piaculum
piaculum, a means of appeasing, sin-offering, propitiatory sacrifice
- I Lit.
- A A sin-offering, propitiatory sacrifiee: porco piaculo facito, Cato R. R. 139; 140: porcc femina piaculum pati, to bring, Cic. Leg. 2, 22, 57: piaculum hostia caedi, Liv. 8, 10: te piacula nulla resolvent, Hor. C. 1, 28, 34: piacula manibus infert, Ov. M. 6, 569: falsi mundi, Liv. 1, 26: sed quo te, M. Tulli, piaculo taceam, i. e. how can I be justified in, etc., Plin. 7, 31, 31, § 116; Macr. S. 3, 10, 7.—
- 2 Concr., an animal offered up in sacrifice, a victim: duc nigras pecudes; ea prima piacula sunto, Verg. A. 6, 153: non sperat tragicae furtiva piacula cervae, i. e. substitution, Juv. 12, 120.—Transf.,
- α Of persons offered as an expiation, atonement: (Hannibalem) ad piaculum rupti foederis, Liv. 21, 10, 12: ut luendis periculis publicis piacula simus, id. 10, 28, 13.—
- β In gen., a remedy, Hor. Ep. 1, 1, 36.—
- B Punishment: dea a violatoribus (sui templi) gravia piacula exegit, Liv. 29, 18; Just. 8, 2, 6; Val. Max. 1, 1, 14; Sil. 13, 702.—
- II Transf., that which requires expiation.
- A A wicked action, sin, crime; guilt: eo die verberari piaculum est, Fab. Pict. ap. Gell. 10, 15, 10: palam mutire plebeio piaculum est, Enn. ap. Fest. s. v. mutire, p. 145 Müll. (Trag. v. 376 Vahl.): piaculum est misereri nos hominum rem male gerentum, Plaut. Truc. 2, 1, 13 (221): sine piaculo rerum praetermissarum, Liv. 39, 47: piaculum committere, id. 5, 52; Paul. Sent. 1, 21, 4: commissa piacula, Verg. A. 6, 569: solutus piaculo, Tac. A. 1, 30: nec sine piaculo quodam sanctissimas necessitudines scindi, Plin. Pan. 37: ne terra impleatur piaculo, Vulg. Lev. 19, 29.—
- B An unhappy event, a misfortune, Plin. 25, 8, 46, § 84.
Romuleum statuit concurrere gratis ad altar / scilicet ut veteris lustraret busta piacli
~um, culpa quae in templis vel sepulchris committitur
hoc ~um ‥ i. ‥ sordis ablutio
a firmo religionis proposito ‥ nullis dissuasionibus flecti poterit, aut paternis minis vel blandiciis maternis. unde speratur, quod cordi suo gracia ~um sic impressit, quod nullis poterit obloquamentis aut precibus aboleri
tam nefandi ~i non ignarus est ‥ tyrannicus catulus
suscipe singultus commissa piacla gementum
praeterita ~a expiare certabat
~a,synna ,scylda
hoc ~um ‥ i. sordes
in vindictam tanti ~i lumen occulorum ei preripuit in momento
opitulante ‥ gracia Salvatoris, quanto vehemencius ad ~um incitaret, tanto firmius servi Dei in proposito bono radicantur
antequam salutifero lavacri baptisterio mersus ab originali ~o [gl.: i. peccato, vitio, ] purgareturon þære fernlican ,fullum mandæde
- 1. middel tot verzoening, zoenoffer (voor: gen.) [irae deorum; rupti foederis]; ➤ -a manibus infert (Ov.);
- 2. boete(doening), straf; ➤ -a exigere ab alqo; exacta -a caedis;
- 3. zonde, schuld, misdaad [rerum praetermissarum]; ➤ -um committere, mereri begaan; solutus -o; ~ est (m. aci.) (Plaut.) het is een misdaad; ne terra impleatur -o (Vulg.).
- pio, a means of appeasing, sin-offering, propitiatory sacrifice: piaculum hostiam caedi, L.: Te piacula nulla resolvent, H.— An animal offered in sacrifice, victim: ea prima piacula sunto, V.: furtiva piacula cervae, i. e. substitution, Iu.—An expiation, atonement, sacrifice: rupti foederis, L.: luendis periculis publicis piacula esse, L.—A remedy: Laudis amore tumes, sunt certe piacula, quae, etc., H.—Punishment: dea a violatoribus (sui templi) gravia piacula exegit, L.: rerum praetermissarum, i. e. satisfaction, L.—A crime, sacrilege: quantum piaculi committatur, L.: commissa piacula, V.
-
…nostroque in limine pendes. Sedibus hunc refer ante suis et conde sepulchro. Duc nigras pecudes ; ea prima piacula sunto sic demum lucos Stygis et regna invia vivis aspicies. Dixit, pressoque obmutuit ore. Aeneas maesto defixus…
Vergil, Aeneid
-
…auguris aeriam truncis nemorumque ruina, montis opus, cumulare pyram, quae crimina caesi anguis et infausti cremet atra piacula belli, his labor accisam Nemeen umbrosaque tempe praecipitare solo lucosque ostendere Phoebo, sternitur extemplo veteres incaedua ferro silva…
Statius, P. Papinius, Thebais
-
…metit agmina tectus caelesti clipeo et sternit super arma iacentum corporaque auctorem teli multasque paternos ante oculos animas, optata piacula, mactat. tunc rapta propere duris ex ossibus hasta innixum ceruice ferens umeroque parentem emicat. attonitae tanta ad…
NA, Silius Italicus, Corpus Poetarum Latinorum. Vol. 3, ed. W. C. Summers, 1905
-
…. STATUA Romae in comitio posita Horatii Coclitis, fortissimi viri, de caelo tacta est. Ob id fulgur piaculis luendum aruspices ex Etruria acciti, inimico atque hostili in populum Romanum animo, instituerant eam rem contrariis religionibus procurare…
Aulus Gellius, Attic Nights
-
…; quae fida manus, quae cara suorum diripiat laceretque senem nec membra sepulchro contegat. haec noster de rege piacula sanguis sumat et heu cunctae quas misit in aequora gentes. adstitit et nigro fumantia pocula tabo contigit ipsa gravi…
C. Valerius Flaccus , Argonautica
-
…inponet vittas, et siqua est nubilis illi Iphigenia domi, dabit hanc altaribus, etsi non sperat tragicae furtiva piacula cervae. Laudo meum civem, nec comparo testamento mille rates ; nam si Libitinam evaserit aeger, delebit tabulas…
Juvenal, Satires
-
…; stultus sit qui id miretur. si eget, necessest nos pati amavit, aequom ei factum est. piaculumst miserere nos hominum rei male gerentum. bonis ésse oportet déntibus lenám probam, adripere ut quisquis veniat blandeque adloqui…
Plautus, Truculentus
-
…claris facinoribus aequabant emersisse ciuitatem ex obnoxia pace illius consilio et opera ; ipsum se cruciatibus et hostium irae offerre piaculaque pro populo Romano dare. arma cuncti spectant et bellum en unquam futurum, ut congredi armatis cum Samnite liceat…
Livy, ab Urbe Condita
-
…causa populus tanto incommodo in desertam hanc ab dis hominibusque urbem conueniet at enim apparet quidem pollui omnia nec ullis piaculis expiari posse ; sed res ipsa cogit uastam incendiis ruinisque relinquere urbem et ad integra omnia Ueios migrare nec hic…
Livy, ab Urbe Condita
-
…statuere et edicere quiescebant, ne alium pro alio nominando falsa religione populum alligarent. Eas ferias si quis polluisset piaculoque ob hane rem opus esset, hostiam si deo, si deae immolabant, idque ita ex decreto pontificum observatum…
Aulus Gellius, Attic Nights