impono
impono, to place upon, set on, impose, establish, introduce, set, place
above these things he placed the clear sky
victores are accustomed to impose tribute on the conquered
- I Lit.
- A In gen.: pedem in undam. Plaut. Most. 2, 2, 4 (434): hunc in collum, id. Pers. 4, 6, 10 (692): aliquem in rogum, Cic. Tusc. 1, 35, 85; cf.: in ignem imposita'st: fletur, Ter. And. 129: omnem aciem suam redis et carris circumdederunt: eo mulieres imposuerunt, Caes. B. G. 1, 51 fin.: milites eo (i. e. in equos), id. ib. 1, 42, 5: aliquid in foco Lari, Plaut. Aul. 2, 8, 16 (386): coronam auream litteris, Cic. Fl. 31, 76; cf.: collegae diadema, id. Phil. 5, 12: operi incohato fastigium, id. Off. 3, 7, 33: pondera nobis, Lucr. 5, 543: serta delubris et farra cultris, Juv. 12, 84: clitellas bovi, Cic. Att. 5, 15, 3: juvenes rogis, Verg. G. 4, 477: artus mensis, Ov. M. 1, 230: aliquid mensis, id. F. 2, 473: natum axi (i. e. in currum). Stat. Th. 6, 321: frontibus ancillarum vittas, Juv. 12, 118: ali quem mannis, Hor. Ep. 1, 7, 77: aliquem jumento, Gell. 20, 1, 11: Pelion Olympo, Hor. C. 3, 4, 52: arces montibus impositae, id. Ep. 2, 1, 253; cf. id. C. 4, 14, 12: impositum saxis Anxur, id. S. 1, 5, 26: celeri raptos per inania vento Imposuit caelo, placed them in the heavens, Ov. M. 2, 507: (Romulum) ablatum terris caelo, id. ib. 14, 811: hoc metuens molemque et montes insuper altos Imposuit, Verg. A. 1, 62; cf.: pedem super cervicem jacentis, Curt. 9, 7 fin.: haec super imposuit liquidum aethera, Ov. M. 1, 67: ei jus est in infinito supra suum aedificium imponere, to build, Dig. 8, 2, 24: pontibus praesidiisque impositis, Tac. A. 2, 11: pons lapideus flumini impositus, Curt. 5, 1, 29: quidvis oneris impone, impera, Ter. And. 897; id. Phorm. 562: nec peredit Impositam celer ignis Aetnam, Hor. C. 3, 4, 76: diadema imposuit, Quint. 9, 3, 61: pars togae, quae postea imponitur, id. 11, 3, 140. —
- B In partic.
- 1 Naut. t. t., to put on board ship, to embark; with in and acc.: quicquid domi fuit in navem imposivit, Plaut. Rud. 2, 3, 27 (357): in quas (naves) exercitus ejus imponi posset, Lentul. ap. Cic. Fam. 12, 14, 1: legiones equitesque Brundisii in naves, Caes. B. C. 3, 14, 1: aeris magno pondere in naves imposito, id. ib. 3, 103, 1.—With dat.: et nos in aeternum Exsilium impositura cymbae, Hor. C. 2, 3, 28: ut semel imposita est pictae Philomela carinae, Ov. M. 6, 511.—With adv.: deprehensis navibus circiter quinquaginta atque eo militibus inpositis, Caes. B. G. 7, 58, 4: scaphas contexit, eoque milites imposuit, id. B. C. 3, 24, 1. — With abl.: vetustissima nave impositi, Caes. ap. Suet. Caes. 66. — Absol.: ipsi expediti naves conscenderent, quo major numerus militum posset imponi, Caes. B. C. 3, 6, 1: cum Crassus exercitum Brundisii imponeret, Cic. Div. 2, 40, 84: signa nostra velim imponas, id. Att. 1, 10, 3: per istos quae volebat clam imponenda curabat, id. Verr. 2, 4, 10, § 23.—
- 2 Med. t. t., to apply a remedy externally: alium imponitur in vulnera, Plin. 20, 6, 23, § 50: porrum vulneribus, id. 20, 6, 21, § 47: raphanos super umbilicum contra tormenta vulvae, id. 20, 4, 13, § 27: imponuntur et per se folia, id. 23, 7, 71, § 138.—
- 3 Of animals, to put the male to the female: asinum equae, Col. 6, 36, 4; 7, 2, 5.—In mal. part., Juv. 6, 334.
- II Trop.
- A In gen., to put or lay upon, to impose; to throw or inflict upon; to put, set, or give to: culpam omnem in med inponito, Plaut. Mil. 3, 3, 54 (928): cujus amicitia me paulatim in hanc perditam causam imposuit, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 17, 1: ne magnum onus observantiae Bruto nostro imponerem, Cic. Att. 13, 11, 1: onus alicui, id. Fam. 6, 7, 6; 13, 56, 1; id. Rep. 1, 23; cf.: plus militi laboris, id. Mur. 18, 38: graviores labores sibi, Caes. B. C. 3, 74, 2: illi illud negotium, Cic. Sest. 28, 60: vos mihi personam hanc imposuistis, ut, etc., id. Agr. 2, 18, 49; cf. Anton. ap. Cic. Att. 10, 10, 2: si mihi imposuisset aliquid, Cic. Att. 15, 26, 4: ego mihi necessitatem volui imponere hujus novae conjunctionis, id. ib. 4, 5, 2; cf. id. Sull. 12, 35: mihi impone istam vim, ut, etc., id. Verr. 2, 2, 60, § 138: rei publicae vulnera, id. Fin. 2, 24, 66; so, vulnus rei publicae, id. Att. 1, 16, 7: plagam mortiferam rei publicae, id. Sest. 19, 44: quibus injurias plurimas contumeliasque imposuisti, id. Verr. 2, 4, 9, § 20: injuriam sine ignominia alicui, id. Quint. 31, 96; cf. id. Rep. 1, 3: servitus fundo illi imposita, id. Q. Fr. 3, 1, 2, § 3: servitutem civibus, Sall. Or. ad Caes. 2: belli invidiam consuli, id. C. 43, 1: leges civitati per vim imposuit, Cic. Phil. 7, 5, 15: leges alicui, id. ib. 12, 1, 2; id. Rep. 1, 34; cf.: saevas imponite leges, ut, etc., Juv. 7, 229: nimis duras leges huic aetati, Cic. de Or. 1, 60, 256: huic praedae ac direptioni cellae nomen imponis, assign, give, id. Verr. 2, 3, 85, § 197: nomen alicui, Liv. 35, 47, 5; Quint. 8, 3, 7; Tac. A. 4, 34; 14, 39 et saep.; cf.: imponens cognata vocabula rebus, Hor. S. 2, 3, 280: finem imponere volumini, Quint. 9, 4, 146: finem spei, Liv. 5, 4, 10: clausulam disputationi, Col. 3, 19, 3; cf.: quasi perfectis summam eloquentiae manum imponerent, gave the last touch to, id.Quint. prooem. § 4: summam manum operi, Plin. 36, 5, 4, § 16; Sen. Ep. 12, 4; Vell. 2, 33, 1; 2, 87, 1; Gell. 17, 10, 5; Quint. 1 prooem. 4: extremam manum bello, Verg. A. 7, 573: manum supremam bellis, Ov. R. Am. 114: modum alicui, Liv. 4, 24, 7: modum dolori, Plin. Ep. 9, 13, 16: modum divortiis, Suet. Aug. 34.—Prov.: imponit finem sapiens et rebus honestis, Juv. 6, 444 (453).—
- B In partic.
- 1 To set over, as overseer, commander, etc.: si emimus, quem vilicum imponeremus, quem pecori praeficeremus, Cic. Planc. 25, 62: consul est impositus is nobis, quem, etc., id. Att. 1, 18, 3: Lacedaemonii devictis Atheniensibus triginta viros imposuere, Sall. C. 51, 28: Macedoniae regem, Liv. 40, 12, 15; cf.: Masinissam in Syphacis regnum, id. 37, 25, 9: Cappadociae consularem rectorem, Suet. Vesp. 8: quid si domini milites imperatoribus imponantur? Liv. 45, 36, 8: itaque imposuistis cervicibus nostris sempiternum dominum (deum), Cic. N. D. 1, 20, 54 (al. in cervicibus).—
- 2 To lay or impose upon, as a burden, tax, etc.: omnibus agris publicis pergrande vectigal. Cic. Agr. 1, 4, 10: vectigal fructibus, id. Font. 5, 10: stipendium victis, Caes. B. G. 1, 44, 5: tributa genti, Suet. Dom. 12; so, tributi aliquid alicui, id. Calig. 40; cf.: tributum in capita singula, Caes. B. C. 3, 32, 1: frumentum, Cic. Att. 15, 10: nulla onera nova, Hirt. B. G. 8, 49 fin.—
- 3 Alicui, to impose upon, deceive, cheat, trick (= frustror, fallo, fraudo, circumvenio): Catoni egregie imposuit Milo noster, Cic. Q. Fr. 2, 6, 5: si mihi imposuisset aliquid, id. Att. 15, 26, 4: populo imposuimus et oratores visi sumus, id. ap. Quint. 8, 6, 20 and 55: praefectis Antigoni imposuit, Nep. Eum. 5, 7; Plin. Ep. 3, 15, 3: facile est barbato inponere regi, Juv. 4, 103: falluntur quibus luxuria specie liberalitatis imponit, Tac. H. 1, 30.— Pass. impers.: utcumque imponi vel dormienti posset, Petr. 102.
II) auf etw. setzen, legen, stellen, aufsetzen, auflegen, A) eig.: 1) im allg.: alci coronam, Cic.: bovi clitellas, Cic.: dona aris, Verg.: herbam vulneri, Curt.: alqm rogo, Verg., od. in rogum, Cic.: alqm in ignem, Ter.: eo (sc. in equos), Caes.: in equum, in plaustrum, Liv.: iumento, Gell.: axi (= Wagen), Stat.: dextram in caput Numae, Liv.: diadema alci od. capiti alcis, Cic. u. Liv. epit.: ingenti mole sepulcrum, ein gewaltiges Grabmal errichten, Verg.: libum Iano, opfern, Ov.: pedem super cervicem, Curt.: admissarium od. marem equae, die Stute vom Hengste bespringen lassen, Colum. 6, 36, 4. – 2) insbes., α) als naut. t. t., imp. in naves, im Zshg. auch bl. imponere, einschiffen, an Bord bringen, legiones equitesque in naves, Caes.: aeris magnum pondus ad militarem usum in naves, Caes.: omnia sauciata corpora in rates, Sall. fr.: exercitum Brundisii, Cic.: milites vetustissimā nave, Suet.: navis, in qua est impositus, Lact.: ut semel imposita est pictae Philomela carinae, Ov.: quo (damit desto) maior numerus militum posset imponi, Caes.: per istos quae volebat clam imponenda, Cic. Verr. 4, 23. – β) als mediz. t. t. = einen Verband, ein Heilmittel usw. auf ein Glied, eine Wunde auflegen, fibulas (vulneri), Cels.: spongiam vulneri, Cels.: medicamentum, Cels.: apta dolori medicamina, Dict. – u. so imponi, v. Heilmitteln, aufgelegt werden, vulneribus od. in vulnera, Plin.: super umbilicum contra tormenta vulvae, Plin. – γ) als t. t. der Baukunst, ein Stockwerk aufsetzen, supra suum aedificium, Paul. dig. 8, 2, 24. – B) übtr.: 1) über etw. als Aufseher, Wächter (Wache), Befehlshaber aufstellen, setzen, vilicum, Cic.: consulem populo, Cic.: regem Macedoniae, Liv.: alqm legionibus, Tac.: custodem in hortis (in den G.) fructus servandi gratiā, Nep.: centuriones ad portas oppidi et custodias, Auct. b. Afr. – 2) auflegen, auferlegen, mit dem Nbbegr. des Lästigen = aufbürden, frenos animo alcis, Liv. – in alqm onus hoc omne, Plaut.: alci onus, Cic.: alci labores, Caes.: vectigal agris, Cic.: stipendio insuper imposito, Liv.: alci negotium, Cic.: leges, Cic.: consul est impositus is nobis, quem etc., Cic.: invidiam belli consuli, Sall. – alci impositum est m. Infin., Verg. Aen. 8, 410. Sil. 10, 656. – 3) jmdm. etwas aufheften, -aufbinden (einen Bären aufbinden), etwas weismachen, d.i. jmd. hinters Licht führen, hintergehen, täuschen, m. bl. Dat., praefectis Antigoni, Nep.: Herculi minime vafro, Sen.: Catoni egregie, Cic.: aliis, Sen.: morbo, Sen.: so auch si mihi imposuisset aliquid (Nom.), wenn ich durch irgend etwas getäuscht worden wäre, Cic. ad Att. 15, 26, 4. – impers., utcumque imponi vel dormienti posset, Petron. 102, 4. Vgl. übh. Jordan Cic. Caecin. p. 251 sq.
III) an etwas setzen, legen, A) eig.: claves portis, Liv.: manum calathis, Ov. – B) übtr.: 1) im allg.: extremam manum imponere alci rei, Verg., od. ultimam manum, Vell., od. summam manum, Plin., od. manum supremam, Ov., die letzte Hand anlegen, zu Ende bringen: impensam alci rei, Kosten auf etwas verwenden, Liv.: finem imponere alci rei, Liv., od. clausulam, Colum., ein Ende setzen, machen: finem imponere bello, Tac.: modum alci rei, Maß und Ziel setzen, Liv. – 2) gleichs. »anfügen«, a) im guten Sinne = beilegen, alci nomen imponere, teils mit Genet. des Namens, huic praedae ac direptioni cellae nomen, Cic.: vitiis virtutis nomen, Quint.: teils m. Acc. des Namens, etiam nomen ei rei, quod ante non fuerat, κατάληψιν imposuit, Cic.: filiis duobus Philippum atque Alexandrum et filiae Apamiam nomina imposuerat, Liv. – so auch imp. cognata vocabula rebus, Hor.: Scipionem, Afranium nusquam latrones et parricidas, quae nunc vocabula imponuntur, saepe ut (wie) insignes viros nominat, Tac. – imp. maiestatem verendam, Ov. – b) im üblen Sinne = zufügen, antun, verursachen, alci vulnus, plagam, vim, Cic.: labem, Liv. – ➳ Archaist. Perf. inposivi, Caton. orat. fr. bei Fronto epist. ad Anton. Imper. 1, 2. p. 100, 7 N.: imposivit, Plaut. rud. 357. Cato orat. 2. p. 37, 8: Infin. Perf. imposisse, Plaut. most. 434. – Partic. Perf. synkop. impostus, Lucr. 5, 543. Verg. Aen. 9, 716. Iuvenc. 1, 514 u.a. Dichter.
➳ arch. : pf. imposivit Pl. Rud. 357 ; imposisse Pl. Most. 434 ; part. impostus Lucr. 5, 543 ; Virg. En. 9, 716, etc.
- 1. zetten, leggen, plaatsen in of op, steken in [dextram in caput alcis; medicamentum in ventrum; pedem in undam; mortuos in rogum; milites in equos; dona aris; clitellas bovi; artūs mensis; frontibus ancillarum vittas; equum equae laten dekken];
- 2. opzetten [victori coronam; Caesari diadema];
- 3. opstellen, oprichten, aanleggen, bouwen; ➤ coloniam in agro Samnitium ~; arces montibus impositae; impositum saxis Anxur; pontibus praesidiisque impositis;
- 4. inschepen, aan boord brengen (ook m. de toevoeging: in naves, in navem, in navibus) [milites; equites; exercitum]; ➤ aeris magno pondere in naves imposito (Caes.); quicquid domi fuit in navem imposivit (Plaut.);
- 5. (als wachter, toezichthouder, gezagsdrager, regent e.a.) aanstellen, aan het hoofd stellen [custodem in hortis; centuriones ad portas; regem Macedoniae]; ➤ itaque imposuistis cervicibus nostris sempiternum dominum (Cic.);
- 6. (de hand) leggen aan, slaan aan [manum calathis; manum pensis wol spinnen; metaf. rei extremam, summam, ultimam manum de laatste hand leggen aan];
- 7. finem, modum of fastigium een doel stellen aan, een einde maken aan, beëindigen (m. dat.) [volumini; spei; dolori; operi incohato];
- 8. (iets onaangenaams) opleggen, op iem. schuiven [alci gravem laborem; leges duras; consulem populo; consuli invidiam belli; culpam omnem in alqm op iem. schuiven];
- 9. (iets ernstigs) aandoen, toevoegen [alci vulnus, vim, iniuriam, contumelias];
- 10. wijs maken, op de mouw spelden, bedriegen (m. dat.) [populo];
- 11. (een naam, bijnaam, schijn e.d.) toevoegen, geven [filio Philippum nomen; victori cognomen; labori nomen inertiae; fraudi speciem iuris; cognata vocabula rebus];
- 12. (geld) besteden [impensam alci rei].
放其上。騙。欺。— manum summam 作完。— in navim 載舟。裝貨。— praesidium civitati 排兵守城。
Suggest a Translation
See an image
- (inpostus, V) ere, to place upon, set on, impose, establish, introduce, set, place: Metellum in rogum: In ignem impositast, fletur, T.: quo praesidium imposuerat, S.: eo mulieres imposuerunt (i. e. in raedas), Cs.: molemque et montes insuper altos, V.: in eis urbibus praesidia, S.: tegumenta galeis, Cs.: conlegae diadema: serta delubris, Iu.: iuvenes rogis, V.: quos (artūs) mensis, O.: Impositus mannis, H.: arces Montibus impositae, H.: super aggerem inpositis turribus, S.: quidvis oneris impone; impera, T.: cervici imponere nostrae, place thyself, V.—To put on board, embark: naves, quo maior numerus militum posset imponi, Cs.: exercitum Brundisi imponere: equitibus in navīs impositis, Cs.: nos cymbae, H.: scaphas contexit, eoque milites imposuit, Cs.—To set up, place high, raise: (Romulum) ablatum terris caelo, O.—Fig., to put upon, impose, inflict: pacis morem, dictate conditions, V.: onus observantiae Bruto: sibi labores, Cs.: mihi honorem, S.: mihi personam hanc, ut, etc.: rei p. volnera: saevas imponite leges, ut, etc., Iu.: Cui tolerare vitam colo Inpositum, is incumbent, V.—To assign, impose, set, apply, give: praedae cellae nomen: filiis duobus nomina, L.: vocabula rebus, H.: nomen avitum, O.: extremam manum bello, V.: modum alicui, L.—Prov.: Imponit finem sapiens et rebus honestis, Iu.—To set up, set over, constitute: dominum, V.: quasi nullo inposito, S.: alquem vilicum: consul est impositus is nobis, quem, etc.: Atheniensibus viros, S.: si domini milites imperatoribus imponantur, L.: Masinissam in Syphacis regnum, L.: in cervicibus nostris dominum.—Of taxes, etc., to lay, impose, assess, exact: ceteris vectigal: stipendium victis, Cs.—To impose upon, deceive, cheat, trick.—With dat: Catoni egregie: si mihi imposuisset aliquid, has misled me: regi, Iu.
-
…habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum voluntate datos ; stipendium capere iure belli, quod victores victis imponere consuerint. Non sese Gallis sed Gallos sibi bellum intulisse omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, Suebos, omnemque aciem suam raedis et carris circumdederunt, ne qua spes in fuga relinqueretur. Eo mulieres imposuerunt, quae ad proelium proficiscentes milites passis manibus flentes implorabant ne se in servitutem Romanis traderent. Caesar singulis legionibus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…commodissimum esse statuit omnibus equis Gallis equitibus detractis eo legionarios milites legionis X ., cui quam maxime confidebat, imponere, ut praesidium quam amicissimum, si quid opus facto esset, haberet. Quod cum fieret, non inridicule…
Julius Caesar, Gallic War
-
…proxima sunt Zephyro Scythiam septemque triones horrifer invasit Boreas contraria tellus nubibus adsiduis pluviaque madescit ab Austro. Haec super inposuit liquidum et gravitate carentem aethera nec quicquam terrenae faecis habentem. Vix ita limitibus dissaepserat omnia certis, cum ,…
Ovid, Metamorphoses
-
…sorori ense ferit, sterilemque tibi, Proserpina, vaccam. Tum Stygio regi nocturnas inchoat aras, et solida imponit taurorum viscera flammis, pingue superque oleum infundens ardentibus extis. Ecce autem, primi sub lumina solis et ortus…
Vergil, Aeneid
-
…secum verrantque per auras. Sed pater omnipotens speluncis abdidit atris, hoc metuens, molemque et montis insuper altos imposuit, regemque dedit, qui foedere certo et premere et laxas sciret dare iussus habenas. Ad quem tum Iuno…
Vergil, Aeneid
-
…atque senatum obtestamur consulatis miseris civibus, legis praesidium, quod iniquitas praetoris eripuit, restituatis neve nobis eam necessitudinem inponatis, ut quaeramus, quonam modo maxume ulti sanguinem nostrum pereamus Ad haec Q. Marcius respondit Si quid ab…
Sallust, Catilina
-
…, novum illud exemplum ab dignis et idoneis ad indignos et non idoneos transfertur. Lacedaemonii devictis Atheniensibus triginta viros inposuere, qui rem publicam eorum tractarent. Ii primo coepere pessumum quemque et omnibus invisum indemnatum necare ea populus laetari…
Sallust, Catilina
-
…cum exercitu venisset, L. Bestia tribunus plebis contione habita quereretur de actionibus Ciceronis bellique gravissumi invidiam optumo consuli inponeret ; eo signo proxuma nocte cetera multitudo coniurationis suum quisque negotium exsequeretur. Sed ea divisa hoc modo dicebantur Statilius…
Sallust, Catilina
-
…et coniunx, una cum gente tot annos bella gero Et quisquam numen Iunonis adoret praeterea, aut supplex aris imponet honorem Talia flammato secum dea corde volutans nimborum in patriam, loca feta furentibus austris, Aeoliam venit. Hic…
Vergil, Aeneid