese inrumperent .…
Sallust, Catilina
-
…e meis amicis antistans mihi milibus trecentis, venistine domum ad tuos penates fratresque unanimos anumque matrem venisti o mihi nuntii beati visam te incolumem audiamque Hiberum narrantem loca, facta, nationes, ut mos est tuus, applicansque collum…
Catullus, Carmina
-
…erat qua praetor amoris turpissimi flamma, classis populi Romani praedonum incendio conflagrabat. adfertur nocte intempesta gravis huiusce mali nuntius Syracusas ; curritur ad praetorium, quo istum ex illo praeclaro convivio reduxerant paulo ante mulieres cum cantu atque symphonia…
Cicero, in Verrem
-
…si universi populi iudicium verum et incorruptum et si intimos sensus civitatis expressero. quid fuit illud quod, recenti nuntio de illo senatus consulto quod factum est in templo virtutis ad ludos scaenamque perlato, consessu maximo summus artifex et…
Cicero, pro Sestio