praeses
praeses, a protector, guard, guardian, defender
Frieze-Dennison Vergil
- I Sitting before a thing, to guard, take care of, or direct it; presiding, protecting, guarding, defending: locus, a place of refuge, Plaut. Cas. 5, 1, 11 (865) dub.: dextra, Sen. Med. 247: di praesides imperii, protecting deities, Tac. H. 4, 53.—
- II Subst.: praesĕs, ĭdis, comm.
- A A protector, guard, guardian, defender: ite nunc jam ex praesidio praesides, Plaut. Rud. 4, 4, 7 (1051): senatus rei publicae custos, praeses, propugnator, Cic. Sest. 65, 137: patrii Penates, qui huic urbi et rei publicae praesides estis, Cic. Dom. 57, 144: tribunus plebis, quem majores praesidem libertatis custodemque esse voluerunt, id. Agr. 2, 6, 15; Liv. 6, 16.—
- B Transf., in gen., one that presides over, a president, superintendent, head, chief, ruler: praeses belli, i.e. Minerva, Verg. A. 11, 483: vobis per suffragia uti praesides olim, nunc dominos destinatis, Sall. H. 3, 61, 6 Dietsch: provinciarum, governors, Suet. Aug. 23: quorum (praetorum) in provinciis jurisdictionem praesides earum habent, Gai. Inst. 1, 6; cf.: praesidis nomen generale est, eo quod et proconsules et legati Caesaris, et omnes provincias regentes (licet senatores sint) praesides appellentur, Dig. 1, tit. 18.
~ides,wealdendas
Willelmus ‥ ~es castrensis
Luxoviensem pontificatum filio suo Thome puero suscepit et per triennium non ut presul sed ut ~es gubernavit
~es dicitur a presidendo, quoniam et aliis presidere aliisque presidium ferre debet
natus est ‥ in civitate Judeae ‥ Bethleem ‥ sub ~ide Syriae Cyrino
rursus truculentus ~es [gl.: presides dicti quia alicujus loci tutelam presidialiter tenent, i. judex ] tam claro sanctorum tironum triumpho confusus
Judaei ‥ Paulum accusabant apud Felicem ~idem [cf. ]Act. xxiii 24–6
[successit ] Festo ~idi Jude[e ] Albinus et Albino Florus
hec descriptio prima facta est a ~ide Syrie Cyrico
Tiberius ‥ requisitus cur provinciarum ~ides diu teneret in officiis respondit
traditus est Pontio Pilatio ~idi prima mane
traditus ‥ est [Jesus ] a ~ide in potestatem eorum illa condicione ut ‥
rex Eadmundus ‥ quasi ante Pilatum ~idem
vide, attende quomodo stat ante ~idem, inclinato capite, demissis oculis
tenebas [Jhesu ] sic silencium / quod presidem oportuit / mirari, quantum potuit, / tam nobile prodigium
precibus et suasionibus B. regalis ~idis
is pro quodam crimine comprehensus a regis ~ide
presidis Eadrici fit ductus et ante tribunal
~es,scirgerefa
in illo autem conventu comitatus assint episcopus et ~es [(AS: ]se ealdorman
~es provintie
ne ‥ cogaris in centuria, aut foro ~idis, vel proconsulis ‥ reddere rationem
videns ~es ecclesie utilitatem et persone gratiam
post nummos venit ad gladios electio sepe / et sedem validus robore preses habet
ex consensu cancellarii, congregationis, rectorum et ~idum universitatis
qui in aliquo collegio vicem ~idis gerat
Joannes Claymundus, Oxoniensis, sacerdos saecularis, ~es collegii Corporis Christi
J. S., collegii Corporis Christi Oxonii socius ‥ vitam doctoris J. Clamundi ejusdem collegii ~idis ‥ Latinis literis mandavit
~ides ‥ collegiorum ut intersint congregationibus hujusmodi ‥
pecunie ‥ stent in deposito apud ~idem collegii Corporis Christi
duo artium eligantur magistri declamationum ~ides
ducenarius, ~es
ducenarium, ~idem
~es, judices
- 1. bescherm(st)er (ihb. v. beschermgoden) [rei publicae; libertatis; iuventutis; templorum];
- 2. (poët.; postklass.) leid(st)er, hoofd [provinciae stadhouder; rerum heerser v.d. wereld; belli (v. Minerva als godin v.d. oorlog)];
- 3. (postklass.) stadhouder [Syriae].
掌事。監督。主保。Locus praeses 妥處。避難所。Dii praesides 土地神。
Suggest a Translation
See an image
Præses provinciæ, Comes. Capitul. Caroli M. lib. 5. cap. 228.
Quod si Monasticam vitam reliquerit, Præses provinciæ eum teneat, et curiæ suæ connumeret.Et cap. 234.
In civitatibus, in quibus Præsides præsunt, ipsi audiant causas, seu et Defensores.
præsidibus provinciarumapud Romanos videndus Savin. Histor. Jur. Roman. med. temp. tom. 1. § 25. et 80. Bethmann-Hollweg de re judiciar. apud Roman. § 5. Glossar. med. Græcit. in
Noveritis itaque illustrem nobisque carissimum Arvernorum Præsidem Willelmum, etc.Ibidem sæpius
Comesnuncupatur.
Consul. Acta SS. Jan. et Soc. tom. 6. Sept. pag. 877. col. 2 :
Diocletianus execrabilis imperator Timotheum quemdam paganissimum Campaniæ Præsidem substituit.... Qui adveniens, dum ex more urbes accepti Præsidiatus inviseret, etc.Mox
Consulappellatur. Charta ann. 1131. apud Murator. tom. 1. Antiq. Ital. med. ævi col. 963 :
Ramprettus divino munere Tusciæ Præses et marchio.... Et ut hæc Præsidalis auctoritatis nostræque concessionis pagina de cetero inlibata permaneat, etc.
Præsidisnomine donatus senescallus Bellicadri et Nemausi. Stat. ann. 1345. inter Probat. tom. 2. Hist. Nem. pag. 132. col. 1 :
Cum nobilis et potens vir dominus Guilhermus Rollandi, miles, senescallus Bellicadri et Nemausi, etc. Cum ad nostri Præsidatus officium spectet et pertineat, ne quis jurgium, lucrum aut dampnum sentiat, et quod Præses provinciæ repræhensa debet prohibere et cohærcere, etc.Vide mox Præsidatus.
Qui metu et impressione alicujus terroris apud acta Præsidis servum se esse mentitus est, etc.id est, coram præside.
Maximus nomine totius Campaniæ Præsidatus officium gerens.Acta S. Marcellinæ tom. 4. Julii pag. 235 :
Galliarum Præsidatui Senatusconsulto præficitur.Occurrit sæpe apud Scriptores Hist. Augustæ.
Unde et in pago Dehsendron in Præsidatu Ansfridi Comitis, in villa vocabulo Empele, etc.
præsidemseu Comitem spectans.
Præsidalis industria, in Cod. Theod. lib. 1. leg. 1. tit. 7.
Præsidalis administratio, ibid. lib. 6. leg. 7. tit. 22.
Præsidiale officium, ibid. lib. 15. leg. 2. tit. 11.
Præsidales provinciæ, quæ a Præsidibus seu Comitibus reguntur, apud Spartianum in Hadriano.
Præsidialis apparitor, apud Ammian. lib. 17.
Dum collectis undique viribus contra Mediolanenses infestis angustiis processisset, prope castrum Cassiani in manibus Cremonensium, qui sub Præsidatu Marchionis prædicti in auxilium Mediolanensium potenter exierant.Vide suo loco.
- SED-, a protector, guard, guardian, defender: tribunus, quem maiores praesidem libertatis esse voluerunt: Praeside tuta deo, O.—A superintendent, chief, president: belli, i. e. Minerva, V.: quo praeside rerum, under whose administration of the world, O.: orbata praeside pinus, i. e. pilot, O.
-
…nemorum monstraverat umbras, dum calet et medio sol est altissimus orbe. Quodsi sola times latebras intrare ferarum, praeside tuta deo nemorum secreta subibis, nec de plebe deo, sed qui caelestia magna sceptra manu teneo, sed…
Ovid, Metamorphoses
-
…est cum in deorum immortalium numine tum vero in ipsa re publica. di immortales, suorum templorum custodem ac praesidem sceleratissime pulsum cum viderent, ex suis templis in eius aedis immigrare nolebant, itaque istius vaecordissimi mentem cura metuque…
Cicero, de Domo sua
-
…, privatorum pecunias augeri, publicas exhauriri, denique, quod est indignissimum, per tribunum plebis, quem maiores praesidem libertatis custodemque esse voluerunt, reges in civitate constitui. quae cum, Quirites, exposuero, si falsa vobis…
Cicero, de Lege Agraria
-
…in privata aliqua palaestra posuit, P. Africanus in urbe sociorum et in gymnasio Tyndaritanorum iuventutis illorum custodem ac praesidem voluit esse ; teque, Hercules, quem iste Agrigenti nocte intempesta servorum instructa et comparata manu convellere suis sedibus…
Cicero, in Verrem
-
…ab universo populo aditusque in illum summum ordinem omnium civium industriae ac virtuti pateret. senatum rei publicae custodem, praesidem, propugnatorem conlocaverunt ; huius ordinis auctoritate uti magistratus et quasi ministros gravissimi consili esse voluerunt ; senatum autem ipsum…
Cicero, pro Sestio
-
…, optime maxime Iunoque regina ac Minerua ceterique di deaeque, qui Capitolium arcemque incolitis, sicine uestrum militem ac praesidem sinitis uexari ab inimicis haec dextra, qua Gallos fudi a delubris uestris, iam in uinclis et catenis erit…
Livy, ab Urbe Condita
-
…seducitur, corpori utique quam primum iusta solvamus haud obliti, in qua urbe, inter quos simus, quali praeside ac rege spoliati. Tractandum est, commilitones, cogitandumque, ut victoriam partam inter hos, de quibus parta…
Curtius Rufus, Quintus, Historiae Alexandri Magni
-
…duce legatisque et auxiliis omnibus caesis. hac nuntiata excubias per urbem indixit, ne quis tumultus existeret, et praesidibus prouinciarum propagauit imperium, ut a peritis et assuetis socii continerentur. uouit et magnos ludos Ioui Optimo Maximo ,…
Suetonius, Lives
-
…, ut passim hederae аc vitium folia decerperent redimitique fronde toto nemore similes bacchantibus vagarentur. Vocibus ergo tot milium praesidem nemoris eius deum adorantium iuga montis vallesque resonabant, cum orta licentia a paucis, ut fere fit, in…
Curtius Rufus, Quintus, Historiae Alexandri Magni
-
…capiendi aduersus hostilia ausos. ferocissimus quisque iuuenum cum armis uoluntarius adest ; sequitur et cetera iuuentus. inde patre praeside relicto Collatiae ad portas custodibusque datis ne quis eum motum regibus nuntiaret, ceteri armati duce Bruto Romam profecti .…
Livy, ab Urbe Condita
PRAESES[PROVINCIA]
See provincia.