purgatorius

purgātōrĭus, a, um, adj. [purgo],

• cleansing, purgative, purgatory (post-class.): medicamentum, Symm. Ep. 6, 65.—Trop.: virtutes, Macr. Somn. Scip. 1, 8: poenae, Aug. Civ. Dei, 7, 7: tormenta, id. ib. 21, 16.

pūrgātōrius, a, um (purgator), reinigend, I) eig. (griech. καθαρτικός), medicamentum, Symm. epist. 6, 65. – subst., pūrgatōria, iōrum, n., Reinigungsmittel, Ser. Samm. 547. – II) übtr.: virtutes, Macr. somn. Scip. 1, 8. § 8: poenae, Augustin. de civ. dei 21, 13. p. 515, 25 u. 516, 2; 21, 16. p. 520, 29 D²; sacrum, Sühnopfer, Augustin. de civ. dei 7, 7. p. 283, 2 D.: ignis, Fegfeuer, Augustin. enchir. 23.

purgatorius [LL] 1 that is concerned with making clean: a (locus ~ius, anat.) internal cavity, passage, or channel for transfer of fluid or bodily waste. b (w. ref. to excretion of bodily waste, domus ~ia) privy. c (ignis ~ius, w. ref. to assaying coin); d (transf., w. ref. to purgatorial fire). e (w. ref. to spiritual cleansing, purification). a oportet autem curam sollicitam circa apostemata ‥ precipue in locis ~iis membrorum principalium ut assellis, ynguinibus et collo, quia debilis est digestiva et conversiva Gilb. IV 202v. 2.  b a1016 [Edricus] sub ~ia domo sese occultans, regem ad requisita nature nudatum ‥ percussit Ailr. Gen. Regum 365; erat ibi a parte australi ecclesie domus ~ia R. Cold. Godr. 321.  c quantum ‥ ab hac libra per ignem ~ium decidit Dial. Scac. I 6I.  d excipiuntur flammis ignis ~ii et vel usque ad diem judicii longa hujus examinatione a vitiorum sorde mundantur Bede Hom. I 2. 30; sed ira aeternam impiorum significat poenam, furor ignem ~ium Alcuin Exeg. 575B; ‘uniuscujusque opus quale sit ignis’ ~ius ‘probabit’ hoc modo Lanfr. Comment. Paul. 166 (cf. I Cor. iii 13); sed tibi ignis ~ius imminet J. Sal. Pol. 563D; numquid, si sciret loqui, vellet maledicere suum ignem ~ium [ME: clensing] et sui manum artificis? AncrR 107; 1466 utrum ignis ~ius est materialis? MunAcOx 716.  e ~iis virtutibus roboratus Adel. ED 33; rogatus est ab archiepiscopo et sacerdotibus, cum ei confessionis ~ium impenderent officium, ut ‥ H. Hunt. CM 307; triformis est sanctarum status animarum, probatorius, ~ius, remuneratorius W. Dan. Sent. 36; contra Moysen murmurantis Marie lepra repente candens et temperaria, sed et ejus extra castra separacio penitentialis et ~ia E. Thrip. SS II 12; secunde [virtutes] quas ~ias vocat hominis sunt qui divini capax est solumque ejus animum expediunt qui decrevit se a corporis contagione purgare W. Burley Vit. Phil. 260; acquireret sibi magnum premium sempiternum, et sustineret post mortem parvam penam ~iam temporalem Bradw. CD 340C. 2 that pertains to Purgatory (cf. 8 infra). a Domino petere consuevit, quatinus anima sua ‥ in igne expiabili et remediabili usque ad districti examinis diem ‥ ~iis suppliciis ‥ deputaretur Gir. Spec. II 24 p. 71; sine hujusmodi solutione non liberatur quis a carcere nisi statim ad suspendium vel in pena ~ia [ME: of purgatorie] vel in pena infernali AncrR 39. 3 (as sb. n.) gutter or drain. b (anat.) excretory duct or passage. 1507 ossa ceteraque hujusmodi, que si in cannalem ~iumque ductile intrarent, impedirent aque impetum quin meatum illum subterraneum purgaret, xvj d. Cant. Coll. Ox. 249.  b ex parte membri in quo natum est apostema: sicut si sit juxta membrum principale vel in eo vel in suo ~io Gad. 27. 1. 4 (as sb. n. or f.) a purgative medicine. ablata, i. ~iam simulat Gl. Laud. 4; ab ea die et deinceps consuetam molestiam non pertulit; unde non habuit necesse decetero collo ligaturas suspendere, non ~iis, calefactoriis, dissolventibus uti W. Cant. Mir. Thom. II 6; idem T. iv ~ias et xx quartas aquevite septies distillate ‥ emisset et providisset Entries 187rb. 5 (as sb. n.) means or process or spiritual cleansing, purification. b spiritual cleansing, purification. Dominus ‥ pauperem jugiter examinat in ~io paupertatis P. Blois Opusc. 1065D; tria nobis ~ia misericorditer assignavit: cordis contritionem, oris confessionem, carnis afflictionem Ib. 1086B; si statim aliud seculum ingrediebatur ad ~ium Gerv. Tilb. III 103; quod pontifices Romani ~iorum suorum et indulgentiarum nundinis ‥ attulerint Jewel Apol. D viij.  b tolerans exsilium quasi ~ium vite laxioris W. Cant. V. Thom. I 40; veniens itaque ad beate Virginis ecclesiam, diuturni prius cruciatus excocta ~io, tandem per Dei gratiam prorsus curata est Mir. Fridesw. 96; s1260 quam feliciter de tantis miseriis per talium tribulationum ~ium ad celestia regna ‥ regnaturus evasit G. S. Alb. I 398. 6 (as sb. n. or m.) place in which souls are spiritually cleansed after death, Purgatory; b (pl.); c (transf.). d (as place name, ~ium (Sancti) Patricii) Saint Patrick’s Purgatory, Station Island, Lough Derg, Co. Donegal. ~ium, ‥ locus ubi purgantur anime Osb. Glouc. Deriv. 420; pro ~io mihi est vicissitudo febrilis, caloris et frigoris P. Blois Ep. 31. 107C; ~ius ‥ in aere est Gerv. Tilb. III 103; dic nobis ‥ ubi sit infernus, ~ius, et paradisus celestialis, sc. sub terra, vel in terra, vel supra terram M. Scot Part. 293; circa ~ium tria sunt specialiter videnda, sc. quid sit, quare sit, et quale sit Spec. Laic. 72; 1309 a penis, quibus in ~io ‥ affliguntur Mon. Hib. & Scot. 180a; nobis et existentibus in inferno et in ~io Ockham Dial. 745; 1411 ut ‥ procurentur ‥ in ~io existentibus indulgentie Lit. Cant. III 123; fili mi, ignis iste ~ium nuncupatur, in quo purgantur anime salvandorum J. Yonge Vis. Purg. Pat. 10; 1466 utrum pena inflicta in ~io sit pena inflicta a Deo immediate MunAcOx 716; 1559 firmiter credendum est post hanc vitam esse ~ium pro animabus, in quo poena adhuc debita peccatis exsolvitur Conc. Scot. II 164.  b adjecit etiam quod omnes ordinis illius defuncti, qui in ~iis sue salvationis tempus expectabant Canon. G. Sempr. f. 110v.  c culpa nunquam expurgatur / nisi prius transeatur / per hoc purgatorium Walt. Wimb. Van. 54.  d est lacus in partibus Ultonie continens insulam bipartitam. ‥ hic autem locus ~ium Patricii ab incolis vocatur Gir. TH II 5; s1153 ~ium ‥ Sancti Patricii, te, pater, jubente, Deo duce, volo intrare M. Par. Min. I 297; s1152 miles quidam, Enus nomine ‥ in ~io Sancti Patricii vivus intravit Oxnead Chr. 55; quoniam ibidem homo a peccatis purgatur, locus ille ~ium Sancti Patricii nominatur Meaux I 139; locum qui dicitur ~ium miraculosi confessoris sancti Patricii Hiberniensis apostoli J. Yonge Vis. Purg. Pat. 1. 7 (as sb. n.) name of the month February (as containing the Feast of the Purification of BVM). hanc mensem Februarii, id est ~ium, dicimus, in quo divina dispensacione sacratissime Virginis purificacionem recolimus et celebramus Bacon VI 102.

pūrgātōrĭus, a, um (purgator), ¶ 1 purgatif : Symm. Ep. 6, 65 ¶ 2 [fig.] qui purifie : Macr. Scip. 1, 8.