plaustrum
plaustrum, a vehicle for freight, wagon, wain, cart
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit. (class.): vendat plostrum vetus, Cato R. R. 2, 7; Plaut. Aul. 3, 5, 31 (505): in plaustrum conici, Cic. Div. 1, 27, 57: stridentia plaustra, Ov. Tr. 3, 10, 59; id. M. 2, 177: sicut stridet plaustrum onustum foeno, Vulg. Amos, 2, 13: tecta, id. Num. 7, 3.—Prov.: plaustrum perculi, I have upset! I am done for! Plaut. Ep. 4, 2, 22 (591).—
- II Transf., the constellation Charles's Wain, the Great Bear (poet.): flexerat obliquo plaustrum temone Bootes, Ov. M. 10, 447; id. P. 4, 10, 39; Amm.15, 10, 2 (called plaustra Parrhasis, Sid. Carm. 5, 282 sq.).
quidam pater familias filium suum a demonio fatigatum ‥ in plaustro ad insulam nostram vehebat
dedi in omni anno centum xx plaustra onusta de lignis ad coquendum sal
v plaustros plenas [sic ] de virgis bonis
si ‥ adjudicetur alicui et venerit cum palustro, id estcarr
hoc plaustrum,car
consimilia brevia diriguntur priori Dunolm’ de uno plaustro cum decem bobus sufficientibus
pro cariagio x plaustrarumdel Ryss a Rilley usque le Westorcharde
plostrum, A.a chare of ij whelys
quatuor plaustra bosci
in dccc plaustris petarum, cum cariagio, et aliis
dicunt quod dictus R. T. illam gutteram de novo faciet et R. T. dabit ad eandem faciend’ unum plaustrum lapid’
ducendo duos plaustros glebarum
ipsa sibi accersit quae plurima plaustra malorum
quatuor plaustur’ feni annuatim percipiend’ extra pratum
sunt ibidem ‥ jblanket , j materace, j mappa, j plaustram, iijflasketz , jcoverlit
ut stellam cingant septem splendore triones, / sol novus in plaustro vult rutilare novo
- 1. vrachtwagen; ➤ sprw. (Plaut.): -um percellere omgooien = de zaak bederven;
- 2. (Ov.) (metaf., als sterrenbeeld) Wagen, Grote Beer.
Carteia fossoriorum sine ferro, 2. den. si super Plaustrum, 8. den. etc. Pratum 12. Plaustrorum,in Charta Canuti Regis Daniæ ann. 1184. apud Stephanium in Prologomenis ad Hist. Saxonis Grammatici pag. 17.
Item dedimus eidem fundationi de salina nostra in Halstat unam libram Plaustrorum salis, id est ducenta quadraginta Plaustra a rectoribus officiorum prefate saline in festo S. Matthei Apostoli et Evangeliste annis singulis sine impedimento quolibet persolvenda.
Charetée. Charta ann. 1155. apud Haræum in Castellanis Insulens. lib. 2 :
Et duo Plaustrata nemoris, quæ pater eorum Ecclesiæ concesserat.Charta Jacobi Avesnarum et Guysiæ Domini ann. 1177. in Tabulario Foisniacensi :
Concessi... prata usque ad 20. Plaustratas feni.
Prædictus vero Onulphus, cum domino Willelmo de Wolverthem, Plaustratum lignorum singulis diebus ad usus coquinæ fratrum dederunt.
Ploustreet
Ploutre. Lit. remiss. ann. 1361. in Reg. 95. Chartoph. reg. ch. 204 :
Quadam nocte ad quandam naviculam, cum quodam Plaustro firmatam, venit et accessit adAliæ ann. 1383. in Reg. 122. ch. 314 :(et) dictum Plaustrum dirrupit, etc.
Ouquel mur entroit le verrouil d'icellui huis, et par lequel on le fermoit à un Ploustre par ledit cloistre, etc.Aliæ ann. 1400. in Reg. 155. ch. 262 :
Un coffret en maniere d'une longue laiette, fermée d'un petit Ploustre.Denique aliæ ann. 1429. in Reg. 174. ch. 296 :
La suppliante rompi d'un sireau ou autre ostilz qu'elle avoit, la serreure ou Ploutre dudit coffre.
- PLV-, a vehicle for freight, wagon, wain, cart: plaustris vectare ornos, V.: in plaustrum conici: robusta plaustra, H.—The Great Bear, Charles's Wain(a constellation), O.
-
…rogare, ut, quoniam sibi vivo non subvenisset, mortem suam ne inultam esse pateretur ; se interfectum in plaustrum a caupone esse coniectum et supra stercus iniectum ; petere, ut mane ad portam adesset, prius quam plaustrum…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…Aspendi signum, Verres, reliquisse, omnia ex fanis, ex locis publicis, palam, spectantibus omnibus, plaustris evecta exportataque esse. atque etiam illum Aspendium citharistam, de quo saepe audistis id quod est Graecis hominibus in…
Cicero, in Verrem
-
…plaustrum a caupone esse coniectum et supra stercus iniectum ; petere, ut mane ad portam adesset, prius quam plaustrum ex oppido exiret. hoc vero eum somnio commotum mane bubulco praesto ad portam fuisse, quaesisse ex eo ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…. hoc vero eum somnio commotum mane bubulco praesto ad portam fuisse, quaesisse ex eo, quid esset in plaustro ; illum perterritum fugisse, mortuum erutum esse, cauponem re patefacta poenas dedisse. quid hoc somnio dici potest…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…Domini super plaustrum novum tuleruntque eam de domo Abinadab qui erat in Gabaa Oza autem et Haio filii Abinadab minabant plaustrum novum cumque tulissent eam de domo Abinadab qui erat in Gabaa custodiens arcam Dei Haio praecedebat arcam David autem et…
Vulgate, Latin Vulgate
-
…, hoc est arandae colendaeque terrae idoneos. Itaque hoc sidus, quod a figura posituraque ipsa, quia simile plaustri videtur, antiqui Graecorum ἕμαξαν dixerunt, nostri quoque veteres a bubus iunctis septentriones appellarunt, id est septem stellas…
Aulus Gellius, Attic Nights
-
…, sed vectabulum etiam quod a iunctis pecoribus trahebatur ; veteres nostri iumentum a iungendo dixerunt. Arcera autem vocabatur plaustrum tectum undique et munitum, quasi area quaedam magna, vestimentis instrata, qua nimis aegri aut senes portari cubantes…
Aulus Gellius, Attic Nights
-
…color aetheris, albaque nondum Lux rubet, et flammas propioribus eripit astris Et iam Pleias hebet, flexi iam plaustra Bootae In faciem puri redeunt languentia coeli, Maioresque latent stellae, calidumque refugit Lucifer ipse diem. Pelagus iam…
Lucan, Pharsalia
-
…Nec enim ulla sunt illis vel tuguria, aut versandi vomeris cura, sed carne et copia victitant lactis, plaustris supersidentes, quae operimentis curvatis corticum per solitudines conferunt sine fine distentas. Cumque ad graminea venerint, in orbiculatam…
Ammianus Marcellinus, Rerum Gestarum
-
…nocturnae levat ora bigae. . dic sub Aurora positis Sabaeis, dic sub occasu positis Hiberis, quique sub plaustro patiuntur ursae quique ferventi quatiuntur axe, dic sub aeternos properare manes Herculem et regnum canis inquieti, unde non…
Seneca, Hercules Oetaeus
PLAUSTRUMor PLOSTRUM, a cart or waggon. The plaustrum, strictly so called, was a heavy two-wheeled cart (Isid. Or. 20.12): the four-wheeled waggon was properly distinguished as plaustrum majus (Cato, Agr. 10.2; Varro, R. R. 1.20). The plaustrum was of simple construction--a platform of boards, with a strong pole projecting from it, fastened upon the pair of wheels and axle. The blocks of stone or other things to be carried were either laid upon this platform without any other support, or were secured by upright boards forming sides to the platform (ὑπερτερία Hom. Od. 6.70; Plat. Theaet. p. 270 A), or openwork rails (palae, Varr. L. L. 5.140); or a large wicker basket was fastened on the platform (scirpea, πείρινς). The annexed woodcut shows a cart the body of which is supplied by a basket.
The wheels ordinarily had no spokes (non sunt radiatae, Prob. ad Verg. G. 1.165), but were solid, of the kind called tympana or drums, nearly a foot in thickness, and made either by sawing them whole from the trunk of a tree or by nailing together boards of the requisite shapes and size. These wheels were fastened to the axle, which moved within wooden rings (arbusculae, ἁμαξόποδες) attached to the under-side of the platform (Vitr. 10.20, 14; Varro, R. R. 3.5; Verg. G. 2.444). Although these wheels were excellent for the preservation of the roads, they turned with a long circuit, and advanced slowly and with a creaking sound (stridentia, gementia, Verg. G. 3.536, Aen. 11.138). They were drawn usually by oxen, but sometimes by mules (Oppian. Hal. 5.20). They could, of course, upon a necessity, be used for transporting people as well as goods, but we are not to conclude from Liv. 5.40, that it was constructed for that purpose, nor (as Ginzrot does) that the plaustrum there mentioned differed from the ordinary kind. The plaustrum majus, or four-wheeled waggon, had sometimes solid wheels, sometimes spoked wheels, and sometimes also a body of open-work rails (palae), as shown in the cut under AMPHORA, representing part of a plaustrum majus carrying wine-skins.
The Greek ἅμαξα corresponded both to the plaustrum and the plaustrum majus. The four-wheeled ἅμαξα is mentioned in Od. 9.241; Hdt. 1.188: but the word also was used to express a vehicle to convey people (Hdt. 1.31, &c.). [HARMAMAXA] Probably it had usually four wheels, differing little from the ἀπήνη [APENE], used for travelling (e. g. Diog. Laert.), for the use of the bride in weddings (Poll. 10.33, &c.), in processions [DIONYSIAVol. 1. p. 639]. Baumeister (Denkm. Taf. xc.) shows boat-shaped ἅμαξαι, which he conceives to have been used at some time in processions. (Ginzrot, Wagen, 1.166, 228; Guhl and Koner, 277; Marquardt, Privatleben, 732; Becker-Göll, Charikles, 2.16.)
[J.Y] [G.E.M](ἅμαξα). A wagon or two-wheeled cart. If it had four wheels, it was styled plaustrum maius (Cato , R. R. x. 2). It was used for heavy burdens, and was generally drawn by oxen, but sometimes by mules. The wheels of the plaustrum had no spokes.