reliquus

reliqua aetas
the rest of life

rĕlĭquus (sometimes written rĕlĭcuus, rell-, -qus, v. Lachm. ad Lucr. p. 305; Freund ad Cic. Mil. p. 31-34. Rēlĭcŭus as a quadrisyl., Lucr. 1, 560 Munro ad loc.; 4, 976), a, um, adj. [relinquo, I.],

• that is left or remains, that is left behind, remaining, = relictus (freq. and a good prose word; not found in Cat., Tib., Verg., or Hor.).
• • • • • α With dat.: hoc mihi unum ex plurimis miseriis reliquom fuerat malum, Ter. Hec. 570: ut spes nulla reliqua in te siet tibi, id. Eun. 240: potes mulo isto, quem tibi reliquum dicis esse, Romam pervehi, Cic. Fam. 9, 18, 4: quod erant oppida mihi etiam complura reliqua, id. Verr. 2, 2, 27, § 65: quae deprecatio est igitur ei reliqua, qui, etc., id. ib. 2, 4, 50, § 120: quibus lubido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerat, Sall. C. 28, 4: reliqua alia optio, Quint. 7, 7, 8.—
        • β Without a dat., Cato ap. Prisc. p. 696 P.: ne a stirpe genus nostrum interiret et uti aliqua propago generis nostri reliqua esset (just before, restare), C. Gracch. ap. Schol. Cic. Sull. 9, p. 365 Orell.; cf.: neu causa ulla restet reliqua, Quin, etc., Ter. Hec. 587: ex quā (familiā) reliquus est M. Titurnius Rufus, Cic. Fam. 13, 39; cf. id. Clu. 7, 22: reliquos hos esse non ex bello ... sed ex tuo scelere, id. Verr. 2, 3, 54, § 124; and: moriar, si praeter te quemquam reliquum habeo, in quo, etc., id. Fam. 9, 15, 2; and with this cf. Sall. H. Fragm. 1, 15 (p. 216 Gerl.): qui lucus in Graeciā totā tam sanctus fuit, in quo ullum simulacrum, ullum ornamentum reliquum sit? Cic. Prov. Cons. 4, 7: si qua reliqua spes est, quae sociorum animos consolari possit, id. Div. in Caecil. 5, 18. — Esp., subst.: rĕlĭquum (-quom), i, n., that is left, a remainder, residue, rest: numquam ab amatore suo postulat id, quod datum est, Sed reliquom dat operam, ne sit reliquum, Plaut. Truc. prol. 15: quod ad vos, spectatores, reliquum relinquitur, More majorum date plausum, id. Cist. grex 5 (786): ut pernoscatis, ecquid spei sit relicuom, Ter. And. 25; cf. id. Eun. 996: addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fuit, Cic. Off. 1, 18, 59: quid reliqui'st, quin habeat quae quidem in homine dicuntur bona, Ter. Heaut. 193: quid enim est huic reliqui, quod, etc., Cic. Sull. 31, 89: cum reliqui nihil sit omnino, quod pertinet ad nos, id. Fin. 2, 31, 101: quid reliqui habemus praeter, Sall. C. 20, 13: nec, quod ab hoste crudelius pati possent, reliqui quicquam fuit, Liv. 32, 13.— With gen. (syn. reliquiae): illud breve vitae reliquum nec avide adpetendum senibus sit, Cic. Sen. 20, 72: Agrigentum, quod belli reliquum erat, i. e. where alone the war was afterwards carried on, Liv. 26, 40; cf., in plur.: reliqua belli perfecta, id. 9, 16; and Tac. H. 4, 2: ubi reliquum vitae degere tuto posset, Liv. 39, 13: reliquum dici, id. 2, 25, 2; 3, 15, 8; 3, 52, 5: corporis reliqua, Aur. Vict. Caes. 21 fin. (but in Plaut. Merc. 3, 2, 4 (547), the correct read. is: reliquom vitae spatium, v. Ritschl ad h. l.).— So in late Lat. persaep.: reliqua verborum, Vulg. 3 Reg. 11, 41: urbis, id. 1 Par. 11, 8.—
    • 2 Partic. constructions.
    • • a Reliquum est, ut, or with inf., it remains, that (syn.: relinquitur, restat, superest): reliquum est, ut officiis certemus inter nos, Cic. Fam. 7, 31, 1; id. Att. 7, 13, 4; id. Fl. 14, 32; Nep. Att. 21, 5; Quint. 5, 7, 19; cf.: reliquum est, ubi nunc est res publica, ibi simus, Cic. Fam. 9, 9, 3 (where B. and K. supply ut, ex conj.); so, reliquum est, tuam profectionem amore prosequar, id. ib. 15, 21, 5.—With inf.: nunc hortari modo reliquum est et ire, Sall. H. Fragm. 3,22 (p. 232 Gerl.).—
      • b Reliquum (aliquem, aliquid) or aliquid reliqui facere, a periphrase for relinquere, and in the twofold signification of that word.
      • • α To leave behind, leave remaining: ut arent, quibus aratrum saltem aliquod satelles istius Apronius relicum fecit, Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128: quos belli calamitas reliquos fecerat, id. ib. 2, 3, 53, § 126: haec addita cura vix mihi vitam reliquam fecit, id. Att. 3, 8, 2: si quos fortuna fecisset reliquos, Hirt. B. G. 8, 24 fin.; cf.: quos reliquos fortuna ex nocturnā caede ac fugā fecerat, Liv. 9, 24; Curt. 6, 9, 27: duarum mihi civitatum reliquos feci agros, i. e. have left to be considered, Cic. Verr. 2, 3, 44, § 104.— Subst.: rĕlĭquum, i, n., a remnant, remainder (cf. 1, β fin. supra): quod reliquum vitae viriumque fames fecerat, id, etc., Cic. Verr. 2, 5, 34, § 89: quod fortuna in malis reliqui fecit, id, etc., id. Sull. 32, 89.— Esp. negatively: te nullum munus officii cuiquam reliquum fecisse, have left behind you, Cic. Fam. 3, 13, 1: quibus nihil non modo de fructu, sed ne de bonis quidem suis reliqui fecit, id. Verr. 2, 3, 48, § 115: hi milites nihil reliqui victis fecere, Sall. C. 11, 7 Kritz; cf.: captā urbe nihil fit reliqui victis, id ib. 52, 4: quibus libido atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerant, id. ib. 28, 4; cf. Liv. 7, 35: ne hoc quidem sibi reliqui facit, ut, etc., Cic. Verr. 2, 1, 1, § 2.—
        • β To leave undone, to omit, neglect (rare and perh. only in the historians; also only negatively): nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt, omitted nothing, made every exertion, Caes. B. G. 2, 26 fin.: prorsus ab utrisque nihil reliquum fieri, Sall. J. 76, 4: me nihil reliqui fecisse, quod, etc., Nep. Att. 21, 5: nihil reliqui faciunt, quominus, etc., Tac. A. 1, 21 fin.—
  • B In partic.
  • • 1 Of time, that is left or remains, future, subsequent: spe reliquae tranquillitatis, Cic. Sest. 34, 73: reliquae vitae dignitas, id. Fam. 10, 3, 2: reliqua et sperata gloria, id. Q. Fr. 1, 1, 15, § 43: in reliquum tempus vectigalibus prospexi, Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 55, § 128: reliquum in tempus, id. Agr. 1, 4, 13; Caes. B. G. 1, 20 fin.; 3, 16 fin.; cf. so, reliquum tempus (opp. praesenti bello), Nep. Them, 2, 1.—In the neutr. absol.: numquam ecastor ullo die risi adaeque, neque hoc, quod reliquom est (sc. vitae), plus risuram opinor, in all my life, to the end of my days, Plaut. Cas. 5, 1, 4 (858).—Hence, in reliquum, adverb., for the future, in future, henceforward, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 7, 2; Sall. J. 42, 4; Liv. 23, 20; 25, 32; 36, 10 fin. al.—
    • 2 In mercantile lang., of debts, remaining, outstanding, in arrear: reliquom, quod ex eo quod debitum reliquom, Varr. L. L. 5, § 175 Müll.: nunc quod reliquom restat, volo persolvere, Plaut. Cist. 1, 3, 40 (148): quod dedi datum non vellem, quod reliquom est non dabo, id. ib. 2, 1, 30 (232): rationes putare argentariam ... quid venierit, quid exactum siet, quid reliquum siet, Cato R. R. 2, 5: erat ei de ratiunculā Jampridem apud me reliquom pauxillulum Nummorum, Ter. Phorm. 37: ut pecuniam reliquam Buthrotii ad diem solverent, Cic. Att. 16, 16, A, § 4 (Cod. Faerni: pecuniae reliquum).—As subst.: rĕlĭqua, ōrum, n. (less freq. rĕlĭquum, i, n.), the remainder of a debt, balance, arrears: reliqua mea Camillus scribit se accepisse, Cic. Att. 6, 1, 19; cf.: maxime me angit ratio reliquorum meorum, id. ib. 16, 3, 5: cum tanta reliqua sint, id. ib. 16, 15, 4; 15, 15, 3: dum reliqua colonorum minuit ad tempus, vires in posterum exhausit, quarum defectione rursus reliqua creverunt, Plin. Ep. 3, 19, 6; 9, 37, 2: Sticho reliqua habente, holding a balance, i. e. being in arrears, Dig. 35, 1, 81; so, reliqua trahere, ib. 26, 7, 46: computare, ib. 40, 7, 34: in adaerandis reliquorum debitis (= reliquiis debitorum), Amm.31, 14, 2; 16, 5, 15.— In sing.: nisi forte fidejussores minus idonei sunt et in reliquum non exsolutae quantitatis accesserint, Dig. 49, 14, 45 fin.; Symm. Ep. 10, 47.—Hence, by a lusus verbb., of a narration in arrears, the rest, remainder: accipite reliquom, alieno uti nil moror, Plaut. Capt. prol. 16; cf. also the passage cited above, id. Cist. 1, 3, 40 (148).
• II Transf., of that which remains after a part just mentioned, the remaining, the other; and, in the sing., the remainder, the rest of a thing (diff. from ceteri, q. v.).
• • • • • α Plur.: murus cum Romuli tum etiam reliquorum regum sapientiā definitus, Cic. Rep. 2, 6, 11; cf. id. ib. 2, 11, 22: decemviros ... reliquos magistratus, id. ib. 2, 31, 54; cf.: Servilius consul reliquique magistratus, Caes. B. C. 3, 21: sol dux et princeps et moderator luminum reliquorum, Cic. Rep. 6, 17, 17; cf. id. ib. 6, 9, 9; 6, 20, 22; id. Planc. 1, 3: ipsum regale genus civitatis haud scio an reliquis simplicibus longe anteponendum, id. Rep. 2, 23, 43: res capitales et reliquas omnes judicabant iidem, id. ib. 3, 35, 48; cf. id. ib. 6, 17, 17; id. Leg. 3, 7, 16: ad eam sententiam, cum reliquis causis, haec quoque ratio eos deduxit, Caes. B. G. 2, 10: oppida, vicos, reliqua privata aedificia incendunt, id. ib. 1, 5: octo cohortes in fronte constituit, reliquarum signa in subsidio collocat, Sall. C. 59, 2.—As subst.: princeps ille (Plato) aream sibi sumpsit, in quā, etc.... Reliqui disseruerunt, etc., the others, the rest, Cic. Rep. 2, 11, 21; 1, 4, 7: in quā (causā) et ipse sentiat et reliqui omnes me, etc., id. Att. 16, 15, 1: aurum perinde aspernantur (Scythae) ac reliqui mortales appetunt, Just. 2, 2, 7: deinceps Jovem atque Junonem, reliquos, quos, etc., Cic. Univ. 11; cf. thus, without a copula, Brutorum, C. Cassii, Cn. Domitii, C. Trebonii, reliquorum, and so forth, id. Phil. 2, 12, 30; cf.: Africanus, cum patria illo modo loquens. reliquaque praeclare, id. Fin. 2, 32, 106, Quint. 9, 4, 124: si placet, in hunc diem hactenus. Reliqua (satis enim multa restant) differamus in crastinum, Cic. Rep. 2, 44, 71: audi reliqua, Plaut. As. 4, 1, 46 (791): age, ambula, ibique reliqua alia fabulabimur, id. Poen. 3, 4, 8 (718): reliqua vaticinationis brevi esse confecta, Cic. Div. 1, 32, 68: aderat janitor carceris et carnifex praetoris, reliqua, and the like, and so forth, and so on, Quint. 9, 4, 124; but post-class.: et reliqua, Vop. Firm. 5 fin.—
        • β Sing.: corpore relicuo pugnam caedesque petessit, Lucr. 3, 648 Lachm.: equitum magno numero ex omni populi summa separato, reliquum populum distribuit in quinque classes, etc., Cic. Rep. 2, 22, 39: scribit Labieno ... cum legione ad fines Nerviorum veniat, reliquam partem exercitūs non putat exspectandam, Caes. B. G. 5, 46 fin.; 1, 18: neque de frumento reliquoque commeatu satis esse provisum, id. ib. 3, 3: militibus quoque equis exceptis reliquam praedam concessimus, Cic. Att. 5, 20, 5: jampridem cupio Alexandream reliquamque Aegyptum visere, id. ib. 2, 5, 1; cf. id. Lael. 2, 6; id. Rep. 2, 38, 64.— As subst.: paene oblitus sum, reliquom dicere, Plaut. Poen. prol. 118; Cic. Verr. 2, 3, 43, § 103: reliquum temporis cum magnā trepidatione vigilavit, Suet. Ner. 34: haec quidem hactenus: quod reliquum est, cottidie tabellarios habebis, as for the rest, as for what remains, Cic. Att. 16, 15, 3; so, quod reliquum est, id. Fam. 13, 72, 2; id. Planc. 10, 11; Ter. Ad. 346; cf.: de reliquo quid tibi ego dicam? Cic. Att. 16, 13, c, 2; id. Fam. 6, 20, 3; id. de Or. 1, 22, 100.

reliquus (relicuus), a, um (relinquo), zurückgelassen, übriggeblieben, übrig, teils von dem, was jmdm. übh. noch bleibt, teils als Rest von einem Ganzen, I) eig.: A) im allg.: si qua spes reliqua est, Cic.: familia, ex qua reliquus est Rufus, zurückgeblieben, noch übrig ist, Cic. – subst., α) Plur. reliqui m. Genet., der Rest, reliqui peditum, Liv.: reliqui caesorum, Tac. – β) reliquum, ī, n. u. Plur. reliqua, ōrum, n., das Übrige, der Rest, de (in betreff) reliquo, Cic. u. Plin.: quae reliqui summa fuit, Cic.: quod belli reliquum erat, Liv.: nec quod ab hoste crudelius pati possent, reliqui quicquam fuit, Liv. – reliqua belli perficere, Liv.: reliqua belli exstinguere, Tac. – Besondere Verbindungen: reliquum est m. folg. ut u. Konj., nun ist noch übrig, daß usw., Cic.; so auch reliquum est m. Infin., Cic. ad Att. 7, 5, 5. Sall. hist. fr. 3, 61 (82), 2. Ps. Sall. de rep. 1, 8, 10: nihil est reliqui, nichts bleibt übrig, Cic.: reliquum habere alqm, übrig haben, Cic.: reliquum facere, übrig lassen, quod fortuna reliqui fecit, übrig gelassen, Cic.: agros reliquos feci, habe übergangen, Cic.: dafür auch velle alqd reliquum esse, Cic.: ferner nullum munus cuiquam reliquum fecisti, hast keinen Dienst jmdm. übrig gelassen, hast sie alle erfüllt, Cic.: prorsum ab utrisque nihil relicum fieri, man ließ es auf beiden Seiten an nichts fehlen, Sall.: dah. nihil reliqui facere, teils = nichts übrig lassen, Cic., teils = nichts unterlassen, Nep. u. Caes. – B) insbes.: 1) als t. t. der Geschäftsspr., von einer Schuld noch rückständig, übrigbleibend, quod reliquum restat persolvere, Plaut.: pecuniam reliquam ad diem solvere, Cic. – subst., reliquum, ī, n. u. gew. Plur. reliqua, ōrum, n., der rückständige Rest, der Rückstand, in reliquum omne, ICt.: accipite reliquum, übtr., den Schluß der Erzählung, Plaut.: cum tanta reliqua sint, Cic.: reliqua creverunt, Plin. ep.: reliqua trahere, habere, debere, im Rückstande bleiben, restieren, ICt. – 2) in bezug auf die Zeit, übrig, künftig, gloria, Cic.: tempus, Nep.: in reliquum tempus, Cic., od. bl. in reliquum, Liv., auf das Künftige: neutr. subst., der Rest, reliquum noctis, Liv. 2, 64, 11: reliquo aestatis, Sen. nat. qu. 4, 1, 2. – II) übtr., vom anderen Teile eines Ganzen als Rest gedacht, übrig, ander, im Plur. = die übrigen, anderen, α) Sing.: r. pars exercitus, Caes.: r. exercitus, Nep.: r. multitudo, Cic. – ex omni reliquo, dem ganzen übrigen Teil, Cic.: quod reliquum est, in betreff des übrigen, Cic.: u. so de reliquo, Cic. – β) Plur.: r. reges, Cic. – reliqui omnes, alle übrigen, Cic.: reliqua (das übrige) differamus in posterum, Cic. – aderat ianitor carceris et carnifex praetoris, reliqua, u. so weiter, Quint.: u. so et reliqua, Vopisc. – dagegen reliqua = in betreff des übrigen, übrigens, Cic. ad Q. fr. 1, 3, 10. – ➳ Bei einigen Dichtern (bei den Komikern immer) u. nach sehr guten Hndschrn. auch in Prosa viersilbig relicuus, s. Lachm. zu Lucr. 5, 679. p. 305 sq.

reliquus [CL] 1 the rest of, the remaining, (pl.) the other; b (m. pl. as sb.). ideoque debetis omnia cooperire, hoc est mensa vasaque ~a ne perstillare aliquid possit Comm. Cant. I 362; 705 ut ‥ omnes advenissent reges ambarum partium episcopi et abbates judicesque ~os [sic] Wealdhere Ep. 22; c1168 dimidium de Balegallia, quia ~am partem ejusdem ville dedi ‥ eis Regesta Scot. II 8; a quo nec galea caput ‥ nec ~um corpus ferrea lorice tricatura tuetur Gir. TH III 10.  b ‘~i in timorem sunt missi ‥’. quos ~os dicit? Alcuin Exeg. 1150C; ex his unus homo fuit Wlvui episcopi; ~i fuerunt homines Eddevae (Camb) DB I 195rb. 2 left, remaining. b (quod ~um est) what remains. c (~um est ut) it remains to. d (pl., et reliqua, ~i) and the rest. donec ‥ in hujusmodi continua detractione nullus fuerit ~us [sc. numerus] Adel. Elem. VII 1; cum nichil abbati excusabilis cunctationis esset ~um W. Malm. GP V 267.  b ne consumas, quaeso, dierum quod ~um est in Dei offensam Gildas EB 31; quod ~um foret teneret Bede TR 47; prostratus cum caeteris prostratis, quod ~um est de psalmis dicat Lanfr. Const. 189; Romam veniens, et quod ~um erat ornatus antiqui corradens W. Malm. GR IV 356.  c ~um est ut fidem sanctae ecclesiae atque opinionem tuae sectae compendiose exponamus Lanfr. Corp. & Sang. 430A.  d narrat per recapitulationem diligenter, usque dum dicit ‘istae generationes caeli et terrae’ et ~a quae sequuntur Comm. Cant. I 30; sicut doctor gentium adfirmavit dicens, ‘quos autem predestinavit, hos et vocavit’ et ~a V. Cuthb. I 3; velut prophetico spiritu psallere coepit ‘in tribulatione invocavi Dominum’ [Psalm. xvii 7], et ~a Felix Guthl. 29; psalmi ‘Domine in virtute tua’ et ~i Lanfr. Const. 90. 3 second (also as sb.): a (of two); b (of more than two). a quale est genus ad positionem speciei, aut uno contrariorum posito, ~um tolli J. Sal. Met. 863B; ita quod duo membra sibi equipolleant ut tantum valeat unum quantum ~um T. Chobham Praed. 286; duo scripta ‥ [quorum] unum remanet penes predictos priorem et conventum ‥ et ~um remanet penes predictum Ricardum State Tri. Ed. I 13.  b 1351 cum tribus clavibus custodiantur, quaram una penes priorem, ~a penes suppriorem, et tercia penes aliquem fratrem ‥ remaneat G. S. Alb. II 443. 4 (as sb. m. pl.) those who are left. pauca ‥ de urbium subversione, de ~is, de postrema patriae victoria ‥ dicere conamur Gildas EB 2; hominibus suis ‥ morientibus remedium excogitavit, ut ~i parcius et aqua mixtum vinum biberent W. Malm. GR V 410. 5 (as sb. n.) that which is left after a process of subtraction or elimination, the remainder, residue, rest: a (sg.); b (pl.). c (de ~o) for the rest, otherwise. a 1103 debita igitur mea ‥ precor ‥ ut solvatis, et ~um quod habere potestis de meis redditibus ‥ quam citius potestis mihi mittatis Anselm (Ep. 287) IV 207; si detrahatur a majore minor donec minus minore supersit, deinde ex minore ipsum ~um donec minus eo relinquatur Adel. Elem. VII 1; ~um temporis ‥ religiose complevit W. Malm. GR I 78; rectus ad rectum eodem ordine sumitur dupliciter: aut aliquis rectus ad se ipsum aut ad ~um Garl. Mus. Mens. 11; et in ~o vite sue ipse bene vixit (Maedoc 43) VSH II 158.  b in ~is quibus ipsa reficiendi corporis necessitas quae naturaliter cunctis mortalibus inest intentione dominici comitatus menti excesserat Bede Mark 210A; de hoc satis est, flectendusque sermo, quia hujus provintie vocant ~a W. Malm. GP II 93; Falesie vero vicecomitatum et ~a que patris ejus fuerant impetravit Ord. Vit. XI 22 p. 236.  c quorum feculentis susurris aures oppleta nevum honestissime menti contraxit, de ~o factis omnibus approbanda et sancta W. Malm. GR 418. 6 time that remains to come, the future: a (in ~um); b (de ~o). a populum permanere in bono in ~um et crescere semper exhortentur Bede Ezra 924A; s1107 annuit rex et statuit ut ab eo tempore in ~um, nunquam ‥ per regem vel quamlibet laicam manum in Anglia investiretur Eadmer HN p. 221; quo successu et sibi profundam in ~um securitatem et provintialibus quietem peperit W. Malm. GR I 16; hanc donationis cartulam ego ‥ scribi feci ‥ quatinus inconvulsa et astipulata hinc et in ~um permaneat Ord. Vit. III 2 p. 39.  b bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi, de ~o reposita est mihi corona justitiae Bede Tab. 489D; post viginti annos de ~o vobiscum permansura regrediar Gosc. Wulfh. 9; c1081 diaconatus vero ordinem nunquam recipiat nisi caste vivat, nisi se de ~o caste victurum canonica attestatione promittat Lanfr. Ep. 21 (43); alia die diluculo morbo in eum grassante, in fontem projectus est, et de ~o numquam eum aggressus est (Wenefreda 32) VSB 302.

rĕlĭquus (7) (rĕlĭcŭus), a, um (relinquo), ¶ 1 qui reste, restant : ex ea familia reliquus est M. Titurius Rufus Cic. Fam. 13, 39, de cette famille il reste M. Titurius Rufus, cf. Cic. Clu. 22 ; Verr. 2, 3, 124 ; nulla deprecatio est ei reliqua Cic. Verr. 2, 4, 120, il ne lui reste aucun moyen dʼécarter le châtiment, cf. Cic. Verr. 2, 2, 65 ; Fam. 9, 18, 4 ; moriar, si præter te quemquam reliquum habeo, in quo... Cic. Fam. 9, 15, 2, que je meure, si à part toi il me reste qqn chez qui... ; aliquid (alicui) reliquum facere Cic. Att. 3, 8, 2, laisser qqch. (à qqn), cf. Cic. Verr. 2, 3, 128 ; duarum mihi civitatum reliquos feci agros Cic. Verr. 2, 3, 104, je me suis laissé (réservé) pour la fin de mon exposé les terrains de deux cités ; v. reliquum ; ab utrisque nihil reliquum fieri Sall. J. 76, 4, des deux côtés rien nʼétait négligé || [en parl. du temps qui reste à venir] futur : reliqua gloria Cic. Q. 1, 1, 43, une gloire à venir ; in reliquum tempus Cæs. G. 1, 20, 6, à lʼavenir ; [de même] in reliquum Liv. 23, 20, 6, etc. ¶ 2 le reste dʼune chose : reliqua oratio tua Cic. Fin. 2, 85, le reste de ton exposé ; relicuus populus Cic. Rep. 2, 39, le reste du peuple ; reliqua Ægyptus Cic. Att. 2, 5, 1, le reste de lʼÉgypte ; quod reliquum est Cic. Att. 16, 15, 3, pour ce qui est du reste, cf. Cic. Fam. 13, 72, 2 ; Planc. 11 ; de reliquo Cic. de Or. 1, 100, même sens || reliqui reges Cic. Rep. 2, 11, le reste des rois, les autres rois, cf. Cic. Rep. 2, 22 ; 2, 54 ; 6, 17 ; etc. ; hunc cum reliquis rebus locum probarat, tum quod... Cæs. G. 6, 32, 5, il avait choisi ce lieu, entre autres motifs, parce que... ; cf. Cæs. G. 2, 10, 5 || reliqui Cic. Rep. 2, 21, les autres, cf. Cic. Leg. 3, 20 ; Phil. 2, 30 ; reliqui omnes Cic. Planc. 99 ; omnes reliqui Cic. Pomp. 29, tous les autres ; pl. n. , reliqua Cic. Fin. 2, 106, le reste des choses, le reste, cf. Cic. Rep. 2, 70 ; reliqua vaticinationis Cic. Div. 1, 68, le reste de la prédiction ; [adverbial^t ] reliqua Cic. Q. 1, 3, 10, quant au reste.

➳ toujours chez les com. relicuus (-cuos), avec quatre syllabes ; de même Lucr. 2, 955 (relicui) et 3, 648 (relicuo).

reliquus , a, um. adj.
剰者。多餘者。Reliqui nihil fecit de bonis 其田宅毫無遺。Nihil reliqui feci 吾未遺餘力。Quos belli calamitas reliquos fecerat 此戰災中所剩之兵。De reliquo 其餘。Reliquum est ut moriamur 吾等惟有死耳。

Suggest a Translation
See an image

reliquus (relicuus, -cus) adj.

• re-+LIC-, left, left over, remaining: neu causa ulla restet reliqua, Quin, etc., T.: ex quā (familiā) reliquus est Rufus: moriar, si praeter te quemquam reliquum habeo, in quo, etc.: si qua reliqua spes est, quae, etc.: mulus, quem tibi reliquum dicis esse: erant oppida mihi complura reliqua: haec quidem hactenus; quod reliquum est, etc., as for the rest: hoc relicuomst, T.—As substn., that is left, a remainder, residue, rest: videre, quae reliqui summa fiat: Quid reliquist, quin habeat, etc., T.: cum reliqui nihil sit omnino, quod, etc.: quid reliqui habemus praeter, etc., S.: illud breve vitae reliquum: Agrigentum, quod belli reliquum erat, i. e. the only remaining seat of hostilities, L.: relicum noctis, L.—In the phrase, reliquum est, ut, it remains that, it only remains to: reliquum est, ut officiis certemus inter nos: reliquum est ut prosequar, etc.—In phrases with facio, to leave behind, leave remaining, leave over, spare, reserve: quibus aratrum aliquod Apronius reliquum fecit: haec addita cura vix mihi vitam reliquam facit: quos reliquos fortuna ex nocturnā caede ac fugā fecerat, L.: te nullum onus offici cuiquam reliquum fecisse, have left behind you: prorsus ab utrisque nihil relicum fieri, is neglected, S.—As substn.: quibus nihil de bonis suis reliqui fecit: nihil ad celeritatem sibi reliqui fecerunt, i. e. used all diligence, Cs.: me nihil reliqui fecisse, quod, etc., have tried every remedy, N.: quod reliquum vitae fames fecerat, had left of life.—Of time, left, remaining, to come, future, subsequent: reliquae vitae dignitas: in reliquum tempus omnīs suspiciones vitare, Cs.—As substn. (sc. tempus): plus in relicum sibi timoris quam potentiae addidit, thereafter, S.: in reliquom, for the future, L.—Of debts, remaining, outstanding, in arrear: erat ei de ratiunculā apud me reliquom pauxillulum Nummorum, T.: pecuniam reliquam ad diem solvere.—Plurn. as subst, a remaining debt, debit, balance, arrears: reliqua mea accepisse: maxime me angit ratio reliquorum meorum.—Remaining, other, rest: reliquum populum distribuit in quinque classes, etc.: pars exercitūs, Cs.: militibus equis exceptis reliquam praedam concessimus.—As subst: ex parte decumā . . . ex omni reliquo: de reliquo quid tibi ego dicam?—Plur: cum Romuli tum etiam reliquorum regum sapientiā: consul reliquique magistratūs, Cs.: oppida, vicos, reliqua privata aedificia incondunt, Cs.—As subst: princeps ille . . . Reliqui disseruerunt, etc., the others: Brutorum, C.Cassi, reliquorum, and so forth: Africanus loquens . . . reliquaque praeclare: reliqua vaticinationis brevi esse confecta.