praetereo
praetereo, to go by, go past, pass by, pass
now in his course he passes by these, now those
I pass over these things in silence
- I Neutr.
- A To go by or past, to pass by: si nemo hac praeteriit, Plaut. Cist. 4, 2, 15 (685): ut arbitri sint, qui praetereant per vias, id. Merc. 5, 4, 46 (1007): praeteriens modo, in passing by, Ter. And. 253: quasi praeteriens satisfaciam universis, Cic. Div. in Caecil. 15, 50; cf. id. Brut. 54, 200: te praetereunte, Juv. 3, 275.—Of impers. and abstract subjects: nec, quae praeteriit, iterum revocabitur unda nec quae praeteriit hora; redire potest, Ov. A. A. 3, 63: nocte hac, quae praeteriit, proxima, Plaut. Merc. 2, 1, 3 (227).—So of time: biennium praeteriit cum ille cubitum nullum processerit, Cic. Att. 13, 12, 3: tertius jam praeteriit annus, cum interim, etc., Sen. Cons. ad Marc. 1, 7.—
- B To be lost, disregarded, perish, pass away, pass without attention or fulfilment (late Lat.): aut unus apex non praeteribit de lege, Vulg. Matt. 5, 8: figura hujus mundi, id. 1 Cor. 7, 31; id. Eccl. 1, 4; 7, 1.—
- II Act., to go by or past, to pass by, overtake, pass a person or thing.
- A Lit.: praeterire pistrinum, Plaut. Capt. 4, 2, 27 (807): jam hunc non ausim praeterire, id. Aul. 3, 4, 15 (474): hortos, Cic. Fin. 5, 1, 3: jam hos cursu, jam praeterit illos, Verg. A. 4, 157: Maura Pudicitiae cum praeterit aram, Juv. 6, 308.—Pass.: praeterita est virgo, Ov. M. 10, 680.—Of inanim. subjects: ripas Flumina praetereunt, flow past their banks, Hor. C. 4, 7, 3.—
- B Trop.
- 1 To pass by an evil, to escape a danger: nescis, quid mali Praeterieris, Ter. Hec. 418.—
- 2 With neutr. adj., or a clause as subject, to escape one, i. e. to escape one's knowledge, be unknown to one: non me praeterit ... me longius prolapsum esse, Cic. Caecin. 35, 101: sed te non praeterit, quam sit difficile, id. Fam. 1, 8, 2: nec dubitamus multa esse, quae et nos praeterierint, Plin. H. N. praef. § 18.—
- 3 To pass by or over, i. e.
- a To pass over, leave out, omit, not mention: quae nunc ego omnia praetereo ac relinquo, Cic. Verr. 2, 3, 44, § 106: ut hoc praeteream, quod, etc., id. ib. 2, 3, 77, § 178: omitto jurisdictionem contra leges, caedes relinquo, libidines praetereo, id. Prov. Cons. 3, 6: et quod paene praeterii, Bruti tui causā feci omnia, what I had nearly failed to mention, id. Att. 6, 3, 5: aliquid silentio, id. Brut. 22, 88: praeteream, referamne tuum ... Dedecus? Ov. F. 6, 319: ut nihil praeteream, Plin. 2, 98, 101, § 220: ne quid praetereatur, id. 16, 10, 20, § 50.—
- b To pass over, omit, make no use of: locus, qui praeteritus neglegentiā est, Ter. Ad. 14.—
- c To pass over, to omit, leave out, in reading or writing, Mart. 13, 3, 8: litteras non modo, sed syllabas praeterit, Suet. Aug. 88.—
- d To neglect or forget to do a thing, to omit, leave out, in action; with inf.: verum, quod praeterii dicere, neque illa matrem, etc., Plaut. Merc. 2, 3, 68 (402): quod sciscitari paene praeterivi, Ap. Met. 3, 23, 16.—With acc.: nullum genus crudelitatis praeterire, to leave unpractised, Cic. Phil. 3, 2, 4.—Pass.: tantā vi dixisse ut nulla pars orationis silentio praeteriretur, left without applause, Cic. Brut. 22, 88.—
- e In elections. legacies, invitations, donations, etc., to pass over, take no notice of, to neglect, reject, exclude any one: populus solet nonnumquam dignos praeterire: nec, si a populo praeteritus est, etc., Cic. Planc. 3, 8: cum sapiens et bonus vir suffragiis praeteritur, id. Tusc. 5, 19, 54: Philippus et Marcellus praetereuntur, were passed by, received no appointment, Caes. B. C. 1, 6: fratris filium praeteriit, has passed by, bequeathed nothing to, Cic. Phil. 2, 16, 41: me quoque Romani praeteriere patres, neglected me, forgot me, Ov. F. 5, 312: quid repente factum, Quod sum praeteritus vetus sodalis? Mart. 7, 86, 5: si eum (filium) silentio praeterierit, inutiliter testabitur, Gai. Inst. 2, 123.—
- f To go beyond, to surpass, excel: hos nobilitate Mago Carthaginiensis praeteriit, Varr. R. R. 1, 1: virtus alios tua praeterit omnes, Ov. P. 4, 7, 51: ut Ajax praeteriit Telamonem, Juv. 14, 214.—
- g To transgress: justum praeterit ira modum, due limits, Ov. F. 5, 304. —Hence,
- A praetĕrĕunter, adv., in passing, cursorily (eccl. Lat.): loqui, Aug. Tractat. 118, in Joann.—
- B praetĕrĭ-tus, a, um, P. a., gone by, past, past and gone, departed: nec praeteritum tempus unquam revertitur, Cic. Sen. 19, 69: aetas, id. ib. 2, 4: anni, Verg. A. 8, 560: nox, Prop 2, 11 (3, 6), 9: culpa, Ov. H. 20, 187: labor, Quint. 10, 7, 4: secula, id. 12, 4, 2: vita, Just. 42, 1: viri, dead and gone, departed, Prop. 2, 10, 52 (3, 5, 36): negotiantes veniā in praeteritum donavit, for the past, for their past conduct, Suet. Dom. 9: praeteritā nocte, last night, Juv. 10, 235.—In gram.: tempus praeteritum, the past or preterit tense: quaedam verba etiam mutantur, ut fero in praeterito, Quint. 1, 4, 29.—Subst.: prae-tĕrĭta, ōrum, n., things gone by, the past: sevocatus animus a contagione corporis meminit praeteritorum, praesentia cernit, futura praevidet, Cic. Div. 1, 30, 63; id. Fat. 7, 14: monet ut in reliquum tempus omnes suspiciones vitet: praeterita se fratri condonare dicit, Caes. B. G. 1, 20: invidiam praeteritorum contemptu praesentium demere, Just. 21, 5, 10.—Prov.: praeterita mutare non possumus, Cic. Pis. 25, 59 init. —In partic., Praetĕrĭta, ōrum, n., things passed over (Gr. παραλειπόμενα), a name of the books of Chronicles, because they contain what had been omitted in the books of Kings, Hier. Ep. 18, n. 1.
I intr., ¶ 1 passer au-delà, passer devant : si nemo hac præteriit Pl. Cist. 683, si personne nʼest passé par ici ; præteriens judicat Cic. Br. 200, en passant, il juge ; unda quæ præteriit Ov. Ars 3, 63, lʼeau qui sʼest écoulée ¶ 2 [fig.] nox quæ præteriit Pl. Merc. 227, la nuit qui sʼest écoulée, cf. Cic. Att. 13, 12, 3.
II tr., ¶ 1 passer devant, le long de : hortos Cic. Fin. 5, 3, passer devant des jardins, cf. Cic. Att. 10, 4, 8 ; ripas flumina prætereunt Hor. O. 4, 7, 3, les rivières coulent le long de leurs rives || dépasser [à la course] : Virg. En. 4, 157 ; Ov. M. 2, 160 ; 10, 680 || [fig.] surpasser : Varro R. 1, 1, 10 ; Ov. P. 4, 7, 51 ; Juv. 14, 214 ¶ 2 [fig. au part.] præteritus, a, um, écoulé, passé : præteritum tempus Cic. CM 69, le temps écoulé ; præteriti viri Prop. 2, 13, 52, les trépassés, les gens dʼautrefois || [gramm.] præteritum tempus ou præteritum seul Quint. 1, 4, 29, le prétérit, le parfait || in præteritum Suet. Dom. 9, pour le passé || pl. n. præterita, orum , le passé : Cic. Pis. 59 ; Br. 266 ; Div. 1, 63 ¶ 3 me (te) non præterit, avec prop. inf., il ne mʼéchappe pas, il ne tʼéchappe pas que ; je sais bien, tu sais bien que : Cic. Cæc. 101 || [avec interr. ind.] te non præterit quam sit difficile Cic. Fam. 1, 8, 2, tu sais combien il est difficile... || multa quæ nos præterierunt Plin. præf. 18, beaucoup de choses qui nous ont échappé ¶ 4 omettre, laisser de côté : nullum genus crudelitatis Cic. Phil. 3, 4, ne laisser de côté aucun genre de cruauté ; locus, qui præteritus neglegentia est Ter. Ad. 14, un sujet qui a été laissé de côté par indifférence ; ut nulla fere pars orationis silentio præteriretur Cic. Br. 88, au point que presque chaque partie du discours souleva des acclamations || [en part.] passer sous silence, ne pas mentionner : Cic. Verr. 2, 3, 178 ; Prov. 6, etc. ; prætereo quod Cic. Clu. 188, je laisse de côté ce fait que ; [pass. imp.] de Apollonio præteriri potest ? Cic. Verr. 2, 5, 16, peut-on passer sous silence ce qui concerne Apollonius ? nihil in præteritis relinquere Cic. Ac. 2, 45, ne rien laisser de côté || octo præteritis Liv. 27, 11, 12, huit étant omis sur la liste des sénateurs, huit étant exclus ¶ 5 négliger de faire une chose : quæ fœnisices præterierunt Varro R. 1, 49, 2, ce que les faucheurs ont laissé || [avec inf.] Pl. Merc. 403 ; Apul. M. 3, 23 || [avec quin ] præterire non potui, quin Cæs. d. Cic. Att. 9, 6 a, je nʼai pu négliger de ¶ 6 omettre qqn [dans une élection, dans une distribution, etc.], ne pas faire cas de : Cic. Planc. 8 ; Tusc. 5, 54 ; Phil. 2, 41 ; Philippus et Cotta prætereuntur Cæs. C. 1, 6, 5, Philippus et Cotta sont laissés de côté.
➳ fut. décad. præteriet Vulg. Sap. 1, 8 ; Juvenc. 4, 159.
- 1. (v. plaats) voorbijgaan, langsgaan, (een plaats) passeren, voorbijtrekken, voorbijstromen (aan: acc.) [tumulum; adversarios]; ➤ nullas apertas fores ~; praeteriens modo mihi inquit in het voorbijgaan; ripas flumina praetereunt; metaf.: mons Ciliciam praeterit strekt zich langs Cilicië uit;
- 2. (poët.) inhalen, passeren [alqm cursu; equum; euros]; ➤ alqm aut ~ aut aequare posse;
- 3. (v. tijd) verstrijken, aflopen, voorbijgaan; ➤ praeteriit tempus (hiems, biennium); hora praeteriit; tertius iam praeterit annus; praeteritā die na het verstrijken v.d. termijn; — meestal p. adj. praeteritus, a, um voorbijgegaan [vita; tempus (gramm.) verleden tijd; nox; labor; culpa; viri toenmalig, gestorven; stipendium achterstallig]; ➤ diebus decem praeteritis na tien dagen; — subst. praeterita, ōrum n voorbije dingen, het verleden: praeterita mutare non possumus;
- 4. (metaf.) overslaan: (a) achterwege laten [nullum genus crudelitatis ongebruikt laten]; (b) onvermeld laten, verzwijgen [libidines alcis; alqd silentio]; (ook m. de; m. aci., m. afh. vr.; ook m. quod de omstandigheid dat); (c) buiten beschouwing laten, vergeten; ➤ ~ dicere; (d) (bij erfenissen, geschenken, ambten e.d.) overslaan, buiten beschouwing laten, achterstellen [dignos; strenuos; filium fratris]; ➤ Philippus et Marcellus praetereuntur gaan met lege handen weg; (e) (postklass.) (bij het lezen) overslaan, (bij het schrijven) weglaten; ➤ non modo litteras, sed syllabas praeterit;
- 5. overschrijden [iustum modum]; overtreffen; ➤ virtus tua alios praeterit;
- 6. iem. (acc.) ontgaan, onbekend zijn; ➤ neminem praeterit het is algemeen bekend; hoc te praeterit; (m. aci.) non me praeterit me longius prolapsum esse.
過。悮不言。超。勝。Animo — suos annos 其勇逾其歲。Suffragiis praeteriri 入悮保舉。Hoc me praeterit 吾忘此事。Fratris filium praeteriit 無所遺與其姪。Nescis quid mali praeterieris 汝未知所免之災。
Suggest a Translation
See an image
- to go by, go past, pass by, pass: praeteriens modo, in passing by, T.: quasi praeteriens satisfaciam universis: te praetereunte, Iu.: hortos: hos cursu, outstrips, V.: Pudicitiae aram, Iu.: praeterita est virgo, O.: decrescentia ripas Flumina praetereunt, H.—Of time, to pass, go by: biennium praeteriit hora, O.—Fig., to pass by, pass over, leave out, omit, disregard, overlook, neglect: temere alqd, T.: quae nunc ego omnia praetereo: et quod paene praeterii, Bruti tui causā feci omnia: ut pars orationis silentio praeteriretur, i. e. be without applause: praeteream, referamne tuum . . . Dedecus?O.: nullum genus crudelitatis, leave unpractised: praeterire non potui, quin scriberem, could not neglect to write: cum vir suffragiis praeteritur: fratris filium (in a last will): retinuit quosdam Lepidus a collegā praeteritos, i. e. dropped from the roll (of the Senate), L.: Me quoque praeteriere patres, forgot, O.—To escape, avoid: nescis quid mali Praeterieris, T.—To go beyond, outstrip, surpass, excel: virtus alios tua praeterit omnīs, O.: ut Aiax praeteriit Telamonem, Iu.—To overpass, transgress: iustum modum, O.—To escape, be unnoticed by: non me praeterit . . . me prolapsum esse: te non praeterit, quam sit difficile.
-
…ostendit ; quae ipse intellegat, quae civitas queratur proponit ; monet ut in reliquum tempus omnes suspiciones vitet ; praeterita se Diviciaco fratri condonare dicit. Dumnorigi custodes ponit, ut quae agat, quibuscum loquatur scire possit. Eodem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…statum rei publicae privatus interfecit Catilinam orbem terrae caede atque incendiis vastare cupientem nos consules perferemus nam illa nimis antiqua praetereo, quod C. Servilius Ahala Sp. Maelium novis rebus studentem manu sua occidit. fuit, fuit ista…
Cicero, in Catilinam
-
…. Phasellus ille, quem videtis, hospites, ait fuisse navium celerrimus, neque ullius natantis impetum trabis nequisse praeterire, sive palmulis opus foret volare sive linteo. et hoc negat minacis Hadriatici negare litus insulasve Cycladas Rhodumque nobilem…
Catullus, Carmina
-
…gaudia prima iugis. una dies omnis potuit praecurrere amantis nam tibi non tepidas subdidit illa faces, nec tibi praeteritos passa est succedere fastus, nec sinet abduci te tuus ardor aget. nec mirum, cum sit Iove digna…
Propertius, Elegies
-
…oris Herculis indomito fleverat Ascanio. namque ferunt olim Pagasae navalibus Argon egressam longe Phasidos isse viam, et iam praeteritis labentem Athamantidos undis Mysorum scopulis applicuisse ratem. hic manus heroum, placidis ut constitit oris, mollia composita litora…
Propertius, Elegies
-
…divorsis moribus fuere viri duo, M. Cato et C. Caesar. Quos quoniam res obtulerat, silentio praeterire non fuit consilium, quin utriusque naturam et mores, quantum ingenio possum, aperirem. Igitur iis genus ,…
Sallust, Catilina
-
…modo ; nunc tibi patent fores hae, quia istam ducis. Numquem evocari hinc vis foras Sine biduum hoc praetereat Qui mihi nunc uno digitulo fores aperis fortunatus Nae tu istas faxo calcibus saepe insultabis frustra. Etiam nunc hic…
Terence, Eunuchus
-
…ac temporis praetermittenda existimem. fatebor etiam illud invitus, me prorsus, cum iste punctum temporis nullum vacuum peccato praeterire passus sit, omnia quae ab isto commissa sint non potuisse cognoscere. quapropter ita me de praeturae criminibus auditote…
Cicero, in Verrem
-
…et quidem crure fracto quod utinam illi ante accidisset, ne huc redire potuisset lumen et decus illius exercitus paene praeterii, T. Annium Cimbrum, Lysidici filium, Lysidicum ipsum, quoniam omnia iura dissolvit, nisi forte iure…
Cicero, Philippicae
-
…enim est Athos aut Olympus tantus Liber Quartus Non. M Atque ipsa mens ea, quae futura videt, praeterita meminit. Lactant. Div. Inst. .. Etenim, si nemo est quin emori malit quam converti…
M. Tullius Cicero, De Republica