ΛΟΓΕΙΟΝ
About
Menu

relinquere

relinquere [CL] 1 to quit the company of (a person), depart from, leave. b to abandon, forsake, to sever one’s connection with. a1093 inveniat me in vobis, quem quasi ~it pro vobis Anselm (Ep. 33) III 141; relicto filio Boamundo cum militibus ‥ Apuliam rediit W. Malm. GR III 262; s1190 Philippus rex rediit, Ricardo relicto Ann. Exon. f. 11; causa tristitie mee est, quod omnes angeli nos reliquerunt, et cum Querano perrexerunt (Endeus 31) VSH II 73.  b relictus, quaeso, jam solus ac si arbor in medio campo Gildas EB 30; in die judicii ‥ singulos assumendos et singulos dicit esse ~endos Bede Tab. 416A; o Suuiðhune pater, ne me, rogo, sancte relinquas Wulf. Swith. II 600; p1092 propter Christum parentes suos et legem eorum reliquerit Anselm (Ep. 380) V 323; habuit uxorem quae ‥ illo relicto Philippo regi Francorum nupsit W. Malm. GR III 235. 2 to go away and leave (a place), depart from, abandon. b (absol.) to depart, go away. c to abandon defence of a place. Romani ‥ patria vini oleique experte relicta Italiam petunt Gildas EB 7; relicta Brittania, Parisiacae civitatis factus erat episcopus Bede HE III 28; frater ‥ arrepta navicula portum reliquit Felix Guthl. 50 p. 158; Galliam ~ens ad Ottonem imperatorem profectus est Ord. Vit. I 24 p. 175; hanc civitatem ego post modicum tempus ~am, et ad locum meum revertar (Moling 27) VSH II 203.  b tunc iij equi, quando R. reliquit ij, modo nullus DB II 349b.  c relictis civitatibus muroque celso iterum civibus fugae, iterum dispersiones solito desperabiliores Gildas EB 19; tunc pagani, relicta arce sua ‥ Asser Alf. 66; Hastingas et Penevesellum aliosque maris portus Neustrie oppositos ‥ reliquit Ord. Vit. III 14 p. 143. 3 a to leave, quit, relinquish (occupation, obligation, or condition). b to relinquish (something belonging to one). c to abandon (a lawsuit or its issue); d (a line of argument or course of action, or its proponent). a si laicus alterum occiderit odii meditatione, si non vult arma ~ere, peniteat vij annos, sine carne et vino iij annos Theod. Pen. I 4. 4; relictis idolatriae tenebris, Christianus integro ex corde factus est Bede HE I 7; 1104 quod pastoralem curam sine ulla ratione ~ere videor Anselm (Ep. 311) V 235; dum Angli ‥ custodiam maris ut diximus nutu Dei reliquerant Ord. Vit. III 14 p. 144; c1145 si prior mortuus fuerit N. vel vitam suam mutaverit ~ens seculum Ch. Westm. 380; s1287 rex Hungar’, fide Christianorum relicta, apostatavit Ann. Exon. f. 15v; si sordes scelerum et vicia seculi perfecte ~imus Rolle IA 209.  b qui possessa cuncta ~ant Bede Cant. 1190C; ~ebat sine precio domum suam praeposito DB I 179ra; regnum suum ~ens, monachalem habitum apud sanctum Moluam accepit (Molua 10) VSH II 209; audivi de quodam milite, qui relictis magnis possessionibus quas habebat, factus est monachus Latin Stories 41.  c 1201 ibi reliquid breve illud et placitum CurR I 473; gratis reliquit toti placito ‥ et petiit ipsum de novo admitti ad replacitandum State Tri. Ed. I 14; 1505 relicto exitu predicto per ‥ Stephanum Watson ‥ superius ad patriam junct[o] KR Mem 284 m. 58d..  d haec igitur pars hujus divisionis penitus ~enda est Anselm (Orig. Pecc. 7) II 148; 1093 nihil salubrius potuisti incipere, nihil periculosius potes ~ere Ib. (Ep. 162) IV 35; postea illa domina reliquid omnes medicos, et commendavit se Christo et sancto Ruadhano longe a se manenti (Ruadanus 12) VSH II 243. 4 (of condition, attribute, or faculty) to leave, desert. omnibus votis ac promptis bonorum operum gressibus satagamus, ne nos citius eadem dulcedo ~at Bede Gen. 166D; dolor omnis eumque reliquit Wulf. Swith. II 291; hoc [sc. libero arbitrio] aut bene utitur, adjutus per gratiam, aut male, relictus per justitiam Ailr. Spec. Car. III 7. 584A. 5 to leave (a person) behind on one’s departure. b (w. pred.) to leave (in a particular condition or occupied in a particular manner). reliquerat autem in ecclesia sua Eburaci Jacobum diaconum Bede HE II 20; cum tiranni nullum in agris preter semibarbaros, nullum in urbibus preter ventri deditos reliquissent W. Malm. GR I 2; fratres ‥ invenerunt adolescentulum laicum in portu, quem despicientes reliquerunt ibi (Ciaranus de Cluain 26) VSH I 210.  b Romani ‥ Italiam petunt, suorum quosdam ~entes praepositos indigenarum dorsis mastigias Gildas EB 7; reversus vero ad hospitem quem solum reliquerat manducantem V. Cuthb. II 2; latrunculi ‥ semivivum abbatem ~entes, confugiunt Asser Alf. 84; 1211 iterum percussit eum illo cultello et reliquit eum fere mortuum SelPlCrown 58. 6 to allow to remain behind on one’s departure, leave behind, forget. b to leave (place) behind in one’s progress. si casu negligens quis sacrificium aliquod perdat, per tres xlmas peniteat, ~ens illud feris et alitibus devorandum Gildas Pen. 9; c1100 consulo ‥ ut nec vobiscum peccata quae fecistis portetis, nec domi peccatum ~atis Anselm (Ep. 264) IV 179; ille relictis sarcinis ad proximam urbem expeditus pro auxilio pergeret W. Malm. GR IV 367; si quid in ecclesia vel in atrio inveniatur vel ~atur episcopi erit Ord. Vit. V 5 p. 321; hoc vas in dorso belue marine reliquimus (Brendanus 96) VSH I 147.  b eo [sole hiberno] post tergum relicto transgressis Aethiopum fervoribus, temperatas ‥ repererint sedes Bede TR 34; a dextra ~ens Antiochiam venit Laoditiam W. Malm. GR IV 374; c1179 locum ‥ quem a dextris ~entes ‥ circuierunt Ch. Chester 158 p. 164. 7 to leave behind at one’s death. b (spec.) to leave as an inheritance (also fig.). c to leave on record, leave a written record. hoc est pro moriente uxore sibi deserto et orbanis relictis V. Cuthb. II 8; ? 800 felicius vadat qui amicos ~it superstites sibi, quam qui superstes erit amicis Alcuin Ep. 198; si quis extraneus ‥ sine parentibus ibi vitam finierit, rex habebit quicquid reliquerit (Oxon) DB I 154vb; luctuosam victoriam reliquit, cum omnibus commanipularibus suis desideratus W. Malm. GR I 47; relicto tenerioris aevi filio Ib. IV 387; egregium aliquod mundo memoriale ~ere Gir. TH intr. p. 3.  b morte multati peccati quam temere contraxerant stirpi generique suo reliquere contagium Bede Cant. 1070B; 767 quam is semper possideat et post se cui voluerit heredum ~at CS 202; c988 illae vj sulingae quae vocantur Uuldeham ‥ eidem aecclesiae acquisitae et jure hereditario in eternum relictae CS 1098; hanc [pacem] ipse Christus ad passionem properans suis reliquit Ord. Vit. XII 21 p. 381; 1241 austurcos ei redderet quos predictus J. ei reliquit CurR XVI 1850; 1586 affirmas ordinis fundatorem in testamento reliquisse Scot. Grey Friars II 174.  c exponendo quae scriptura canonica aut obscure posuit aut historica tantum ratione scripta reliquit Bede Prov. 984; quia de annis presulatus ejus Beda nichil expressum reliquit W. Malm. GR I 19. 8 to leave, relinquish possession of (an estate or money) during one’s lifetime. b (~ere ad firmam) to lease at farm. numquam patriam reversi, aliis ‥ suas civitates ac fundos possidendos ~erent Bede Ezra 825A; 736 ita ut quamdiu vixerit potestatem habeat tenendi ac possidendi cuicumque voluerit vel eo vivo vel certe post obitum suum ~endi CS 154; quia reum se sensit, licentiam eundi Jerusalem accepit, totamque terram suam regi reliquit Ord. Vit. XI 24 p. 239; †699 (12c) terram quam praedecessores mei Cissa et caeteri Heano patricio suaeque germanae Cillan dedisse noscuntur, iterum cum consilio plurimorum reddo et relinco CS 101 (= Chr. Abingd. I 10); 1289 idem vicecomes ‥ dedit, cessit, dezamperavit, reliquit, et divisit per se suosque heredes successoresque qualescumque ‥ medietatem pro indiviso loci vocati de Malo Vicino RGasc II 313a.  b ecclesie indignis ‥ traduntur personis, a quibus sepe, more secularium prediorum, aliis atque aliis ~untur ad firmam, quod emphitosim alii nuncupant Ad. Eyns. Hug. V 3. 9 to leave (a state of affairs) existing as a result of one’s activity. b to leave (in a given state). c (in medio ~ere) to leave (a question) open. d to abandon (a person or thing); to leave (a person) in a difficult position. sol terram circuiens ‥ umbram ~it tenebrarum Bede Cant. 1135C; anima ‥ perfecta ‥ ita virtutibus operam dat ut nullum in eis vitiis locum ~at Ib. 1176C; carbunculum vocat Plinius Secundus peculiare vultus vitium, quod ‥ deformem cicatricem ~at W. Malm. GP I 68.  b justos a reprobis certa ratione secernens hos sua gratia inradiat illos in merita caecitate ~it Bede Cant. 1094A; non contra omnes homines dicit sed contra omnes impios neminem illorum ~ens impunitum Id. Ep. Cath. 128D; c1212 quod [Dominus] tantam maliciam non ~et in terris inpunitam Gir. Ep. 5 p. 204; 1385 retributor omnium nullum beneficium ~id [sic] irremuneratum Gild Camb. 77; 1470 nonnulla facta memorie satis digna ‥ propter communis scribe defeccionem irregistrata relicta StatOx 285.  c quam gratum Deo esset pudicitie sacrificium quod ipsa voverat Deo, legis maledicto relicto in medio Eadmer Virt. 581A; viderit lector quomodo hanc dissonantiam componat; nos eam, quia ammonuisse suffecerit, in medio ~imus W. Malm. GR I 9; indeterminatam rem, ut erat, reliquit in medio Id. GP I 70.  d Burdinus, in medio relictus, Sutrium effugit W. Malm. GR V 432; clerici in medio relicti maluerunt monachorum vestem suscipere quam sibi dispendio, plebi ludibrio esse Id. GP III 115. 10 to disregard, ignore. b to pass over, omit. servivit sine fraude fideliter illa / omnia jussa tenens, et non sibi jussa relinquens Wulf. Swith. II 87; hec nimirum consilio baronum mariti sui relicto estimationem suam preferebat Ord. Vit. XI 33 p. 279.  b ‘et strata asina profectus est cum eis.’ reliquid scriptura pro quid, sed tamen in facto aliquo, vel in mentis suae propositione Deum offendit Comm. Cant. I 437; quae, utrum neglegentia interpretis omissa vel aliter dicta an incuria librariorum sint depravata sive relicta, nondum scire potuimus Bede Retract. 995C; haec, quia ad metricos pertinent, ~amus Alcuin Gram. 857A; nihil ~ebatur quod in studio talis honorificentiae agi solitum est W. Poit. II 41; tribus regibus qui post Nabuchodonosor regnaverunt in medio relictis quorum iccirco nullam fecit mentionem ‥ ad quartum pertransiit Andr. S. Vict. Dan. 46; quia horum exempla superius dantur, idcirco quoad presens reliquantur Garl. Mus. Mens. 11 p. 87. 119*. 11 to leave untouched, allow to remain undisturbed, let alone. in destructa civitate super lapidem lapis non ~itur Bede Luke 572C; cum jam hostilis gladius vix aliquem reliquerit in plena urbe Abbo Edm. 8; sua si vellet eventilaret, extranea suo pretio ~eret W. Malm. GP V 224. 12 to leave (to another) to take or attend to. b to leave, abandon (to the purpose or operation of). si pro desperatione aut pro timore aliquo aut pro causis incognitis [sc. homo occidit semetipsum], Deo ~emus hoc judicium et non ausi sumus orare pro eo Theod. Pen. II 10. 2; pro meae scientiae humilitate scientioribus altiora ~eris Anselm (Proc. Sp. 1) II 177; hiis [qui] talia noverint enucleanda vel edis[er]anda ~o [v. l. relingquo] Neckam Ut. 113.  b quod cum dixerit Dominus de lege quanto magis de evangelio suo intellegendum reliquit? Bede Cant. 1101; sed sensui majorem ~at portionem Ailr. Spec. Car. II 23. 572A; jam locustarum celestem volatum et spiritalis mellis dulcedinem vestris meditationibus ~amus Id. Serm. 14. 20. 294A; ista tamen disputationi ~imus T. Chobham Praed. 248. 13 to leave remaining (after taking or eliminating the rest), to leave as a residue, (pass.) to remain over, be left; b (math.). sola mens, quae in fugam praecipitaret, ~ebatur W. Poit. I 8; paci et otio locus nullus ~itur Ib. I 24; Uerstano relicti sunt pagi tres, Dorsatensis, Berkensis, Wiltensis W. Malm. GP II 80; sic versantur in hoc ut locum principalibus non ~ant J. Sal. Met. 874A; si enim substantiam tuleris cuique nihil ei ~itur aliorum Ib. 877B; 1243 consulimus et mandamus ‥ quod articulos qui materiam contentionis inter vos relincunt utpote insolitos et hucusque, ut dicitur, inauditos teneatis in suspenso quousque in Angliam revertamur RGasc I 216.  b quod si prius consumpta divisione cum integris ex dividenda summa, quicquam i vel igin, vel andras, vel aliquid tale remaneat, ibidem quantulumcumque sit ~atur, ut supra hoc multiplicetur Thurkill Abac. f. 61v; removeatur itaque angulus ABG communis, ~itur ABD similis ABH majus minori Adel. Elem. I 14; in predicta summa cxx et eo amplius anni ~entur Andr. S. Vict. Dan. 81. 14 to leave: a (as a logical conclusion); b (abstr., to person, as available option or possibility). a ~itur itaque ut haec summi spiritus locutio, cum creatura esse non possit, non sit aliud quam summus spiritus Anselm (Mon. 29) I 47.  b dies judicii hiemis simulatur rigoribus quia tunc nimirum nulla ~itur facultas pro vita laborandi Bede Prov. 960; filium autem ejus, qui ad tumbam ipsius decumbit et ibi moratur, a villa depellite, nec ei amplius aliquam inibi facultatem manendi ~ite Anselm (Ep. 237) IV 145. 15 to give leave, allow, permit. non reliquit eum occidi (Carantocus 4) VSB 146; tunc Aidus dixit ad aurigam “~e equos ire quocunque voluerint” (Aiduus 37) VSH II 306. 16 to refrain from, refuse. 1287 W. carectarius in misericordia quia reliquit accipere unum bovettum in custodiam contra preceptum ballivi (Sevenhampton) CourtR 209/55 m. 5; 1320 de A. B. quia defamavit bladum domini per quod alii emptores reliquerunt emere de blado domini ad dampnum domini CBaron 130. 17 (p. ppl. as sb. f.): a abandoned or spurned wife. b widow, relict. a ut de resumenda relicta regis Francie ‥ tractarent, et predictum regem ad eam resumendam compellerent Diceto YH 167; duxit idem Henricus Helianoram reginam, relictam sc. regis Francorum Capgr. Hen. 69.  b spernuntur namque primae ‥ nuptiae, aliae expetuntur, non cujuslibet relictae sed viri viventis ‥ adamatae Gildas EB 35; Edgitha regina relicta regis Edwardi W. Malm. GP III 132; 1203 coram domina [Christina] relicta Willelmi de Morevilla Dryburgh 161; 1246 Mabilia relicta Spendelove SelPlMan 8; Dalidam Lotharii imperatoris relictam incarcerans Eul. Hist. I 375; 1430 Alicia relicta Petri Upstall Test. Ebor. II 8; 1539 de relicta Baylyay, per annum, iiij li. viij s. xj d. (Rentale) Feod. Durh. 311. 18 (p. ppl. as sb. m. or n.) patrimony, bequest, revenue. c1160 crescat et relictus ecclesie eorundem quod pertinet ad carrucatam de relicto statuto Cart. Sallay 29; episcopis testamentum facere permisit, sed relicta ecclesie callide subtraxit; relicta privatis violenter eripuit R. Niger Chr. II 167.

Saved

Recent