qualitas
qualitas, a quality, property, nature, state, condition
quālĭtas, ātis, f. [qualis, III.],
- a quality, property, nature, state, condition (class.; a word formed by Cicero as the translation of Gr. ποιότης; freq. only in postclass. prose), Cic. Ac. 1, 6, 24; cf.: qualitates igitur appellavi, quas ποιότητας Graeci vocant: quod ipsum apud Graecos non est vulgi verbum, sed philosophorum, id. ib. 1, 7, 25 sq.; cf. id. N. D. 2, 37, 94: litoris nostri, Col. 8, 17, 8; so, caeli, Quint. 5, 9, 15: facti, id. 7, 4, 16 et saep.— In plur.: qualitatium differentia, Plin. 36, 22, 44, § 159: ager aliis qualitatibus aestimandus est, Col. 2, 2, 17: in verbis genera et qualitates et personas et numeros, i. e. moods, Quint. 1, 4, 27: pro qualitate mensurae, Vulg. 1 Par. 28, 17: sicut in organo qualitatis sonus immutatur, the sound of the mode, or rhythm, id. Sap. 19, 17.
quālitās, ātis, f. (qualis), die Beschaffenheit, das Verhältnis, die Eigenschaft, bei Cic. nur als Übersetzung v. ποιότης, im Sing. u. Plur. Cic. de nat. deor. 2, 94; Acad. 1, 24 u. 1, 25 sq. – später allgemein, eadem qu., Sen.: qu. litoris, caeli, Quint.: lineamentorum, die Gestaltung der Gesichtszüge, Iustin.: symmetros eurythmiae qu., Vitr.: nulla alia sonituum qu., keine andere Art von Klängen, Vitr.: Plur., differentia qualitatium, Plin. 36, 159: omnium animalium in mundo generatim qualitates (Eigenschaften), Vitr.: in verbis genera et qualitates (Modi) et personas et numeros, Quint.
contra rerum naturam liquentis elementi ~atem soli Deo mutabilem orationum armatura fretus in aliud genus converteret
habet [Brittania ] et fontes calidos ‥. aqua enim ‥ fervidam ~atem recipit cum per certa quaedam metalla transcurrit, et fit non solum calida sed et ardens
homo significat ut unum substantiam et ~ates quibus constat homo
justicia ‥ divina ~as non est, sed est essentia divina
post partum ‥ sanguis ‥ naturali meatu fluit in mamillas, et earum virtute albescens lactis recipit ~atem [] : þe qualite of melk Trevisa
vel due ~ates sunt in tali corpore, ut lux et color, ‥ vel, si una est ~as sensibilis in tali corpore ‥
habeat ‥ omnis ymago aliquam aliam ~atem, ut mocionem
is [sc. tactus ] ‥ inter primas ~ates et que ab illis oriuntur exigit equalitatem
potest inmutari a quibusdam qualitatibus fluentibus a primis—ut a viscositate que est ab humiditate, et asperitate que est a siccitate, et a gravitate que est a frigiditate, et a levitate que causatur in esse a caliditate simul et siccitate
quatuor sunt ‥ elementares ~ates [] ‥. est ‥ corpus hominis compositum ex quatuor elementis, sc. ex terra, aqua, igne, et aere, quorum quodlibet habet proprias ~ates [ : qualitees of elementis Trevisa ]. sunt autem quatuor prime et principales, sc. caliditas, frigiditas, siccitas, humiditas, que dicuntur prime quia prima labuntur ab elementis in elementata. dicuntur eciam principales quia ab eis omnes secundarii effectus oriuntur. harum ~atum due sunt active, sc. caliditas et frigiditas, alie vero due, sc. siccitas et humiditas, sunt passive : propre qualitees Trevisa
harum ‥ virtutum ~ates active, calor sc. et frigus, ministre sunt
omne agens agit per aliquam ~atem activam. set corpus indivisibile nulla ~ate activa est dispositum; neque enim est durum, neque frigidum, et sic de aliis
lux vero est ~as innata, nec potens est relinquere suum subjectum
hujusmodi ‥ passibilis ~as potest appellari sonoritas
intentionem appellat Commentator ~atem singularem non cadentem in sensum, que est vel rei nocitiva vel expediens
si una est ~as sensibilis in tali corpore
accidunt ‥ diccioni accentus, ~as, et figura. ~as ‥ est ex parte significati prout ipsum distrahi potest in numerum aut fuerit distinctum et numeratum. ‥ hec disposicio in diccione ~as communis appellatur, altera discreta magisque disposicio est anime quam signi
incertitudo pronosticandi ‥ cum propter pronosticationis ‥ errores tum propter stellarum celi et partium celi seu zodiaci diversas ~ates et virtutes, quia earundem virtutum innumerabiles commixtiones
caput et pes sex linearum sequentium declarant naturam signorum et de die ac nocte, dominos triplicitatum quarum tres prime demonstrant de quolibet gradu ceteras dignitates essentiales quas ibi habent planete, et tres sequentes enucliant sexus et ~ates ipsorum graduum in se. ‥ ~as: vacui; lucidi; obscuri; lucidi; umbrosi; lucidi
has [potentias ] ad actum propriis ~atibus utens anima producit
venenum violentes et laxativas habet ~ates
non agitur de ~ate peccati, sed de transgressione mandati
mulieres qui abortivum faciunt antequam animam habeat, j annum vel iij xl mas. vel xl diebus, juxta ~atem culpae peniteant
hanc bipertitam vitae ~atem [gl.: qualitas est dum qualis res sit queritur ] hoc modo egregius praedicator dirimit: ‘divisa est ‥ mulier et virgo’
impossibile est me hujusmodi vitae concordare aut animam meam in tali episcopatu salvari, cum propter rerum quas dixi ~ates, tum propter meas multimodas ‥ imbecillitates
de ~ate causarum: ~as causarum multa est, emendabilium et non emendabilium, et que solum pertinent ad jus regium(
si quis ‥ desiderat scire corporis ejus ~atem, noverit eum fuisse corpore quadrato, colore rufo ‥
eorum [statutorum ] aliqua, que presentium temporum ~ati non conveniunt
etsi quantitate affectus impares, in ~ate tamen non dissimiles
cartas in quibus notata erat et metallorum ~as et ponderum quantitas que ‥ compilator avarus defoderat
quomodocumque autem de peccatorum istorum ~ate vel quantitate sentiatur
circa loca ‥ sex notentur, sc. quantitas, figura, ~as, numerus, ordo, et distancia intercepta. ‥ circa ~atem quattuor sunt scienda
quamquam ‥ pares non simus morum aequalitate ‥ sed certe dissimiles non sumus mutui amoris ~ate
de ~ate terre [sc. Hibernie ] et inequalitate, et proprietatibus ejusdem variis
quot sunt pedes, qui dupla divisionis ~ate partiantur
omnis ‥ conjugationum quadripertita ~as competenter dactilo mancipatur
da verborum ‥ exempla conjugationum ~atibus collecta, quas Graeci sinzigias vocant
vocis ~atem quadripertitam ‥ auctoritas propalavit: articulatam, inarticulatam, litteratam, illitteratam; quamvis alii duas esse vocis species attestentur, hoc est articulatam et confusam
dasia est ~as sillabae juxta sonitum spirantis
~as nominum est qua intellegitur utrum proprium nomen sit an appellativum
‘ut’ adverbium est, modo temporis et significat ‘postquam’, modo ~atis et significat ‘quemadmodum’, modo ‥
sume [sc. adverbia ]synd ~atis,ða getacniað hwylcnysse
dissimiles ‥ sunt ~ate, sunt valde justi et impii
exterioris hominis natura ‥ haud difficillime deprehendi potest, ita interioris ~atem [gl.: ] ‥ a vestra prudentia ‥ subtiliter investigatam reorhwile
ille, “cujus est ~atis? ” qui dixerunt, “juvenis tumidus et temerarius”
de ~ate admittendorum: ‥ si ‥ de aliis quam de moribus vel sciencie, utpote de etate, statura, aut ceteris corporum circumstanciis, dubium quid emergat ‥
haec omnia ut gradibus crescunt, ita sibi ~ate naturae praecellunt, nam arbor praefertur lapidi et pecus arbori et homo pecori
ut singuli ‥ ~atem [gl.: positio loci vel species ‥ qualis sit ] ‥ propriae virtutis indagantes longanimem patientiae laborem tolerare studeant
quamvis meritorum ~ate non presumam consolari et hortari quemquam(
si hoc me jubetis tacere, quod utique ‥ mihi estis ex morum ~ate
quod ‥ brasiatores ‥ visitabunt collegia ‥ tertia die post ‥entunnyng cerevisie, ad probandum ‥ ~atem et quantitatem cerevisie
die sue matriculacionis certam pecunie summam ‥ persolvat, atque id juxta sanguinis et conditionis sue ~atem
si haec surdis auribus audias, ‥ nos ‥ licet vilissimae ~atis simus, nullius momenti ducas
diverse ‥ etatis et ~atis ad conversionem venientes suscepit, et secundum regulam ‥ Benedicti ‥ instituit
xc monachi diverse ~atis et conditionis ‥ secularem habitum ‥ reliquerunt
multitudo virorum ac mulierum diverse dignitatis et ~atis ‥ celeriter basilicam egressa est
lex ista personarum ~atem distinguit: nam, si clericus fuerit ‥
qui duo, licet homines simplicis ~atis fuissent ‥
si predicta ‥ bona mea ‥ non sufficiant pro rata legatorum prius assignatorum et ~ati personarum et ad implementum satisfaciendi successori meo ‥(
novus major faciet eligere omnes ‥ officiarios ‥ pro anno sequenti ‥ . et unus quisque ociarius juret in sua ~ate
legio [] autem Graece dicitur legion. ~as verbi, i. quia electi sunt, i. numeratus exercitus. legion Graece, Latine exercitus, Hebraice Sabaoth Marc. v 9
exceptis his rebus ‥ sunt significationes, sunt ~antes [sic; gl.: ], sunt duo denorum nomina vent[gehwylcnyssa o ]rum; sunt loca bis binorum temporum, veris, aestatis, autumni, et hiemis, et qualitantes [sic ] vel aetates hominum, id est pueritia, adolescentia, juventus, et senectus
quid ‥ mirum si ‥ grammaticus est substantia et non est in subjecto secundum hominem; et grammaticus est ~as et in subjecto secundum grammaticam?
omne quod est, aut est substantia, aut quantitas, aut ~as
cum talis res sit tantum in tribus generibus, sc. quantitate, ~ate, et ubi
multa sunt in eodem genere predicamentali diversa secundum speciem, que non sunt activa et passiva adinvicem; ‥ sapor et color sunt in genere ~atis, et tamen non agunt et patiuntur invicem
per se ‘ens autem, hoc quidem, hoc aliquid, aliud quantitatem, aliud ~atem significat’
qui est trinus et unus sine principio et sine fine, sine ~ate bonus et sine quantitate magnus
non ~as sed quale
~ates et qualia quomodo sint discrete accipienda
sunt ‥ hec ‥ vel nomina omnino ejusdem ‥ vel non multum a se differentia, id est forma substantialis, quiditas, essentia, ~as substantialis, principale, significant nominis esse totius
episcopus concessit monachis Cestrie ut cum eorum ecclesias et capellas vacare contigerit, in eis antiquas pensiones et ~ates ecclesiarum et capellarum augere liceat, et ad majorem eorum commoditatem convertere
quālĭtās, (13) ātis, f. (qualis), qualité, manière dʼêtre (ποιότης) : Cic. Ac. 1, 24 ; Nat. 2, 94 || cæli Quint. 5, 9, 15, la nature du climat || mode [des verbes] : Quint. 1, 4, 27.
quālitās ātis, f
- qualis, a quality, property, nature, state, condition: aliqua.
-
…autem moveantur omnia intervallis moveri, quae intervalla item infinite dividi possint. et cum ita moveatur illa vis quam qualitatem esse diximus, et cum sic ultro citroque versetur, et materiam ipsam totam penitus commutari putant et illa effici…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…; nihil est enim quod non alicubi esse cogatur. sed quod ex utroque, id iam corpus et quasi qualitatem quandam nominabant dabitis enim profecto ut in rebus inusitatis, quod Graeci ipsi faciunt a quibus haec iam diu tractantur…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…quae supra dixi dissimile Aristoteles quoddam esse rebatur. Sed subiectam putant omnibus sine ulla specie atque carentem omni illa qualitate faciamus enim tractando usitatius hoc verbum et tritius materiam quandam, ex qua omnia expressa atque effecta sint, quae…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…, sed etiam verborum. Audebimus ergo inquit novis verbis uti te auctore, si necesse erit. earum igitur qualitatum sunt aliae principes aliae ex his ortae. principes sunt unius modi et simplices ; ex his autem ortae variae…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…ut philosophiam aut rhetoricam aut physicam aut dialecticam appellem, quibus ut aliis multis consuetudo iam utitur pro Latinis. qualitates igitur appellavi quas ποιότητας Graeci vocant, quod ipsum apud Graecos non est vulgi verbum sed philosophorum, atque id…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…in uno quidem versu possit tantum valere fortuna. isti autem quem ad modum adseverant ex corpusculis non colore non qualitate aliqua quam ποιότητα Graeci vocant non sensu praeditis sed concurrentibus temere atque casu mundum esse perfectum, vel innumerabiles potius…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…statuis differunt vasa. nec medicina ideo non erit ars, quia unctio et exercitatio cum palaestrica, ciborum vero qualitas etiam cum cocorum ei sit arte communis. quod vero de bono, utili, iusto disserere philosophiae officium esse…
Quintilian, Institutio Oratoria
-
…eum potius status reducenda, ad cuius forte quidem venimus mentionem, sed erat ordine proximus locus. est autem qualitas alia de summo genre atque ea quidem non simplex. nam et qualis sit cuiusque rei natura et quae forma…
Quintilian, Institutio Oratoria
-
…quaestio est iuris, an is demum prohibendus sit, qui mori vult ut se legum actionibus subtrahat ; cetera qualitatis. finguntur et testamenta, in quibus de sola qualitate quaeratur, ut in controversia, quam supra exposui ,…
Quintilian, Institutio Oratoria
-
…, qui scripsit ac dixit, voluerit. quarum in utramque partem satis ex his, quae de coniectura et qualitate diximus, praeceptum est. est autem quaedam inter hos status cognatio. nam et in finitione, quae sit…
Quintilian, Institutio Oratoria