praeter
praeter, except, besides, unless, save, other than, not, beyond
praeter2, past, by, before, in front of, along
BWL
he led his forces past the camp of Caesar
you will work more than the rest
everyone except one
Frieze-Dennison Vergil
- I Adv., past, by, beyond (cf. praeterquam), in the trop. sense; i. e.
- A Comparatively, before, beyond, above, more than (only ante-class.): quae praeter sapiet quam placet parentibus, Plaut. Pers. 3, 1, 38 (366): quod mihi videre Facere, et praeter quam res te adhortatur tua, Ter. Heaut. 60.—
- B Exceptionally, except, excepting, unless, save (class. but rare): etiam e Graecis ipsis diligenter cavendae sunt quaedam familiaritates, praeter hominum perpaucorum, Cic. Q. Fr. 1, 1, 5, § 16: ne quis praeter armatus violaretur, Liv. 4, 59, 7 Weissenb. ad loc.: diem statuit, ante quam liceret sine fraude ab armis discedere, praeter rerum capitalium damnatis, Sall. C. 36, 2: religionum usquequaque contemptor, praeter unius deae Syriae, Suet. Ner. 56; id. Claud. 4 fin.: exsules, praeter caedis damnati, restituebantur, Just. 13, 5, 2: praeter hodie, Vulg. Gen. 21, 26: nil praeter salices cassaque canna fuit, Ov. F. 6, 406: uti pueri in curiam ne introeant, praeter ille unus Papirius, Gell. 1, 23, 13.—In connection with the particles si, quod, que: praeter si aliter nequeas, unless, Varr. R. R. 1, 41 fin.: praeter quod epulis alienis voluptates meas anteferrem, etc., besides that, Ap. Met. 2, 18, 15; montes in Arcadiā Cyllene, Lycaeus ... praeterque ignobiles octo, and besides, and also, Plin. 4, 6, 10, § 21: praeterque, id. 5, 1, 1, § 16; 8, 42, 67, § 166; 9, 39, 64, § 138; 11, 4, 3, § 10. —For praeter quam and praeter propter, v. praeterquam and praeterpropter.—
- II Prep. with acc., past, by, before, in front of, along.
- A Lit., of place (rare but class.): mustela murem mihi abstulit praeter pedes, Plaut. Stich. 3, 2, 7 (460): magni montes solem succedere praeter, Lucr. 4, 139: praeter castra Caesaris suas copias transduxit, Caes. B. G. 1, 48: servi ejus praeter oculos Lollii haec omnia ferebant, before the eyes of, Cic. Verr. 2, 3, 25, § 62: Ligures praeter oram Etrusci maris Neapolim transmisit, Liv. 40, 41: praeter radices montis lapsus amnis, Plin. 6, 3, 4, § 10: praeter ora suorum, Tac. H. 4, 30: tela volant ... Praeter utrumque latus praeterque et lumen et aures, Ov. M. 5, 158: praeter majorum cineres rapitur Lateranus, Juv. 8, 146.—
- B Trop.
- 1 In gen., over, beyond; against, contrary to, aside from: nihil praeter rem locuti sumus, beside the matter, irrelevant, Auct. Her. 4, 1, 1: praeter aetatem stultus, Plaut. Ep. 1, 2, 3 (106): praeter aequom delinquere, id. Bacch. 3, 3, 14 (418): multa praeter spem evenisse, id. Rud. 2, 3, 69 (399); cf.: quor sedebas in foro Tu solus praeter alios, apart from, id. Ps. 3, 2, 13 (802): praeter naturam praeterque fatum, Cic. Phil. 1, 4, 10: praeter consuetudinem, id. Div. 2, 28, 60: cum lacus Albanus praeter modum crevisset, id. ib. 1, 44, 100: quod mihi videre praeter aetatem tuam Facere, Ter. Heaut. 59.—
- 2 In partic.
- a Comparatively, of that which goes beyond something else, beyond, above, more than; esp.: praeter ceteros, alios, omnes, etc.: illud praeter alia mira miror, Plaut. Am. 2, 2, 140 (772): praeter ceteros laborabis, Cic. Q. Fr. 1, 1, 15, § 43; id. Sull. 3, 7: quae me igitur res praeter ceteros impulit, ut, etc., id. Rosc. Am. 1, 2: necesse est quod mihi consuli praecipuum fuit praeter alios, id jam privato cum ceteris esse commune, id. Sull. 3, 9: ut Argonautas praeter omnes candidum Medea mirata est ducem, Hor. Epod. 3, 9; Ter. And. 58.—With neg.: nonne ostendis te vereri, quod praeter ceteros tu metuere non debeas, less than the rest, Cic. Rosc. Am. 50, 145.—
- b Of that besides which there is something else in addition, besides, together with, in addition to: ut praeter se denos ad colloquium adducerent, Caes. B. G. 1, 43: praeter imperatas pecunias, id. B. C. 3, 32: ut praeter auctoritatem vires quoque haberet, id. ib. 3, 57: praeter illud commodum, quod, etc., tum etiam, etc., Col. 4, 18.—
- c Exceptionally, besides, except: nec nobis praeter me alius est servos, Plaut. Am. 1, 1, 244 (396): hoc nemini praeter me videtur, Cic. Att. 1, 1, 2: omnibus sententiis praeter unam condemnatus est, id. Clu. 20, 55: neque vestitus, praeter pelles habeant, Caes. B. G. 4, 1: frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, id. ib. 1, 5: nullas (litteras) acceperam praeter quae mihi binae redditae sunt, etc., Cic. Att. 5, 3, 2: ex plurimis honoribus, praeter paucos non recepit, Suet. Tib. 26.—
- d Praeter haec, for praeterea, besides that, besides, moreover (ante- and post-class.), Ter. Ad. 847; Cels. 2, 4.☞ In composition, praeter has the signification of past, by, and beyond, or besides; e. g. praeterducere, praetermittere, praeterea.
~er communem semitam ‥ dicte fosse adjacent
avidi ~er modum, aquam biberunt ultra modum
timens ‥ ne ~er voluntatem Dei vel ~er quod in Sanctis Scriptis ‥ praecipitur vel dicat aliquid vel imperet
contigit eum ~er spem et votum suum et meum tam diu demorari, ut ‥
exemplum quoque abatis Bernardi ‥ hic apponere ~er rem non putavi
accidit aliquis effectus a causa naturali et libera vel a duabus causis liberis, ~er intencionem agentis liberi
bona ~er et contra voluntatem dominorum ‥ abstraxerunt
respicite cartas et munimenta predictorum tenementorum ‥ et ibi invenies ut suprascriptum est sine dubio ~er cartas de licencia regis(
non potuerunt vendere ‥ absque ejus licentia ‥ non potuerunt vendere ~er ejus licentiam
statuit tamen penes se ~er licentiam ‥ Dunstani se discessurum minime fore
cum autem, ut dictus est, defensum esset quod non emerent animalia ~er plegios [(gl.: absque plegiis ]
confratriam ‥ de cetero non teneatis: eo enim quod ~er assensum nostrum inita est ‥ volumus quod omnino cassetur
tempore quo fuit major, ~er assensum et consensum predictorum fidelium
Agnes ‥ male vivit et vixit in corpore ~er virum suum
cui ~er illa nefanda ‥ peccata ‥ accedit ‥ illud ‥ insipientiae pondus
Brittania ‥ civitatibus ‥ XX et VIII ‥ insignita, ~er castella innumera
~er hoc habet Hugo ij homines tenentes dimid’ solin’
ix s. xj d. et quad. ~er pensionem vj m.
nulla esset omnimodis ~er domorum ruinas
nemo ~er ipsum
hanc terram liberam esse ab omni tributo ‥ ~er instructionibus pontium vel necessariis defensionibus arcium
qui nullam ‥ aliam ~er hanc existimarent vitam
neque potuit habere dominum ~er regem
murdrum ‥ est occulta ‥ hominum occisio ‥ que nullo sciente vel vidente facta est ~er solum interfectorem et suos coadjutores et fautores
arabit j acram ~er perticam
alii [dicunt ] autem eum [Adam ] septem annos peregisse in paradiso ~er xl dies
factusque numerus tunc annorum ‥ nongentesimus ~er annis septem
faciunt vj precationes et ~er operationes eorum(v.
est ‥ locus undique mari circumdatus ~er ab occidente
debet omnia alia opera et consuetudines sicut Walterus ‥ ~er quod non operabitur in gardino
per totum annum introire dedignabatur [? l. dignabatur ] ~er in ecclesiam
I adv. [idée de passer devant, donc de dépasser] ¶ 1 au sens pr. ne se trouve quʼen compos., v. prætereo, præterfluo, etc. ¶ 2 [fig.] = præterquam, excepté, exception faite : statuit diem, ante quam sine fraude liceret ab armis discedere præter rerum capitalium damnatis Sall. C. 36, 2, il fixe un jour, avant lequel ceux qui déposeront les armes auront amnistie à lʼexception des condamnés pour crime capital, cf. Varro R. 1, 38, 1 ; Liv. 4, 59, 7 ; Plin. 14, 119 ; Suet. Claud. 4 ; Nero 56 ; Gell. 1, 23, 13 || joint à des particules : præter si Varro R. 1, 41, 5, excepté si ; præterque Plin. 4, 21 ; 5, 16, etc., et en outre ; præter quod Apul. M. 2, 18, excepté que ; v. præterpropter, præterquam.
II prép. acc., ¶ 1 devant, le long de : præter pedes Pl. St. 460, devant les pieds : præter castra Cæsaris suas copias traduxit Cæs. G. 1, 48, 2, il fit passer ses troupes devant le camp de César ; præter oculos alicujus aliquid ferre Cic. Verr. 2, 3, 62, faire passer qqch. devant les yeux de qqn ¶ 2 au-delà de, contre : præter naturam Cic. Phil. 1, 10, au-delà de ce que comporte la nature ; præter opinionem Cic. Verr. 2, 2, 182 ; spem Cic. Verr. 2, 5, 91, contre toute attente, contre toute espérance ; præter modum Cic. Div. 1, 100, dʼune façon démesurée ¶ 3 au-delà de, plus que : præter ceteros aliquid alicui imponere Cic. Verr. 2, 4, 76, imposer qqch. à qqn plus quʼaux autres, cf. Cic. Sulla 7 ; Amer. 145 ; præter alios Cic. Sulla 9, plus quʼaux autres ¶ 4 excepté : nihil habeo præter auditum Cic. Off. 1, 33, je ne sais rien que par ouï-dire ; hoc nemini præter me videtur Cic. Att. 1, 1, 2, personne que moi nʼa ce sentiment ; omnibus sententiis præter unam Cic. Clu. 55, par tous les suffrages sauf un ; omne frumentum præter quod... Cæs. G. 1, 5, 3, tout le blé sauf celui que... ; nullas litteras acceperam præter quæ mihi binæ redditæ sunt Cic. Att. 5, 3, 2, je nʼai reçu aucune lettre sauf les deux qui mʼont été remises || nihil præter plorare Hor. S. 2, 5, 69, rien que les pleurs ¶ 5 indépendamment de, outre : ut præter se denos adducerent Cæs. G. 1, 43, 3, quʼils amenassent en plus dʼeux-mêmes chacun dix personnes ; præter pecunias imperatas Cæs. C. 3, 32, 4, outre les sommes imposées, cf. Cæs. C. 3, 57, 3 ; Cic. Q. 1, 1, 28.
- 1. (poët.; postklass.) (ihb. na ontkenningen) uitgezonderd, behalve; ➤ nemo ~ armatus violabitur; ~ hodie;
- 2. (kom.) ~ quam meer dan; ➤ ~ sapit quam placet parentibus;
- 3. bovendien;
- 4. (poët.) voorbij; ➤ Pallas fugientem Rhoetea ~ traicit (Verg.); II. prep. m. acc.
- 1. (v. plaats) aan . . . voorbij, langs . . . (heen); ➤ copias ~ castra traducere; ~ oculos ferebant; ~ ora suorum; ~ pedes;
- 2. (a) behalve, uitgezonderd, met uitzondering van; ➤ omnia ~ vitam concedere; omnes ~ unum; hoc nemini ~ me videtur; ~ haec bovendien (= praeterea); — na ontkenningen ook dan (= nisi): nihil ~ id quod honestum sit; (m. inf.) nihil ~ plorare; (b) afgezien van, naast; ➤ ~ haec toch al; (c) over . . . heen, tegen, in strijd met; ➤ ~ modum bovenmatig; ~ consuetudinem, exspectationem, iustum, opinionem, fatum, naturam; alqd ~ aetatem suam facere; multa ~ spem evenisse; (d) meer dan, in hogere mate dan; ➤ opibus ~ ceteros florere; III. praeter- prefix voorbij-, langs- [praeter-eo, praeter-fluo]; IV. cj.s. praeter quod behalve dat.
除。越。過。上。逆。— oram 沿河邉。— oculos 於眼前。— modum 太過。過分。— caeteros 逾衆。— consuetudinem 反常規。— suorum ora 於其同人面前。— aequum et justum 越理過分。— speciem 不顯何容。— propter alia quinquaginta 約尙有五十個。Vivere — propter 度日無定規。Amicus tibi nullus est — Paulum 除保祿以外汝無一友。
Suggest a Translation
See an image
- PRO-, except, besides, unless, save, other than, not: ne quis praeter armatus violaretur, L.: multitudini diem statuit . . . praeter rerum capitalium condemnatis, S.: Nil praeter canna fuit, O.
- 1 praeter, of place, past, by, before, in front of, along: praeter casam, T.: praeter castra copias transduxit, Cs.: oculos Lollii, before the eyes of: oram maris, L.: tela volant praeter et lumen et aurīs, O.: praeter maiorum cineres rapitur, Iu.—Fig., over, beyond, against, contrary to, inconsistently with, aside from: praeter civium Morem, T.: naturam: cum lacus praeter modum crevisset.—In comparison, beyond, above, more than: nil egregie praeter cetera Studebat, T.: quod mihi consuli praecipuum fuit praeter alios: praeter omnīs mirata est ducem, H.: alqd praeter ceteros metuere.—Besides, together with, in addition to: praeter imperatas pecunias, Cs.: praeter haec (i. e. praeterea), T.—Besides, except, apart from: hoc nemini praeter me videtur: neque vestitūs praeter pellīs habeant, Cs.: praeter quae mihi binae simul redditae sunt (i. e. praeter eas litteras, quae).
-
…coniecit. Eodem die castra promovit et milibus passuum VI a Caesaris castris sub monte consedit. Postridie eius diei praeter castra Caesaris suas copias traduxit et milibus passuum duobus ultra eum castra fecit eo consilio uti frumento commeatuque qui ex…
Julius Caesar, Gallic War
-
…passibus CC ab eo tumulo constituit. Item equites Ariovisti pari intervallo constiterunt. Ariovistus ex equis ut conloquerentur et praeter se denos ad conloquium adducerent postulavit. Ubi eo ventum est, Caesar initio orationis sua senatusque in eum beneficia…
Julius Caesar, Gallic War
-
…oppida sua omnia, numero ad duodecim, vicos ad quadringentos, reliqua privata aedificia incendunt ; frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores ad omnia pericula subeunda essent ; trium…
Julius Caesar, Gallic War
-
…prohibere. Item Allobroges, qui trans Rhodanum vicos possessionesque habebant, fuga se ad Caesarem recipiunt et demonstrant sibi praeter agri solum nihil esse reliqui. Quibus rebus adductus Caesar non expectandum sibi statuit dum, omnibus, fortunis sociorum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…numquam antea cogitasset, tamen latrocinantem se interfici mallet quam exsulem vivere. nunc vero, cum ei nihil adhuc praeter ipsius voluntatem cogitationemque acciderit, nisi quod vivis nobis Roma profectus est, optemus potius ut eat in exsilium quam…
Cicero, in Catilinam
-
…Sullam, L. Vargunteium, multos praeterea in ea coniuratione esse. Eadem Galli fatentur ac Lentulum dissimulantem coarguunt praeter litteras sermonibus, quos ille habere solitus erat Ex libris Sibyllinis regnum Romae tribus Corneliis portendi ; Cinnam atque Sullam…
Sallust, Catilina
-
…senatus Catilinam et Manlium hostis iudicat, ceterae multitudini diem statuit, ante quam sine fraude liceret ab armis discedere praeter rerum capitalium condemnatis. Praeterea decernit, uti consules dilectum habeant, Antonius cum exercitu Catilinam persequi maturet, Cicero…
Sallust, Catilina
-
…tuti. Nondum caesa suis, peregrinum ut viseret orbem, montibus in liquidas pinus descenderat undas, nullaque mortales praeter sua litora norant. Nondum praecipites cingebant oppida fossae ; non tuba directi, non aeris cornua flexi, non…
Ovid, Metamorphoses
-
…iam volgi pedibus detrita viarum saxea conspicimus ; tum portas propter aena signa manus dextras ostendunt adtenuari saepe salutantum tactu praeterque meantum. haec igitur minui, cum sint detrita, videmus. sed quae corpora decedant in tempore quoque ,…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…maiores, religiosissumi mortales, fecere. Verum illi delubra deorum pietate, domos suas gloria decorabant neque victis quicquam praeter iniuriae licentiam eripiebant. At hi contra, ignavissumi homines, per summum scelus omnia ea sociis adimere, quae…
Sallust, Catilina